z domu Nowak

 
z domu Nowak
2.09.2012
Chciałbym zapytać o interpunkcję wyrażenia z domu (w skrócie: z d.), wprowadzającego nazwisko panieńskie. Powinniśmy napisać: Janina Kowalska z domu Nowak czy Janina Kowalska, z domu Nowak, czy może raczej całą informację o nazwisku panieńskim ująć w nawias: Janina Kowalska (z domu Nowak)?
W zasadach interpunkcji nie znajdziemy bezpośredniej odpowiedzi na takie pytanie, zasady te operują na wyższym poziomie ogólności. Można szukać odpowiedzi przez analizę składniowo-semantyczną danej konstrukcji i odniesienie jej do konstrukcji analogicznych. Jeśli np. uznamy, że drugi człon jest rodzajem dopowiedzenia, że niesie informację drugorzędną, to możemy napisać Janina Kowalska, z domu Nowak, a chcąc jeszcze bardziej zmarginalizować drugi człon – nawet Janina Kowalska (z domu Nowak). Także gdybyśmy uznali, że słowa z domu Nowak są równorzędne wobec nazwiska Kowalska, to jak zazwyczaj w bezspójnikowych frazach współrzędnych moglibyśmy użyć przecinka.
Można też w słowach Janina Kowalska z domu Nowak widzieć wyrażenie analogiczne do tytułu Krystyna córka Lavransa. Przytoczyłem go tutaj tak, jak go zapisano w internetowym katalogu Biblioteki Narodowej, kwerenda w internecie pokazuje jednak, że tytuł ten jest zapisywany różnie, czasem z przecinkiem, a czasem bez (nb. katalog BN przytacza norweski tytuł tej powieści w postaci Kristin Lavransdatter, czyli też bez przecinka).
Z powyższych uwag nie wynika jednoznaczna odpowiedź. Skłaniam się do tego, by pisać z przecinkiem, co więcej – myślę, że z powodów czysto składniowych taka pisownia nie może być błędem. Można jednak akceptować pisownię bez przecinka, skoro istnieje – jak świadczy Pana pytanie i nieliczne przykłady, które z trudem znajduję w Narodowym Korpusie Języka Polskiego – taki zwyczaj.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!