-by ze spójnikami

 
-by ze spójnikami
5.09.2007
WSO podaje, że -by piszemy łącznie z „niektórymi” spójnikami – par. [161]. Listę dopełniają:
– hasła słownika: ależby, aniżeliby, bądźby, bowiemby, coby, jakożby, jakżeby, jednakowożby, natomiastby, niźliby, przetoby, toćby, wszakby, wszelakoby, chyba żeby,
– nieodnotowane, lecz analogiczne: aczby, boćby, inoby, jenoby, lubby (=bądźby), niemniejby (=jednakby), wszakżeby.
Zatem byłoby chyba trafniej „ze spójnikami, z wyjątkiem spójników łącznych, np. i, oraz, tudzież, jak też, a także – czy tak?
Jeśli cytować, to dokładnie: „[161] [Cząstki -bym, -byś, -byśmy, -byście pisze się łącznie] Z niektórymi spójnikami, a zwłaszcza z następującymi (…)”. Tu następuje lista spójników, których łączna pisownia z ww. cząstkami wyrazowymi nie budzi wątpliwości, np. aby, choć, jeśli. W swoim pytaniu wymienił Pan natomiast przykłady bardziej wątpliwe, nie potwierdzone lub słabo potwierdzone w zwyczaju językowym. Ponieważ zasada pisowni cząstki -by ze spójnikami wydaje się zbyt ogólna, a kwestionować jej nie mamy prawa, więc odpowiedni punkt zasad w słowniku ortograficznym został ujęty tak jak w powyższym cytacie.
Propozycja przedstawiona w ostatnim akapicie Pana listu jest Pana prywatną interpretacją. W dużej mierze się z nią zgadzam – rzeczywiście nie napisałbym iby ani orazby, a tym bardziej jak teżby ani a takżeby. Jako użytkownicy polszczyzny możemy takich form unikać. Jako redaktorzy lub nauczyciele możemy poprawiać je w cudzych tekstach, ale nie tak, aby zmieniać pisownię łączną na rozdzielną (to byłoby sprzeczne z zasadami ortografii), lecz tak, aby zniechęcać do ich używania, a zachęcać do szukania innych konstrukcji, z cząstką -by dołączoną do innego wyrazu w zdaniu. Wzorem może być zresztą ostatnie zdanie Pana listu, zaczynające się od słów: „Zatem byłoby chyba trafniej (…)”, a nie od „Zatemby było chyba trafniej (…)”.
Mirosław Bańko, PWN
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!