frazeologia

 

W tym miejscu dowiesz się wszystkiego o polskich związkach frazeologicznych: skąd się wzięły, co znaczą, jaką mają postać, czy można je odmieniać lub w jakich kontekstach mogą być użyte.

  • nie zasypiać gruszek w popiele
    14.03.2003
    Szanowni Państwo,
    od długiego czasu nurtuje mnie pochodzenie powiedzenia nie zasypiać gruszek w popiele. Jakkolwiek jego znaczenie jest powszechnie znane, to jednak skąd w nim słowo zasypiać? Od spania? Czy zasypiać można uważać za jakąś wcześniejszą formę usypiać? A może od zasypywania, co sugeruje moja znajoma, uważając, że w wersji współczesnej powiedzenie to brzmi nie zasypywać gruszek w popiele.
    Serdecznie pozdrawiam,
    Anna
  • udawać Greka
    6.12.2002
    Interesuje mnie pochodzenie związku frazeologicznego udawac Greka.
  • przyprawić rogi
    6.12.2002
    Skąd wzięło się powiedzenie przyprawić komuś rogi?
  • na przeczekanie
    13.11.2002
    Niektórzy biorą albo dają sobie czasem na wstrzymanie. A czy można wziąć (kogoś) na przeczekanie? Słownik frazeologiczny nie podaje takiego zwrotu. Czy jest więc on (zwrot, nie słownik rzecz jasna) niepoprawny?
  • Tu jest pies pogrzebany
    30.10.2002
    Proszę o pomoc w ustaleniu pochodzenia frazeologizmu Tu jest pies pogrzebany. Czy wersja Tu leży pies pogrzebany może być uznana za poprawną?
    Z góry dziękuję.
  • koperczaki
    21.10.2002
    Witam.
    Bardzo interesuje mnie geneza związku frazeologicznego uderzać w koperczaki. Skąd wziął się w języku polskim?
    Pozdrawiam, Daniel.
  • szary człowiek
    8.10.2002
    Frazeologia szary człowiek.
  • pierwsze koty… i pogoda pod psem
    8.10.2002
    Skąd wzięło się powiedzenie pierwsze koty za płoty i pogoda pod psem?
    Z poważaniem
    Ryszard
  • po linii najmniejszego oporu
    22.07.2002
    Szanowni Państwo,
    Od pewnego czasu coraz częściej stykam się z frazą (iść) po najmniejszej linii oporu zamiast po linii najmniejszego oporu. Według mnie jest to bezsensowne przekręcenie, będące błędem, lecz czy rozpowszechnienie tej formy nie stanowiłoby argumentu za dopuszczeniem jej jako potocznej?
  • kawał z brodą
    3.06.2002
    Panie Profesorze,
    Mam już 25 lat, a tak naprawdę nie wiem, co to znaczy, że kawał ma brodę. Prosze mi to wyjaśnić, odpowiadając dodatkowo na pytanie, skąd ta nazwa?
  • noga się komuś powinęła
    8.05.2002
    Jaka forma popularnego powiedzenia jest poprawna: „Powinęła mi się noga” czy „Podwinęła mi się noga"?
  • lec/legnąć w gruzach
    26.04.2002
    Witam! Mam wątpliwości odnośnie związku lec w gruzach. Które z poniższych zdań jest poprawne: „Plan wycieczki w góry musiał lec w gruzach” czy „Plan wycieczki w góry musiał legnąć w gruzach"? Na stronach internetowych spotkałem się z obydwoma formami.
  • padać z nóg
    10.04.2002
    Czy poprawny jest zwrot padać z nóg? Słowniki frazeologiczne podają jedynie lecieć z nóg.
  • iść ręka w rękę
    9.04.2002
    Co Państwo sądzą o takim frazeologizmie? Oto całe zdanie:
    Dokumenty te są dokumentami prawnymi i powinny być przygotowane przy pomocy specjalnie powołanej do tego rady, w porozumieniu z prawnikami. Przygotowanie dokumentów wymaga dużo pracy. Powinny „iść one ręka w rękę” z twoim biznesplanem.

    Chodzi mi o to iść ręka w rękę.
  • Bogiem a prawdą
    11.02.2002
    Szanowni Państwo,
    Proszę o wyjaśnienie pochodzenia powiedzenia Bogiem a prawdą. Nie potrafię wyjaśnić znajomym, że użycie słowa między w tym powiedzeniu jest niewłaściwe. Słowniki, którymi dysponuję, podają jedynie w przykładach to powiedzenie bez dodatkowych wyjaśnień.
    Z wyrazami szacunku i podziękowaniem,
    Lesław Skwarski
  • krokodyle łzy
    4.02.2002
    Chciałabym wiedzieć, jak brzmi poprawna wersja związku frazeologicznego o łzach krokodyla. Oto, co na ten temat mówią słowniki:
    1. „Słownik frazeologiczny współczesnej polszczyzny” PWN, wyd. 2002, podaje 3 wersje jako poprawne:
    - krokodyle łzy, rzad. łzy krokodyle;
    - wylewać, ronić krokodyle łzy;
    - wylewać, ronić krokodylowe łzy.
    2. „Nowy słownik poprawnej polszcyzny” PWN, wyd. 1999, dopuszcza tylko krokodyle łzy, zaznaczając, że istnieje przymiotnik krokodylowy, ale nie używa się go w tym związku frazeologicznym.
    3. „Słownik mitów i tradycji kultury” – W. Kopalińskiego, Wiedza Powszechna, wyd.2001, podaje tylko łzy krokodylowe.
    Więc jak powinnam powiedzieć: łzy krokodyle czy krokodylowe? Będę wdzięczna za wyjaśnienie tej łzawej kwestii.

    Z poważaniem
    Anna Szczepańska
  • w każdym bądź razie
    31.12.2001
    Czy w każdym bądź razie jest poprawne, czy raczej powinno być w każdym razie?
  • wielką literą czy dużą literą?
    18.10.2001
    Szanowni Państwo. Razi mnie obecnie mówienie piszemy coś wielką literą. Nie może być dużą literą? Z mojej edukacji w szkole podstawowej, a było to około 30 lat temu, zapamiętałem właśnie to drugie określenie, którego teraz praktycznie w szkołach się nie używa. Będę wdzięczny za odpowiedź.
    Pozdrowienia,
    Paweł Gosk
  • na bazie
    27.06.2001
    Wydawnictwa poprawnościowe dość powszechnie krytykują wyrażenie na bazie. Czy jednak sformułowania, które powstały jako – prawdopodobnie – efekt walki z tym wyrażeniem: topnik oparty na kalafonii czy napój na podstawie wody oligoceńskiej można uznać za poprawne?
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego