Wyrazy złożone z członem -wieczny i -wiekowy

 
Wyrazy złożone z członem -wieczny i -wiekowy
25.04.2019
Chciałbym się dowiedzieć, jak powinien brzmieć przymiotnik od X wieku: dziesięciowieczny czy dziesiątowieczny? Żadnego z tych słów nie ma w moim PWN-owskim słowniku języka polskiego ani ortograficznym, na drugie natomiast natrafiłem w powieści S. Kinga (dziesiątowieczni Cyganie). I analogicznie: ośmiowieczny czy ósmowieczny? A pozostałe wczesne wieki?
Wszystko zależy od tego, co mają oznaczać wyrazy złożone, o których mowa w pytaniu. Przymiotniki złożone o znaczeniu: ‘dotyczący XYZ wieku, żyjący, dziejący się w XYZ wieku, taki jak w XYZ wieku’ (gdzie XYZ oznacza wieki od I do X) tworzy się, łącząc interfiksem -o- temat liczebnika porządkowego (!) z członem przymiotnikowym -wieczny, por.

I w. – pierszowieczny
II w. – drugowieczny
III w. – trzeciowieczny
IV w. – czwartowieczny
V w. – piątowieczny
VI w. – szóstowieczny
VII w. – siódmowieczny
VIII w. – ósmowieczny
IX w. – dziewiątowieczny
X w. – dziesiątowieczny

Derywaty o znaczeniu: ‘liczący, trwający jeden wiek (stulecie), dwa–trzy wieki lub pięć–dziesięć wieków’ tworzy się od liczebników głównych i członu -wiekowy, por. np.

Obejmują one lasy niegospodarowane, leśnictwo o stałym pokryciu, systemy krótkiego płodozmiany i lasy odroślowe, a także drzewostany jednowiekowe.

Ukazuje ona trzywiekowy proces formowania się nazwiska – potwierdzeń tekstowych, świadczących o dążeniu do stabilności w sensie dziedziczności i rodzinności, ale również i takich potwierdzeń, które świadczyły o wariantywności form, wynikających z braku kodyfikacji.

Przemysły wydobywczy, energetyczny, hutniczy oraz chemiczny mają tutaj prawie czterowiekową tradycję.

Dziesięciowiekowa tradycja pierwszego grobu Świętego Wojciecha przeniknęła do kultury miasta.
Adam Wolański
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego