odmiana

 
Podajemy rozstrzygnięcia wszelkich problemów związanych z odmianą słów: czy dane słowo w ogóle się odmienia, jak je odmieniać, czy ma liczbę mnogą, czy dopełniacz ma końcówkę ?u czy ?a, jak brzmi w czasie przyszłym, jaki jest jego wołacz.
  • Z końcówką czy bez?
    4.03.2019
    Szanowni Państwo,
    w jednej z książek spotkałam się z nową dla mnie konstrukcją: Umyłyśmy ręce i zaczęły jeść kolację czy Poszliśmy do domu i zjedli kolację. Tego typu przykłady przewijały się przez cały utwór, czy taka forma jest poprawna i wolno jej używać?
    Bardzo dziękuję.
  • Wszcząć w czasie przyszłym
    4.03.2019
    Szanowni Państwo,
    na pytanie o formę czasownika wszcząć w czasie przyszłym Mirosław Bańko odpowiedział w poradni, że „czasownik wszcząć nie jest używany w czasie przyszłym”. Katarzyna Kłosińska z kolei na to samo pytanie odpisała: „Formy czasu przyszłego czasownika wszcząć to wszcznę, wszczniesz, wszcznie, wszczniemy, wszczniecie, wszczną”. Którą opinię uznać za obowiązującą?

    Z wyrazami szacunku
    Przemysław Trębacz
  • Oko jako nazwisko
    1.03.2019
    Szanowni Państwo,
    dlaczego nazwisko Oko odmieniamy tak jak nazwiska Kościuszko, a nie jak rzeczownik pospolity oko. Wiem, że nazwiska słowiańskie zakończone na -o odmieniamy wedle deklinacji żeńskiej, gdy przed -o występuje spółgłoska twarda, zaś według deklinacji męskiej, gdy spółgłoska ta jest miękka. Interesuje mnie jednak, dlaczego nazwisko Oko powinniśmy odmieniać jako Oki, Oce, Okę..., a nie jako Oka, Oku itd. Tłumaczy to po prostu tradycja czy może chodzi o głębsze racje merytoryczne?
  • Bohater w liczbie mnogiej
    1.03.2019
    Jaka jest poprawna pisownia: bohaterzy czy bohaterowie?
  • Zszyć czy zeszyć
    1.03.2019
    Szanowni Państwo,
    zwracam się z uprzejmą prośbą o wyjaśnienie, która z form dzisiaj jest bardziej poprawna: zszyć czy zeszyć. Poszukując informacji w tej kwestii gdzieś znalazłam, że jedna i druga forma jest poprawna, koleżanka polonistka twierdzi, że tylko forma zszyć.

    Z góry bardzo dziękuję za pomoc.

    Z poważaniem
    Anna S.
  • Apostrof
    12.02.2019
    Czy apostrof postawiony niepotrzebnie w odmianie nazwiska obcego jest błędem ortograficznym czy interpunkcyjnym? Znalazłam w Internecie różne klasyfikacje. Chodzi o zapis (kogo? co?) van Gogh’a.
  • Co na końcu?
    12.02.2019
    Dzień dobry,
    chciałabym zapytać, która forma jest poprawna:
    1. On widzi Was. A Wy widzicie jego?
    2. On widzi Was. A Wy widzicie go?

    Moim zdaniem forma 1 – z uwagi na szyk zdania i nacisk na ostatnie słowo. Jego to poprawna forma biernika, najwłaściwsza przy takim szyku. Mam rację?

    Z góry dziękuję za rozstrzygnięcie sporu :)
    Z pozdrowieniem
    Iza Bogus
  • Wyrażać siebie czy wyrażać się?
    8.02.2019
    Szanowni Państwo!
    Intryguje mnie różnica w zdaniach: Istnieje tylko jedna ostateczna władza – miłujący Bóg, tak jak może On wyrażać Siebie w naszym grupowym sumieniu oraz Istnieje tylko jedna ostateczna władza – miłujący Bóg, tak jak może się On wyrażać w naszym grupowym sumieniu. Czy wyrażać się i wyrażać siebie to jedno i to samo? Czym się różnią? Czy interpunkcja w tych zdaniach jest poprawna?

    Z poważaniem – Maria Witek
  • Fleksja czy składnia?
    5.02.2019
    Szanowni Państwo,
    ostatnio natknęłam się w Internecie na następujące wypowiedzenie: Miejsce doprawdy niezwykłe – Muzeum Historycznym w Przasnyszu. Czy w tym równoważniku zdania mamy do czynienia z błędem składniowym? A może to błąd fleksyjny? Chodzi mi, rzecz jasna, o przydawkę historyczny w miejscowniku. Bardzo proszę o krótkie wyjaśnienie. Będę wdzięczna za odpowiedź.

    Z wyrazami szacunku
    Anna J.
  • Jean Berthier
    1.02.2019
    Witam!
    Zwracam się z uprzejmą prośbą o wyjaśnienie czy odmiana nazwiska francuskiego jest konieczna. Chodzi mi o postać: Jean Berthier. Jest to założyciel zgromadzenia zakonnego Misjonarzy Świętej Rodziny. W pisanej pracy posługuję się polskim imieniem Jan i francuskim oryginalnym nazwiskiem Berthier. Przyjąłem zasadę odmiany imienia i braku odmiany w przypadku nazwiska, np. z Janem Berthier, o Janie Berthier, Janowi Berthier. Czy takie rozwiązanie jest dopuszczalne?
    Z wyrazami szacunku!
  • Danio
    28.01.2019
    Zastanawiamy się w zespole, czy należy pisać [1] ten danio czekoladowy (jest mocno kakaowy) czy to danio biszkoptowe (zostanie pożarte)?
  • Kłopotliwy iPhone
    25.01.2019
    Szanowni Państwo!
    Wiele już było o kłopotliwej nazwie wyrobów Apple i ich odmianie (np. narzędnik), ale tym razem chodzi mi o liczbę mnogą. Jedna sztuka to iPhone, a jeśli będzie ich więcej, to iPhone’y, czy może iPhony albo jeszcze inaczej?

    Z poważaniem – Drzazga
  • Rzeczpospolita
    25.01.2019
    Poproszę o wyjaśnienie rozbieżności co odmiany słowa: rzeczpospolita. W Nowym słowniku poprawnej polszczyzny PWN 1999 pod red. A. Markowskiego zabronione używanie rzeczypospolita, a w Słowniku ortograficznym WILGA 2000 pod red. A. Markowskiego ta forma jest dopuszczalna. W Innym słowniku języka polskiego PWN 2000 pod red. M. Bańko w mianowniku rzeczypospolita nie występuje, ale w odmianie już tak. Czy jest dopuszczalna odmiana tego słowa w wołaczu: o rzeczpospolito! o rzeczypospolito!
  • Goalball
    24.01.2019
    Witam serdecznie,
    Moje pytanie dotyczy odmiany przez przypadki nazwy pewnej paraolimpijskiej dyscypliny sportu – goalball (brak polskiej nazwy). Nurtują mnie dwa sformułowania: drużyna goalballa i mistrzostwa goalball, oba napotykane zarówno w internecie, jak i w artykułach prasowych. ale również w polskim środowisku zawodników i trenerów. Pytanie czy, analogicznie do innych anglojęzycznych sportów z końcówką -ball poprawnie nie byłoby napisać drużyna goalballu i mistrzostwa w goalballu?
  • Co z kruszczykiem Greutera?
    22.01.2019
    Szanowni Państwo,
    otrzymałem wczoraj recenzję tekstu o tematyce przyrodniczej, która wprawiła mnie w zdumienie. Recenzent poprawił sformułowania stwierdzono jesion pensylwański i znaleziono kruszczyk Greutera na (odpowiednio) stwierdzono jesiona pensylwańskiego i znaleziono kruszczyka Greutera. Proszę o informację, czy w języku polskim nazwy drzew i innych roślin należą do kategorii rzeczowników żywotnych czy nieżywotnych, i jakie końcówki przybiera ich biernik w liczbie pojedynczej.

    Z pozdrowieniami
    P.K.
  • Bezokolicznik
    18.01.2019
    Witam. Przeszukałam wiele stron, ale żadna nie dała mi dobrej odpowiedzi. Zastanawia mnie forma można coś zrobić. Na przykład w zdaniu Można to przecież zrobić w paczkomacie. Czy taką frazę nazwalibyśmy bezokolicznikiem? Czy jednak w jakiś sposób da się określić liczbę, tryb, stronę, osobę itp.?

    Dziękuje za pomoc.
  • imię Dudley
    16.01.2019
    Szanowny Panie Doktorze,
    dziękuję za poradę https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Jeszcze-o-nazwisku-Casey;19108.html. Zrozumiałem już swój błąd w interpretacji reguły [243]. Jedno jeszcze tylko mnie zastanawia. W „Harrym Potterze” jest postać Dudleya Dursleya. Czy Pana zdaniem imię to powinno być odmieniane przymiotnikowo, jak wspominane nazwisko Dudley? W całej serii książek odmieniano je rzeczownikowo, co wpłynęło na moją wątpliwość.

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Kłopotliwi rodzice
    11.01.2019
    Które wersje w punkcie 1 i 2 są właściwe - w rodzaju męskim czy w nijakim:
    1) każdy z rodziców czy każde z rodziców?
    2) jeden z rodziców czy jedno z rodziców?
  • Jam
    10.01.2019
    Szanowni Państwo,
    wyrażenie jam session jest nieodmienne, ale często gra się po prostu swojski jam (może swojskiego jama?) albo nie gra się jama (jamu?). No właśnie, jaki wzorzec odmiany proponowaliby Państwo?

    Z wyrazami szacunku i najlepszymi życzeniami świątecznymi!
    Czytelnik
  • Ile wideł?
    9.01.2019
    Witam, jak odmienić przez przypadki dziesięć wideł? W związku z tym, że wyraz widły odmienia się tylko w liczbie mnogiej, powinno być dziesięcioro wideł? Zwłaszcza bardzo proszę o rozwianie wątpliwości z narzędnikiem – dziesięciorgiem widłami czy wideł? Dziękuję.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego