Słowa pochodzenia tureckiego

 
Słowa pochodzenia tureckiego
31.10.2016
Jestem ciekaw pochodzenia kilku słów: czara, buhaj, tabun i żupan. Ponoć mają one pochodzenie mongolsko-tureckie.

Pozdrawiam.
W kwestii turcyzmów opieram się na znakomitym Słowniku historyczno-etymologicznym turcyzmów w języku polskim Stanisława Stachowskiego (Księgarnia Akademicka, Kraków, 2014).
Z podanych przez Pana wyrazów notuje on jedynie dwa – buhaj i tabun. Oba pojawiły się w polszczyźnie w XVII wieku. Pierwszy wywodzi się z osmańsko-tureckiego *bugay ‘byk’, drugi zaś ma bardziej skomplikowaną historię: występował w niektórych językach kipczackich (były to języki należące do rodziny języków tureckich; posługiwali się i posługują nimi mieszkańcy niektórych obszarów w Azji Zachodniej i Środkowej oraz w Europie Wschodniej, m.in. Tatarzy), z których przedostał się do języków wschodniosłowiańskich (rosyjskiego i ukraińskiego), a z nich do polszczyzny.
Jeśli chodzi o czarę, to ta przyszła do polszczyzny (także w XVII w.) z języka rosyjskiego, do którego (jak podaje W. Boryś w Słowniku etymologicznym języka polskiego, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 2005) najprawdopodobniej została zapożyczona z języków tureckich: turkmeńskiego, mongolskiego lub kirgiskiego.
Żupan natomiast przybył do polszczyzny z zupełnie innej części świata – najprawdopodobniej z Francji. Jak wiadomo, oznacza on rodzaj sukni noszonej przez polską szlachtę; jego francuski „protoplasta” – rzeczownik jupon – oznacza zaś halkę.
Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!