sądowo-administracyjny, materialno-prawny

 
sądowo-administracyjny, materialno-prawny
27.10.2005
Jak poprawnie pod względem ortograficznym napisać słowa: sądowoadministracyjny (sądowo-administracyjny) oraz materialnoprawny (materialno-prawny)?
Dziękuję.
O zapisie takich złożonych przymiotników decyduje znaczenie. Jeśli składają się one z członów współrzędnych, stosujemy zapis z łącznikiem, a jeśli jeden określa drugi – piszemy je łącznie. Do pomyślenia są więc oba warianty zapisu, bo sądowoadministracyjny oznacza coś, co odnosi się do sądu administracyjnego, a sądowo-administracyjny to taki, który ma związek i z sądem, i administracją. Podkreślmy, że właśnie to i wskazuje na współrzędność składników, toteż w razie wątpliwości należy w podobny sposób przekształcić przymiotnik złożony, który sprawia nam kłopot.
Jeśli czytam (w tytule pewnej książki) Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, rozumiem, że chodzi o postępowanie przed sądem administracyjnym. Z kolei postępowanie sądowo-administracyjne odbywa się – jak wynika z zapisu – przed sądem (niekoniecznie administracyjnym) i drogą administracyjną. Może się to wydać nadmiernie drobiazgowe, ale prawnicy z pewnością docenią tę możliwość precyzyjnego wyrażenia niuansów znaczeniowych.
Podobnie może być z przymiotnikiem materialno-prawny, zapis z łącznikiem oznacza ‘taki, który dotyczy zagadnień materialnych i prawnych’, zapis łączny wskazywałby na pochodzenie przymiotnika od wyrażenia materia prawa (lub podobnego). Tu wyczuwam, że potrzebna jest należyta znajomość pojęć prawnych, a nie mając takiej, nie chcę rozwijać myśli. Sądzę jednak, że właściwy zapis tego przymiotnika już nie będzie stanowił problemu.
— Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski
PS. Przymiotnik materialnoprawny (bez łącznika) pochodzi od nazwy prawo materialne, podobnie jak np. administracyjnoprawny – od prawo administracyjne. Obszerne wyjaśnienia dotyczące znaczenia i pisowni przymiotników złożonych w języku prawniczym nadesłał nam dr Bolesław Banaszkiewicz, dyrektor Zespołu Orzecznictwa i Studiów Trybunału Konstytucyjnego (serdeczne dzięki!). „Jak widać, potrzeba opracowania filologicznego słownika języka prawnego i prawniczego jest wielka…” – pisze dyr. Banaszkiewicz. Oby kiedyś taki napisano.
Mirosław Bańko, PWN
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!