domniemywać

 
domniemywać
6.03.2014
Dlaczego w słowniku Doroszewskiego oraz w słowniku Szymczaka, a nawet w suplemencie do niego nie odnotowano wyrazu domniemywać w znaczeniu 'przypuszczać'? Trudno mi uwierzyć, aby to było znaczenie nowe. Czyżby więc przeoczenie?
Który słownik Doroszewskiego ma Pan na myśli? W tym najbardziej znanym pod hasłem domniemać – domniemywać jest cytat z Norwida z czasownikiem domniemywać o znaczeniu 'domyślać się, przypuszczać'. Co prawda, hasło to opatrzono kwalifikatorem daw. i odesłano do przestarzałego domniemać się. Stare słowo, przez Doroszewskiego uznane za dawne, przetrwało jednak, por. w Przeglądzie Handlowym z 15.11.1930 r.: „(…) zresztą w stosunkach handlowych przyjętem jest szybkie informowanie się wierzyciela o stanie majątkowym dłużnika, domniemywać przeto należy, że wierzyciel, gdyby był staranniejszy, mógłby wziąć udział w układzie”. Wiele starych poświadczeń, jakie można znaleźć w bibliotekach cyfrowych, pochodzi z tekstów prawniczych i prawnych, można więc się domyślać (albo domniemywać), że to w nich domniemywać (bez się) przechowało się do nowszych czasów, a potem upowszechniło w języku ogólnym. Por. dość późny już cytat z Kodeksu cywilnego (23 kwietnia 1964 r.), gdzie w art. 7 czytamy: „Jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary”. Tu się oczywiście nie należy do czasownika, w każdym razie nie bardziej niż w zdaniu „Tu się nie śpi”.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2021!

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe Słowo Roku 2021!

Pobierz e-book i bądź na bieżąco!

Zakamarki młodej polszczyzny.

Nie przegap swoich promocji i zniżek!
Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo Naukowe PWN S.A. z siedzibą w Warszawie (02-460), ul. G. Daimlera 2. Dane mogą być udostępniane na rzecz PZWL Wydawnictwo Lekarskie Sp. z o. o. oraz ePWN sp. z o.o. w celu ułatwienia Użytkownikowi założenia konta w serwisie tych spółek. Więcej informacji o zasadach przetwarzania danych, w tym przysługujących prawach, znajdziesz w Polityce Prywatności.
Wyślij

WEŹ UDZIAŁ W AKCJI "MŁODZIEŻOWE SŁOWO ROKU 2021"!