motyw a temat

motyw a temat

17.07.2022
17.07.2022

Mam pytanie odnośnie znaczenia pewnych słów i ich angielskich odpowiedników.

Robię wideo na YouTube i chciałem być pewny, że dobrze rozumiem znaczenie słowa "motyw".


W internecie ciężko było znaleźć jakieś zrozumiałe wyjaśnienie; artykuł na Wikipedii jest bardzo zawiły, ale pomogły angielskie źródła. Jednak, w języku angielskim pojawiają się słowa motif i theme czyli niby motyw i temat. Ze szkoły jednak pamiętam theme jako motyw.


Co jest czym w języku polskim?

W najszerszym znaczeniu – w odniesieniu do zjawisk z zakresu kultury – wyraz motyw oznacza powtarzający się element kompozycyjny w dziełach sztuki (tzw. motyw przewodni). Jednak w każdej z dziedzin sztuki wyraz ten znaczy trochę coś innego. W literaturze jako całości oznacza schemat tematyczny, wątek, postać lub myśl utrwalone w tradycji literackiej i występujące w utworach różnych epok. W konkretnym utworze może natomiast stanowić najmniejszą elementarną jednostkę świata przedstawionego dzieła literackiego (np. zdarzenie, przedmiot, sytuację lub przeżycie). Z kolei w muzyce motyw oznacza z jednej strony charakterystyczny dla jakiegoś utworu, powtarzający się fragment melodii, z drugiej zaś – najmniejszy element formy w utworze muzycznym. Tak więc na bardzo dużym poziomie ogólności można powiedzieć, że zarówno w literaturze, jak i w muzyce motyw jest najmniejszym, posiadającym wewnętrzną logikę budulcem – swoistą „cegiełką” – określonego dzieła.

Pojęcie tematu odnosimy do wyższego poziomu w strukturze działa sztuki. W literaturze temat stanowi zespół motywów. Wiąże określone elementy świata przedstawionego dzieła literackiego, decyduje o ich strukturalnym uporządkowaniu. Z kolei w muzyce temat oznacza jakąkolwiek w pełni rozwiniętą linię melodyczną z wyraźnym początkiem i zakończeniem.

Reasumując powyższy wywód, na bardzo dużym poziomie ogólności można stwierdzić, że związek między motywem a tematem jest taki, jak pomiędzy tematem a całym utworem. W obu wypadkach element mniejszy wydaje się niekompletny, ale mimo to ma cechy, które wpływają bezpośrednio na strukturę wyższego rzędu.

Adam Wolański
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Zapraszamy do udziału w plebiscycie

MŁODZIEŻOWE SŁOWO ROKU 2022!

Pobierz e-book i bądź na bieżąco!

WYRAŻAJ SIĘ... PO POLSKU!

Nie przegap swoich promocji i zniżek!
Zagłosuj
Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo Naukowe PWN S.A. z siedzibą w Warszawie (02-460), ul. Gottlieba Daimlera 2. Więcej informacji na temat przetwarzania danych osobowych, w tym o przysługujących Państwu Prawach, znajdą Państwo w Polityce Prywatności.

WEŹ UDZIAŁ W AKCJI "MŁODZIEŻOWE SŁOWO ROKU 2022"!