różności pisowniane

 
różności pisowniane
12.11.2008
Jeśli cytuję tekst, w którym jest błąd gramatyczny, stylistyczny lub interpunkcyjny, to czy powinnam go poprawić, czy zostawić oryginalną, choć błędną pisownię?
A jaką literą powinnam rozpocząć cytat po zdaniu wprowadzającym. Np. cytuję zdanie: „Zazwyczaj wyliczenia oznacza się cyframi arabskimi”; poprzedzam je wprowadzeniem: „Autorka pisze, że «Zazwyczaj...»". W tym przykładzie cytat powinnam zacząć małą literą (według zasad ortografii) czy wielką (bo taka występuje w cytowanym fragmencie)?
Błędy językowe i stylistyczne popełnione przez autora cytowanego tekstu zazwyczaj oznacza się wykrzyknikiem w nawiasie kwadratowym lub łacińskim określeniem sic albo sic! (dosł. ‘tak’), umieszczonym w nawiasie kwadratowym. Podobnie postępuje się, sygnalizując błąd merytoryczny autora cytowanego tekstu, np.:
Autorka pisze, iż „Gatunek ujawnia się na zasadzie «podobieństwa rodzinnego» (pojęcie wprowadzone przez australijskiego [sic] filozofa i logika Ludwiga Wittgensteina) w konkretnych realizacjach tekstu”.
Nieco inaczej wygląda sprawa błędów zapisu. Otóż dopuszcza się poprawianie oczywistych błędów pisowni zawartych w cytowanym tekście bez oznaczania tego rodzaju poprawek. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy cytat ma charakter dokumentacyjny, np. w pracy naukowej. Wówczas omyłki się pozostawia, a po cytacie umieszcza się nawiasową uwagę: [ortografia zgodna z oryginałem] bądź też [interpunkcja jak w oryginale].
Odpowiedzi na drugie pytanie udzieliłem pośrednio w przytoczonym powyżej przykładzie. Jeśli cytowany fragment tekstu stanowi całe zdanie zaczynające się zgodnie z ortografią od wielkiej litery, to przytaczając je wewnątrz innego zdania, zachowujemy wielką literę. Są też inne redakcyjne zabiegi pozwalające wybrnąć z podobnej sytuacji. Przytaczane zdanie można wprowadzić po dwukropku i wówczas wielka litera nie będzie tak razić, np.:
Autorka podaje następującą regułę: „Zazwyczaj wyliczenia oznacza się cyframi arabskimi”.
Można też sparafrazować początek zdania, które chcemy przytoczyć, a cudzysłowem objąć tylko dosłownie przytoczone fragmenty, por.:
Autora pisze, iż zwykle „wyliczenia oznacza się cyframi arabskimi”.
Adam Wolański
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego