Tablo, czyli tableau

 
Tablo, czyli tableau
11.01.2018
Chciałam zapytać‡ o rzeczownik tablo – czy wyraz ten jest nieodmienny, czy się odmienia? Jeśli jest odmienny, jak brzmi odmiana w liczbie pojedynczej i mnogiej?
Dziękuję za odpowiedź i życzę zdrowych i pogodnych Świąt Bożego Narodzenia.
Ina
Szanowna Pani,
dziękujemy za życzenia świąteczne, odwzajemniając je w zmodyfikowanej wersji – noworocznej.
Domyślam się, że pyta Pani o rzeczownik tablo, który jest zaadaptowaną wersją istniejącego od dawna zapożyczenia tableau ‘pamiątkowe zdjęcie grupy osób, składające się z wielu mniejszych zdjęć przedstawiających każdą z tych osób z osobna’ (definicja znaczenia za Uniwersalnym słownikiem języka polskiego PWN pod red. S. Dubisza, wersja elektroniczna, Warszawa 2008). Spolszczona forma obecna jest w naszym języku od stosunkowo niedawna, choć – jak można sądzić na podstawie szybkiej kwerendy internetowej – zaczyna się upowszechniać (tablo klasowe, tablo absolwentów, tablo przedszkolne itd.).
To, czy rzeczownik ten podlega odmianie, zależy m.in. od sposobu, w jaki go akcentujemy. Pierwotna jego wersja (tableau) jest niezaadaptowana nie tylko graficznie (zapisuje się ją przecież po francusku), lecz także fonetycznie (wymawiana jest w sposób zbliżony do oryginalnego i akcentowana tak jak w języku francuskim, czyli na ostatniej sylabie: [tablo]). Akcentowane na ostatniej sylabie wyrazy zakończone na [o] (czyli głównie zapożyczenia z języka francuskiego, także nazwiska typu Hugo) w polszczyźnie się nie odmieniają. Jeśli więc wersja spolszczona graficznie (tablo) przyjęła też polski akcent (tablo), to zapewne podlegała odmianie (i taka też jest praktyka, por. Tworzymy tabla klasowe…, projekty tabla…, Pragniemy przedstawić ofertę wykonania tabla absolwentów waszej szkoły…). Piszę to z ciężkim sercem, przyzwyczajona do formy niespolszczonej – i w pisowni, i w wymowie, i w odmianie…

Z pozdrowieniami
Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski

Zagraj z nami!

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego