Słowacja i Dominikana

 
Słowacja i Dominikana
18.01.2019
Szanowny Panie/Pani,
powszechnie można usłyszeć, że ktoś był na Słowacji, na Dominikanie, na Węgrzech, na Ukrainie. O ile ostatnie z określeń wydaje mi się poprawne (można być na Ukrainie, podobnie jak można być na Mazowszu, gdyż Ukraina to również kraina historyczno-geograficzna), pozostałe 3 przypadki zdają się być błędne, bowiem żadne z tych państw jest ani krainą, ani wyspą. Stąd poprawne wydaje mi się w Słowacji, w Dominikanie, w Węgrzech.

Czy poprawnie myślę?
Tomasz
Szanowny Panie,
ma Pan rację, że zgodnie z regułą składniową powinniśmy łączyć nazwy terenów samodzielnych (a więc np. nazwy państw) z przyimkami do (Jadę do Francji) i w (Jestem we Francji). Od każdej zasady, a więc i od tej, są liczne wyjątki. Tymi wyjątkami są nazwy niektórych państw europejskich (Litwa, Łotwa, Ukraina, Białoruś, Słowacja, Węgry) – te, jak Pan słusznie zauważył, zachowują się tak jak np. nazwy regionów (mówiąc ogólnie: terytoriów niesamodzielnych). Mówimy więc: Jadę na Litwę, Jestem na Ukrainie itd. Taki stan rzeczy odziedziczyliśmy po czasach, w których tereny określane jako Litwa, Węgry itd., nie były samodzielne. Co ciekawe, część z tych nazw dawniej miała inną (lub oboczną) składnię – w „Panu Tadeuszu” Litwa jest łączona nie tylko z przyimkiem na (łączonym z biernikiem lub miejscownikiem), lecz także z przyimkami do, w. Co ciekawe, inne nazwy dawnych terytoriów niesamodzielnych, a obecnych państw mają składnię typową dla tych drugich – mówimy przecież do Chorwacji, w Chorwacji, do Serbii, w Serbii, do Słowenii, w Słowenii, do Macedonii, w Macedonii (i tylko te formy są poprawne).
Tak więc formy na Litwie, na Węgrzech itd., choć niezgodne z systemem (z regułą składniową), są całkowicie poprawne. Z Dominikaną sprawa jest nieco odmienna – tu nie mieliśmy tradycji używania tej nazwy z przyimkiem na (nie mieliśmy w ogóle żadnej tradycji posługiwania się tą nazwą, bo nie było zwyczaju, potrzeby itd. jeżdżenia w tamte rejony) i można sądzić, że wyrażenie na Dominikanę pojawiło się w wyniku niewiedzy (potraktowano ten kraj jako wyspę). Dlatego też zaleca się używanie form do Dominikany, w Dominikanie.
Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2021!

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe Słowo Roku 2021!

Pobierz e-book i bądź na bieżąco!

Zakamarki młodej polszczyzny.

Nie przegap swoich promocji i zniżek!
Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo Naukowe PWN S.A. z siedzibą w Warszawie (02-460), ul. G. Daimlera 2. Dane mogą być udostępniane na rzecz PZWL Wydawnictwo Lekarskie Sp. z o. o. oraz ePWN sp. z o.o. w celu ułatwienia Użytkownikowi założenia konta w serwisie tych spółek. Więcej informacji o zasadach przetwarzania danych, w tym przysługujących prawach, znajdziesz w Polityce Prywatności.
Wyślij

WEŹ UDZIAŁ W AKCJI "MŁODZIEŻOWE SŁOWO ROKU 2021"!