idisy, disy

idisy, disy
22.01.2007
Jakiej płci są disy (idisy)? Wszystkie źródła potwierdzają ich r. ż. (Kempiński; Słupecki; Encyklopedia PWN notuje „żeńskie duchy opiekuńcze, pokrewne nornom, boginiom losu, ale również demony śmierci, zniszczenia i wojny, wegetacji i płodności” – to po również nie zmienia ich żeńskości). A słowniki uparcie notują -ów. Nie tylko ortografy, ale także WSWO PWN. Tu chyba zaważyła definicja z SWO pod red. Sobol, która nieco wypaczyła tę zawartą wcześniej u Tokarskiego. Disów/idisów to błędne formy?
Większość z wymienionych przez Pana źródeł mówi o żeńskości tych duchów, a skoro tak, to dopełniacz powinien mieć formę idis, dis, a nie idisów, disów. Być może zadziałała tu hiperonimia: duchy, demony. Do zwyczaju językowego też trudno się odwołać, bo słowo jest rzadkie. Może tylko warto wspomnieć, że końcówka -ów w rzeczownikach rodzaju żeńskiego jakkolwiek nietypowa, czasem się zdarza, np. nudów, koksów, okowów.
Różnica w definiowaniu idis (!) w słowniku J. Tokarskiego i SWO pod red. E. Sobol nie miała wpływu na fleksję, bowiem końcówka -ów pojawiła się już przy pierwszym zanotowaniu tego słowa w słownikach ortograficznych. W SWO pod redakcją J. Tokarskiego czytamy: „pierwotnie – demony życia i płodności, później – demony śmierci, zniszczenia i wojny, demony przeznaczenia i duchy opiekuńcze człowieka”. W SWO pod red. E. Sobol pojawiły się natomiast dwie definicje z podziałem ze względu na funkcję.
Lidia Wiśniakowska, PWN
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

ZAGŁOSUJ NA MŁODZIEŻOWE SŁOWO ROKU 2021!

To już ostatnia prosta! Rozwijana lista poniżej zawiera finałową dwudziestkę. Zapoznaj się z ich znaczeniem i zagłosuj na zwycięskie słowo!

Pobierz e-book i bądź na bieżąco!

Zakamarki młodej polszczyzny.

Nie przegap swoich promocji i zniżek!
Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo Naukowe PWN S.A. z siedzibą w Warszawie (02-460), ul. G. Daimlera 2. Dane mogą być udostępniane na rzecz PZWL Wydawnictwo Lekarskie Sp. z o. o. oraz ePWN sp. z o.o. w celu ułatwienia Użytkownikowi założenia konta w serwisie tych spółek. Więcej informacji o zasadach przetwarzania danych, w tym przysługujących prawach, znajdziesz w Polityce Prywatności.
Wyślij

WEŹ UDZIAŁ W AKCJI "MŁODZIEŻOWE SŁOWO ROKU 2021"!