etymologia

 
Jeśli nie wiesz, z jakiego języka pochodzi dane słowo, jakie było jego pierwotne znaczenie, czy lub jak zmieniło się jego znaczenie w naszym języku, dlaczego ma taką postać - tu dowiesz się wszystkiego o słowach, które pochodzą z innych języków, a zadomowiły się w polszczyźnie.
  • szczyl
    13.02.2003
    Czy w języku staropolskim występowało słowo SZCZYL jako gwarowe lub lekceważące określenie małego wiejskiego chłopca?
  • -li
    11.02.2003
    Skąd się wzięła w polszyźnie i w jaki sposób funkcjonowała partykuła -li, dodawana „onegdaj” do czasowników, np: znasz-li, kochasz-li? Czy nie jest ona przypadkiem zapożyczeniem z języka rosyjskiego? Nowy słownik ortograficzny PWN podaje łączną pisownię znaszli, czy należy pisać też kochaszli? Wiem, że pytanie jest nieco archeologiczne, ale sprawa jest chyba interesująca.
    Proszę o pilną odpowiedź.
  • imbus
    7.02.2003
    Szanowni Państwo,
    Co oznacza słowo imbus w wyrażeniu klucz imbusowy? Klucz taki inaczej zwany jest kluczem fajkowym (charakterystyczne wygięcie klucza) lub kluczem sześciokątnym.
    Pozdrawiam
    Janusz Gramse
  • obopólnie
    28.01.2003
    Jakie jest pochodzenie wyrazu obopólnie? Dziękuję z góry za odpowiedź ;)
  • weka
    28.01.2003
    Od ośmiu lat mieszkam w Krakowie i jak dotąd nie udało mi się uzyskać informacji na temat słowa, które określa tu większą bułkę – tzw. wekę. W Dolnośląskiem, gdzie mieszkałam od urodzenia, mówiło się na nią baton. Zastanawiam się, od czego pochodzi słowo weka, bo chyba nie od słowa wekować.
  • kłusować
    16.01.2003
    Uprzejmie proszę o wyjasnienie znaczenia etymologicznego słowa kłusownictwo, kłusownik. Z góry bardzo dziękuję.
  • skrewić i pohaniec
    23.12.2002
    Co znaczy skrewić i czemu rzeczownika pohaniec (to tyle co poganin?) nie ma w Innym słowniku?
    Dziękuję.
  • maruder, który marudzi
    19.12.2002
    Bardzo proszę o wyjaśnienie pochodzenia słowa marudzić.
  • cyrkumflesk
    6.12.2002
    Nawiązując do pytania znaki specjalne chciałbym się zapytać, jaka jest etymologia słowa cyrkumfleks?
  • król
    29.11.2002
    Jaka jest etymologia słowa król? Czy jest związana z osobą Karola Wielkiego?
  • KLUKI
    12.11.2002
    Jaka jest etymologia słowa KLUKI, KLUK?
  • boża krówka
    5.11.2002
    Czy mogłaby Pani odpowiedzieć mi na pytanie, skąd się wzięło określenie boża krówka?
  • chuligan
    5.11.2002
    Proszę o wytłumaczenie pisowni słowa chuligan.
  • liczebniki
    24.10.2002
    Począwszy od 5 wzwyż jest wyraźna zależność liczebników porządkowych od głównych: pięć – piąty, sześć – szósty, siedem – siódmy, osiem – ósmy... To kreskowane ó w wyrazach szósty, siódmy, ósmy - jest odmienne, wymienia się na e lub o w odpowiednim liczebniku głównym. Tę samą wspólność rdzenia czuje się w parze trzy – trzeci, ale brak jej w przypadku liczebników 1, 2 i 4. Ta trójka (albo ta czwórka) psuje cały porządek. Dodatkowo w parach dwa – drugi oraz cztery – czwarty zgadzają się pierwsze (a nie zgadzają dopiero drugie) głoski - i nie tylko jest to intrygujące, ale dodatkowo może sprawiać trudność ortograficzną, jeśli się zbyt mocno pokojarzy drugi z dwa czy dwoje (takie silne skojarzenie obserwuję u swojego dziecka, które notorycznie chce pisać drógi, uzasadniając to właśnie tym).
    Chciałbym spytać o etymologię liczebników porządkowych. Czy to tylko zbieg okoliczności (te pierwsze głoski), czy rzeczywiście istnieje etymologiczne powiązanie wewnątrz par dwa – drugi i cztery – czwarty?
  • kapewu i wagarować
    18.10.2002
    Chciałabym się dowiedzieć, skąd pochodzi zwrot kapewu (chyba tak to się pisze). Kiedyś był chyba bardzo popularny, bo pamiętam, że moja babcia tak do mnie mówiła, gdy pytała się, czy dotarło do mnie to, co powiedziała. Jeśli nie jest to zwrot polski, to skąd go zaczęrpnęliśmy? I na koniec wagarować, skąd i on się wziął? Z góry serdecznie dziękuję za odpowiedź.
    Ewa
  • kuźniczy czy kuzienniczy?
    7.10.2002
    W Jaworze jest zakład Zakłady Kuziennicze przy ulicy Kuzienniczej. Dlaczego kuziennicze, a nie kuźnicze? We Wrocławiu jest ulica Kuźnicza. Czy dopuszcza się taka odmianę?
  • Słowianin
    4.10.2002
    Prof. Miodek w swoim Słowniku Ojczyzny Polszczyzny twierdzi, że Słowianin wywodzi się od slov 'mokry, wilgotny'. Natomiast według innych źródeł wywodzi się ono od sława bądź łac. sclavus, czyli niewolnik. Czy ten problem można w ogóle rozstrzygnąć?
    Marek Przepiórka
  • kapitan
    17.09.2002
    Stopień wojskowy kapitan, podobnie jak nazwisko Kapitan, nie mają chyba źródłosłowu polskiego, tylko łaciński od cap, -a, czyli głowa. Chcialbym zapytać, czy znana jest historia tego słowa w języku polskim, tzn. czy zostało zapożyczone bezpośrednio z łaciny, czy też za pośrednictwem języka niemieckiego, francuskiego lub innego?
  • zakluczyć
    4.09.2002
    Szanowni Państwo,
    Od dłuższego czasu prowadzę spór z moimi sąsiadami w bloku, którzy uznali za stosowne obwiesić każdą możliwą przestrzeń najróżniejszymi komunikatami („Uwaga. Tu grasują złodzieje”, „Proszę zamykać drzwi”, „Prosze o ciche zamykanie drzwi” itp.). Jeden z tych komunikatów głosi: „Prosze zakluczać drzwi!”. Błagam, pomóżcie, czy ten potworek językowy jest prawidłowy?

    Z poważaniem,
    Mikołaj Kirschke
  • Tarzymiechy
    4.09.2002
    Jaka jest etymologia nazwy wsi Tarzymiechy? W dokumencie z 1419 r. zapisano je jako Tharszmechi. Wiadomo mi, że ok. XV w. były jedną z wiosek Rusi Czerwonej, takich jak Borów, Piaski, Dworzyska, zamieszkiwanych przez drobną szlachę gniazdową (Borowscy h. Luba, Piaseccy h. Zabawa, Dworzyccy h. /brak/) - Tarzymieskich h. /brak/.
    Dziękuję - z poważaniem - E. Zając
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego