między + biernik oraz między + narzędnik

między + biernik oraz między + narzędnik

4.05.2022
4.05.2022

Szanowni Państwo!

Piszę do Państwa, ponieważ chciałbym zapytać, czy w ogóle istnieje jakaś różnica znaczeniowa pomiędzy „między + biernik” a „między + narzędnik”?

Poniżej przedstawiam przykładowe zdanie, które stało się przyczyną moich rozważań.

„Swój wolny czas dzielą starannie między zakupy, dzieci i rozrywkę”. (biernik)

„Swój wolny czas dzielą starannie między zakupami, dziećmi i rozrywką”. (narzędnik)

Z góry dziękuję za odpowiedź.

Z poważaniem

Zacznijmy od tego, że fraza dzielić czas, godziny, życie itp. między coś a/i coś stanowi związek frazeologiczny oznaczający ‘zajmowanie się równolegle kilkoma rzeczami’. Frazeologizm wymaga użycia formy biernika, por. Dzielił czas między pracę a rodzinę. Zastosowanie konstrukcji narzędnikowej sprawi, że popełnimy błąd frazeologiczny polegający na użyciu niepoprawnej formy gramatycznej jednego z elementów. To tak jakbyśmy użyli liczby mnogiej i napisali: Postawił go przed *faktami dokonanymi zamiast poprawnie: …przed faktem dokonanym.

Użycie biernika i narzędnika po przyimku między pociąga za sobą zmianę znaczenia, ale dotyczy to po pierwsze konstrukcji niebędących frazeologizmami, a po drugie dotyczy relacji przestrzennych. Struktura między + biernik zostanie użyta w wypowiedzeniu, którego podmiot porusza się w przestrzeni otoczonej przez obiekty nazwane przez mówiącego, np. Marek WCHODZI między domy. Z kolei struktura między + narzędnik komunikuje to, że podmiot znajduje się w przestrzeni otoczonej przez obiekty nazwane przez mówiącego, np. Marek STOI między domami.

W niesfrazeologizowanych konstrukcjach czasowych przyimek między jest łączony z narzędnikiem. W takich kontekstach określa on granice czasowe, w których miało miejsce dane zdarzenie, np. Wrócił między drugą a trzecią.

Adam Wolański
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Zapraszamy do udziału w plebiscycie

MŁODZIEŻOWE SŁOWO ROKU 2022!

Pobierz e-book i bądź na bieżąco!

WYRAŻAJ SIĘ... PO POLSKU!

Nie przegap swoich promocji i zniżek!
Zagłosuj
Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo Naukowe PWN S.A. z siedzibą w Warszawie (02-460), ul. Gottlieba Daimlera 2. Więcej informacji na temat przetwarzania danych osobowych, w tym o przysługujących Państwu Prawach, znajdą Państwo w Polityce Prywatności.

WEŹ UDZIAŁ W AKCJI "MŁODZIEŻOWE SŁOWO ROKU 2022"!