matriarchia i patriarchia

matriarchia i patriarchia

24.09.2022
24.09.2022

Chciałbym zapytać o słowo „matriarchia". Słownik nie zna takiego terminu. Jest tylko „matriarchat”, analogicznie do „patriarchatu”. Ale skoro istnieje termin „anarchia” i „oligarchia”, to dlaczego, przez analogię, nie wprowadzić „matriarchii” czy „patriarchii”? Tym bardziej, że termin „patriarchat” ma swoje ściśle określone, specyficzne i odmienne od potocznego znaczenie w kontekście kościelnym.

pz

Leksykalne innowacje językowe, czyli neologizmy, wprowadza się do języka świadomie – w celu wypełnienia pewnych luk w systemie słownikowym. Jeśli zatem w uzusie językowym brak powszechnego użycia takich określeń jak matriarchia czy patriarchia, to oznacza to z dużą dozą prawdopodobieństwa, że rodzimi użytkownicy polszczyzny uznali, że ich potrzeby nazewnicze doskonale realizują rzeczowniki matriarchat i patriarchat i na razie – przynajmniej – nie ma konieczności powiększania w tym zakresie zasobu leksykalnego polszczyzny. Uwaga ta nie oznacza, że w jakiejś bliższej bądź dalszej przyszłości takie potrzeby nazewnicze się nie pojawią. Ktoś musi po raz pierwszy użyć takich neologizmów w swojej wypowiedzi, przy czym najlepiej by było, aby użycie to miało nieco odmienne znaczenia (np. precyzyjniejsze, węższe, a może szersze) od sensów niesionych przez wyrazy matriarchat i patriarchat. Jeśli inni użytkownicy uznają, że formy te i ich znaczenia mają sens i zechcą się nimi posługiwać w swoich tekstach, neologizmy zaczną żyć własnym życiem. Na koniec należy zaznaczyć, że w Polsce nie ma gremiów, które „wprowadzają” określone wyrazy do obiegu i do słowników. Czynimy to na co dzień my – rodzimi użytkownicy polszczyzny. Językoznawcy, kiedy nowe wyrazy zostaną przyjęte i utrwalone w praktyce językowej, kodyfikują te jednostki leksykalne w wydawnictwach słownikowych.

Adam Wolański
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego