piesek, biesek

 
piesek, biesek
7.07.2016
Szanowni Państwo,
co oznaczają słowa (wyrażenie) pieska, bieska użyte w tekście piosenki Agnieszki Osieckiej Na zakręcie („Choć gdybym chciała – bym się urządziła/Już widzę: pieska, bieska, stół./Wystarczy, żebym była miła’’)? Czy wyrażenie to funkcjonuje w mowie potocznej?
Dziękuję i pozdrawiam.
Niech nikt się nie śmieje z polonistów, gdy pytają, co poeta miał na myśli. Rzecz bowiem w tym, że trudno o jakiekolwiek interpretacje, gdy nie jesteśmy pewni, z jakim wyrazem mamy do czynienia, jakie jest jego znaczenie dosłowne, a potem dopiero ewentualne znaczenia i użycia metaforyczne.
Bieska nie ma w słownikach polszczyzny ogólnej, potocznej i słownikach gwarowych. Można by zestawiać pieska, bieska, stół z podobnie wewnętrznie rymowanymi zbiorami różnych rzeczy, jak szwarc, mydło i powidło lub to i sio / śmo.
Podchodząc do sprawy intertekstualistycznie, musimy jako świadomy lub nieświadomy kontekst uwzględnić łączący i rymujący ze sobą słowa pies i bies wiersz Antoniego Edwarda Odyńca i/lub Juliusza Słowackiego Niewiadomo co, czyli Romantyczność:
Szło dwóch w nocy z wielką trwogą,
Aż pies czarny bieży drogą.
Czy to pies,
Czy to bies?

Czy stąd bliżej do pieska, bieska?
W Fundacji Okularnicy, zajmującej się spuścizną Agnieszki Osieckiej, nie jest znana żadna oficjalna ani nieoficjalna interpretacja znaczenia bieska. Pozostaje więc filologia. Biesek wydaje się – podkreślam tę niepewność – zdrobnieniem od rzeczownika bies ‘zły duch, czart’. Dziwne to jako nazwa tego, co się jako pierwsze rzuca w oczy po wejściu do domu, ale czy to domowy duch, czy echo czytanych przez Osiecką Biesów Dostojewskiego (tę myśl podsunęła mi prezes ww. fundacji Agata Passent) – nie wiadomo.
Artur Czesak, IJP PAN, Kraków
  1. 7.07.2016
    Tadeusz Kubiak napisał wiersz pt. Pieska niebieska. Potwierdzenia tego przekleństwa (eufemizmu) można znaleźć m.in. u Wiecha (zob. w Doroszewskim) czy u Igora Newerlego (jest w tutejszym korpusie). Szukanie przez GoogleBooks daje jeszcze Słownik eufemizmów polskich/i> A. Dąbrowskiej i kolejne przykłady z literatury. Powyższe oczywiście niczego nie przesądza w kwestii „co poeta miał na myśli&, ale to chyba ciekawy trop.
    Czytelnik
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!