słowa mylone i mylnie rozumiane

 
słowa mylone i mylnie rozumiane
4.04.2009
Szanowni Państwo,
będę niezmiernie wdzięczna za pomoc w interpretacji następującego zagadnienia: „Wyrazy mylone i źle rozumiane”, np. irracjonalny to jest 'pozarozumowy', a nie 'absurdalny', por. też adaptować i adoptować, lipny i lipowy, owocny i owocowy itp. Jest to dla mnie bardzo ważne.
Z góry dziękuję.
Podobnie brzmiące wyrazy, o jakie Pani pyta, to tzw. paronimy. Nie wiem, na czym mogłaby polegać nasza pomoc. Może na informacji, że w ofercie PWN znajduje się Słownik paronimów, czyli wyrazów mylonych autorstwa dwojga profesorów z Uniwersytetu Śląskiego, Małgorzaty Kity i Edwarda Polańskiego?
Czym innym są wyrazy źle rozumiane. Niektóre osoby sądzą, że oportunista to człowiek stawiający czemuś opór, podczas gdy słownikowe użycie tego wyrazu, wciąż przeważające w zwyczaju społecznym, to 'człowiek bez stałych zasad, gotowy zrobić wszystko dla doraźnych korzyści'. O tym, że termin komisja skrutacyjna bywa źle rozumiany, świadczy nawet jego błędna pisownia przez ó (zgodnie z tą błędną interpretacją komisja taka dokonuje skrótów, podczas gdy w rzeczywistości oblicza ona głosy w głosowaniu, a swoja nazwę bierze od łacińskiego scrutatio 'badanie'). Niektóre znaczenia, dawniej uważane za błędy, z czasem jednak zostały usankcjonowane – stosunkowo niedawno stało się tak z pasjonatem (dawniej człowiekiem wpadającym w pasję, dziś zwykle takim, który ma jakąś pasję) oraz sensatem (dawniej człowiekiem nadmiernie poważnym, dziś również doszukującym się wszędzie sensacji). O wyrazach źle rozumianych i takich, które na naszych oczach zmieniają lub zmieniły znaczenie, można poczytać w poradnikach językowych lub choćby w Słowniku wyrazów kłopotliwych.
Mirosław Bańko, PWN
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2019

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2019. 
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Pobierz bezpłatny e-book
„Pułapki ortografii"
prof. Jerzego Bralczyka!

Uwaga, do ebooka zostały dołączone informacje handlowe w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, toteż jego zamówienie wymaga wyrażenia poniższych zgód.

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2019” i odbierz darmowy e-book!