frazeologia

 
W tym miejscu dowiesz się wszystkiego o polskich związkach frazeologicznych: skąd się wzięły, co znaczą, jaką mają postać, czy można je odmieniać lub w jakich kontekstach mogą być użyte.
  • na pół gwizdka
    25.01.2014
    Dzień dobry,
    ostatnio zwrócił moją uwagę zwrot robić coś na pół gwizdka. Czy wiedzą Państwo coś więcej o jego pochodzeniu? Dlaczego akurat gwizdka i dlaczego akurat pół? Byłbym bardzo wdzięczny za jakiekolwiek informacje. Poza jego znaczeniem nie udało mi się dotrzeć do zbyt wielu wiadomości na temat tego zwrotu.
  • dwie zagadki frazeologiczne
    22.01.2014
    Dzień dobry,
    Skąd wzięło się powiedzenie pijany jak messerschmitt oraz za Chiny Ludowe (czegoś nie zrobię)?
    Pozdrawiam
  • oczko w głowie
    9.01.2014
    Jak będzie poprawnie: „Była oczkiem w głowie rodziców” czy „... oczkiem w głowach rodziców”? Dziękując za odpowiedź, z pewnym opóźnieniem życzę Państwu wszystkiego dobrego w nowym roku, jak również samych ciekawych pytań i cierpliwości do pytających.
  • Nie pal jana
    6.01.2014
    Droga Redakcjo,
    zastanawia mnie etymologia wyrażenia „Nie pal Jana (jana?)”. Bardzo proszę o wytłumaczenie, skąd wzięło się takie stwierdzenie.
    Pozdrawiam
  • jak żydowskie poczekaj
    12.12.2013
    Uprzejmie proszę o wyjaśnienie genezy powiedzenia „Twoje zaraz to jak żydowskie poczekaj”. Czasem jeszcze słyszy się je wśród przedstawicieli przedwojennego pokolenia.
  • figa z makiem
    4.12.2013
    Jakie jest pochodzenie zwrotu figa z makiem?
  • po żydowsku
    23.11.2013
    Szanowni Państwo,
    w książce Joanny Tokarskiej-Bakir Rzeczy mgliste: eseje i studia autorka przytacza dwa zwroty: zapinać się po żydowsku (na lewą stronę) i jeść po żydowsku (nóż w lewej, widelec w prawej). Czy mają one źródło w jakichś realnie istniejących zwyczajach?
  • Gdzie Pan Bóg kościół buduje, tam diabeł kaplicę stawia
    5.11.2013
    Szanowni Państwo,
    co oznacza przysłowie „Gdzie Pan Bóg kościół buduje, tam diabeł kaplicę stawia” i jakie jest jego źródło?
  • geneza frazeologizmów
    2.11.2013
    Dzień dobry,
    interesuję się genezą związków frazeologicznych w języku polskim. Gdzie mogę znaleźć takie informacje? Chodzi mi o literaturę, którą będę mogła wykorzystać do napisania pracy magisterskiej na ten temat. Niestety wszystkie słowniki, które do tej pory przejrzałam nie wspominają o pochodzeniu frazeologizmów, a jedynie tłumaczą ich znaczenie.
  • krzyczeć, jakby się miał Żyd urodzić
    1.11.2013
    Szanowni Eksperci,
    w jednym z opowiadań Marka Hłaski spotkałem się z powiedzeniem krzyczeć, jakby się miał Żyd urodzić. Skąd się ono wzięło?
  • podnieść oczy
    28.10.2013
    Czy poprawne jest zdanie: „Szepnęła, nie podnosząc na niego oczu”? Czy istnieje tylko zwrot podnosić na kogoś wzrok?
  • z motyką na słońce
    24.10.2013
    W angielskim istnieje bardzo przydatne wyrażenie idiomatyczne bite off more than you can chew, które dosłownie oznacza 'ugryźć więcej niż da się przełknąć' i używane jest w kontekście przerostu ambicji nad możliwościami. Czy Szanowna Poradnia ma pomysł na równie obrazowe tłumaczenie? Najlepiej z zachowaniem elementu żarłoczności.
    Z góry dziękuję za wszelkie pomysły.
    Dorota
    PS Wiem, że nie można, ale rzadko mam okazję: przymiotnik od cara to carski. A od carycy też?
  • kropka nad i
    22.10.2013
    Czy w wyrażeniu kropka nad i literka i powinna być ujęta w cudzysłów?
  • wąż, który zjada własny ogon
    17.10.2013
    Dobry wieczór / Dzień dobry :-)
    Chciałbym się zapytać o znaczenie powiedzeń gonić własny ogon oraz zjadać własny ogon. Co one oznaczają i czy mogą być stosowane zamiennie?
    Pozdrawiam
    Emil Szajerski
  • trzymać czy ściskać?
    2.10.2013
    Czy wyrażenie ściskać kciuki jest prawidłowe? Myślałem, że można tylko trzymać kciuki. Tak jest zresztą w Słowniku frazeologicznym PWN (2011).
  • niemniej jednak
    8.09.2013
    Szanowni Państwo!
    Zwracam się do Państwa z zapytaniem o wyrażenie niemniej jednak. Przez trzy lata liceum polonistka „wbijała mi do głowy” informację, jakoby wyrażenie niemniej jednak było błędem językowym. „Albo niemniej, albo jednak” – mówiła. Niejednokrotnie jednak natknąłem się na niemniej jednak w odpowiedziach udzielanych przez Państwa tu, w poradni. Będę bardzo wdzięczny za rozwianie moich wątpliwości co do tego wyrażenia.
    Z poważaniem,
    Adam Kaczorek
  • na poświęta, na powakacje, od przedwojny
    29.06.2013
    Jaką częścią mowy są wyrazy w wyrażeniach: na poświęta, od przedwojny, na powakacje. Jak należy je odmieniać, np. „Od powakacji do poświąt nie będę się z nim widział”? Czy mają one charakter potoczny? A może są nieprawidłowe?
  • Za mundurem panny sznurem
    22.06.2013
    Szanowni Eksperci,
    czy wiadomo, z jakiego czasu pochodzi powiedzenie za mundurem panny sznurem?
    Dziękuję
    Iwona
  • Nie zawracaj gitary, wal do mnie jak w dym!
    20.05.2013
    Chciałbym się dowiedzieć, jakie jest pochodzenie dwóch potocznych zwrotów: zawracać komuś gitarę i walić do kogoś jak w dym.
  • w pełnym tego słowa znaczeniu
    8.05.2013
    Zastanawia mnie zwrot w pełnym tego słowa znaczeniu. Czy jest to poprawny zwrot? Z jednej strony jest on dosyć popularny w różnego rodzaju tekstach, z drugiej strony nie można przecież użyć słowa w jego niepełnym znaczeniu.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego