że by czy żeby?

 
że by czy żeby?
4.09.2007
Szanowni Państwo!
Ostatnio nieźle się nagłowiłam – i nadal głowię – nad pewną kwestią z tekstu, który otrzymałam do zredagowania. Otóż pisze tam tłumacz: „Jestem pewien, że byśmy się dobrze zrozumieli” czy też „Stałoby się tak; wiedziała, że by się stało”. Chodzi mi o to że byśmy i że by. Słownik interpunkcyjny dopuszcza pisanie by oddzielnie po spójniku, ale w nieco innych przypadkach. Jak jest w tych przytoczonych przeze mnie przykładach? Razem czy osobno?
Iwona Michałowska
Łącznie pisane żeby jest równoznaczne z aby, np. „Chcę, żeby wakacje trwały od maja do września”. W podanych przez Panią przykładach takiej równoznaczności nie ma, można by je przeformułować następująco: „Jestem pewien, że dobrze byśmy się zrozumieli” oraz „Stałoby się tak; wiedziała, że tak by się stało”. Ta różnica uzasadnia ich odmienną pisownię.
Proszę też porównać bliźniacze zdania: „Kontroler powiedział, żeby pasażerka z nim wysiadła” i „Kontroler powiedział, że by pasażerka z nim wysiadła”. Pierwsze z nich wyraża wolę mówiącego, tj. kontrolera, drugie zaś wyraża jego przypuszczenie co do zachowania kontrolowanej osoby. Aby uniknąć niejasności, w drugim zdaniu lepiej by było zmienić szyk: „Kontroler powiedział, że pasażerka by z nim wysiadła”.
Nawiasem mówiąc, słownik interpunkcyjny nie jest najlepszym źródłem wiedzy na temat pisowni łącznej i rozdzielnej. Może miała Pani na myśli słownik ortograficzny?
Mirosław Bańko, PWN
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!