szklaki

 
szklaki
19.06.2009
Szanowni Państwo!
Ostatnio w rozmowie ze znajomymi, pochodzącymi w większości z południa Polski, użyłam słowa szklaki na określenie landrynek. Pochodzę z Pomorza i tam takie określenie jest powszechnie używane. Dla moich znajomych z Krakowa i okolic to określenie było czymś zupełnie niezrozumiałym. Chciałabym zapytać, czy istnieją inne formy regionalne na określenie landrynek? Czy słowa szklaki używa się w jeszcze jakichś regionach Polski, poza Pomorzem?
Nie dziwię się, że znajomi tej nazwy nie znają, a to z dwu powodów. Po pierwsze, jest to forma zasadniczo znana w Wielkopolsce (ale i to nie całej); przypuszczam, że nie znają tej formy ludzie pochodzący z Małopolski (jeżeli mówimy o południu Polski), bowiem w „literaturze przedmiotu” podaje się, że była ona odnotowana na Śląsku. Taką informację odnajdujemy w „Słowniku gwary miejskiej Poznania” pod red. M. Gruchmanowej i B. Walczaka, Wydawnictwo PWN, Warszawa-Poznań 1997. Pod kasłem szklok mamy tu: „częściej w lm, rzad., wych. z użycia «twardy cukierek»”; tu też jest właśnie informacja: „Notuje SW jako gwarowe i kartoteka SGP ze Śląska” (SW to Słownik języka polskiego z początku XX wieku, SGP to Słownik gwar polskich aktualnie wydawany w Krakowie).
Forma szklok zamiast szklak dokumentuje tzw. a pochylone, właściwe zasadniczo gwarom i polszczyźnie regionalnej; stąd też może być tak, że rozmówcy niekiedy nie utożsamiają tych dwu wyrazów. Drugim powodem nieznajomości może być wychodzenie tego wyrazu z użycia. Właśnie jako dawny określają go nasi rozmówcy.
Pyta też Pani o inne nazwy landrynek. W Wielkopolsce obok szkloków znane są jeszcze kamienioki (które miałyby literacką postać kamieniaki). Ta nazwa też już jednak jest wydobywana z pamięci.
Przy okazji ciekawostka: znajomość (i używanie) tego wyrazu może świadczyć o wywodzeniu się osób używających tej nazwy właśnie z Wielkopolski bądź też zamieszkujących tereny z Wielkopolską graniczące.
Pozdrawiam
Jerzy Sierociuk, prof., Uniwersytet Adama Mickiewicza
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!