jorgnąć się?

 
jorgnąć się?
12.06.2006
Co oznacza zdanie: „A jak ona jorgnie się”?
Słowa „jorgnąć się” nie znam. Udało mi się ustalić jedynie to, że SW [Słownik języka polskiego, tzw. warszawski, 1900–1927 – Red.] podaje gwarową formę jargać się w znaczeniu ‘złościć się, gniewać się’ z etymologicznym komentarzem: „raczej dźwiękonaśladowczy niż z niemieckiego sich ärgern”. Tu także formacje współpochodne: jargolić się ‘ts’, jargot ‘szwargot, hałas, gwar’, jazgotać 1. ‘stukać, hałasować’; 2. ‘skrzeczeć’; 3. ‘dużo mówić’; 4. ‘międlić len’; jargotka 1. ‘grzechotka’; 2. ‘kołatka’ oraz jargan ‘kudłacz’ i jarganiaty ‘kudłaty, kędzierzawy’. Sądzę, że fonetyczna zamian ao w gwarach częsta, nie zawsze umotywowana historycznie.
Inaczej A. Brückner: «jargać się, jazgotać, jargolić, ludowe, o ‘sprzeczce, grzechotaniu, hałasowaniu’; szkolne, od argumentów, arguere, albo od ergo ‘więc’: „aby się wszyscy doktorowie argarali”, pieśń miłosna przed r. 1550».
— Krystyna Długosz-Kurczabowa, Uniwersytet Warszawski
Jorgnąć się – jak podają Słownik tajemnych gwar przestępczych K. Stępniaka (1993) i Słownik argotyzmów S. Kani (1995) znaczy głównie ‘domyślić się, zorientować się, rozeznać się w sytuacji’. Nowy słownik gwary uczniowskiej pod red. H. Zgółkowej (2004) notuje tylko formę niedokonaną jorgać ‘rozumieć, pojmować’. Czyli zdanie znaczy: „A jak ona się zorientuje (połapie, kapnie itp.)?’’.
Zdaje się, że słowo to staje się modne i przeszło już z języka subkultury przestępczej do współczesnej młodzieżowej polszczyzny mówionej i pisanej (Internet!).
Artur Czesak, IJP PAN, Kraków
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2021!

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe Słowo Roku 2021!

Pobierz e-book i bądź na bieżąco!

Zakamarki młodej polszczyzny.

Nie przegap swoich promocji i zniżek!
Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo Naukowe PWN S.A. z siedzibą w Warszawie (02-460), ul. G. Daimlera 2. Dane mogą być udostępniane na rzecz PZWL Wydawnictwo Lekarskie Sp. z o. o. oraz ePWN sp. z o.o. w celu ułatwienia Użytkownikowi założenia konta w serwisie tych spółek. Więcej informacji o zasadach przetwarzania danych, w tym przysługujących prawach, znajdziesz w Polityce Prywatności.
Wyślij

WEŹ UDZIAŁ W AKCJI "MŁODZIEŻOWE SŁOWO ROKU 2021"!