słownictwo

 
  • Pisanie ikon
    11.01.2018
    Szanowni Państwo,
    moje stwierdzenie o malowaniu ikony często spotyka się z ostrą reakcją rozmówcy: „Ikon się nie maluje, ikony się pisze!”.
    Które wyrażenie jest poprawne w języku polskim?
    Zawsze sądziłam, że pisanie ikon to kalka z języka rosyjskiego, w którym pisać znaczy ‘malować’ (po rosyjsku pisze się także obrazy). A może ma to jakieś znaczenie kulturowe? Czy w takim razie będzie ważne, czy mówimy o ikonie prawosławnej czy np. o konie katolickiego artysty z Hiszpanii?

    Pozdrawiam
  • Dzieciak
    10.01.2018
    Chciałabym się dowiedzieć, czy słowo dzieciak użyte w odniesieniu do osoby dorosłej w języku polskim jest słowem uważanym za znieważające? Czy może mieć taki charakter w przypadku, gdy skierowane jest do osoby będącej funkcjonariuszem publicznym, podczas pełnienia przez nią obowiązków służbowych?

    Pozdrawiam
    Agnieszka Kaszuba
  • Należy się
    10.01.2018
    Kiedy i w jaki sposób można, a kiedy nie można używać zwrotu należeć się. Jak wiadomo, niektóre użycia zwrotu należeć się mogą nosić znamiona postawy roszczeniowej, co zwykle posiada negatywne zabarwienie. Czy jednak nie chcąc być posądzonym o wspomnianą roszczeniową postawę, należy całkowicie zrezygnować z używania należy się w jakimkolwiek sensie na rzecz innych równoważnych określeń? Interesuje mnie więc kwestia, gdzie jest granica pomiędzy prawidłowym użyciem zwrotu a jego nadużyciem.
  • Jeszcze o wizażankach
    10.01.2018
    Chciałabym uściślić odpowiedź na pytanie odnośnie Wizażanek. Otóż jest to określenie społeczności kobiet powstałej wokół portalu wizaz.pl, nigdy nie spotkałam się z nim w innym kontekście. Łączy się z tym hobbystyczne zajmowaniem się wizażem, ale nie jest to warunek konieczny. Na wymienionej stronie można spotkać tytuły takie jak Wizażanki wybrały najlepszy…, Wizażanki polecają
  • Przenumerować
    9.01.2018
    Użytkownicy języka dążą często do jego uproszczenia, gdy jest to wygodniejsze. Nie znajduję nigdzie w dostępnych mi słownikach PWN wyrazów przenumerować, przenumerowanie, przenumerowany itd., oczywiście w znaczeniu ‘zmienić (poprawić) numerację’, ‘zmiana numeracji’, ‘posiadający zmienioną numerację’. Według wyszukiwarki Google, w internecie jest ok. 3350 wystąpień tego wyrazu.
    Czy można posługiwać się tymi wyrazami?

    Z góry dziękuję serdecznie za pomoc. Pozdrawiam,
    MR
  • Bankowiec a bankier
    9.01.2018
    Szanowni Państwo,
    piszę do Państwa, ponieważ interesuje mnie, czy premiera Morawieckiego można nazwać byłym bankowcem, czy jednak byłym bankierem.

    Z góry dziękuję za odpowiedź.
    Z poważaniem
    AK
  • Latynizmy
    8.01.2018
    Szanowni Państwo,
    pytanie me dotyczy zasadności użycia latynizmòw w języku polskim, który to bowiem język bazuje w znacznej mierze na łacinie, lecz jeśli następuje kreacja słowa zamieniająca latynizm, to błędem jest używanie słów obcego pochodzenia? Exempli gratia: utarło się nazywać Powstanie Kościuszkowskie mianem insurekcji, gdy prezydent firmuje albo sygnuje dokument miast go podpisać etc, ergo w jakich sytuacjach użycie słów łacińskich jest dozwolone? Z estymą, K. W.
  • Dość czy dosyć?
    8.01.2018
    Dość dobrze czy dosyć dobrze?
  • Faraonat
    21.12.2017
    Szanowni Państwo!
    Od jakiegoś czasu zastanawiam się nad tym, jak można by nazwać państwo rządzone przez faraona. Myślałem nad opcją faraonat. Takie słowo byłoby stworzone na podobnej zasadzie co chanat, kaganat, kalifat, sułtanat, emirat czy elektorat. Przemknęła mi też przez myśl wersja faraoństwo utworzone tak jak królestwo, carstwo, cesarstwo czy księstwo. Taka forma jednak brzmi w moim odczuciu brzmi nienaturalnie i błędnie.

    A jakie jest wasze zdanie na ten temat?

    Z poważaniem
    Hubert
  • Co się robi z wypowiedzią?
    20.12.2017
    Szanowni Państwo,
    czy poprawna jest łączliwość udzielić wypowiedzi? Jeśli nie, jakiego innego czasownika można użyć?

    Pozdrawiam
  • Jest od lat standaryzacja
    19.12.2017
    Szanowni Państwo,
    w procedurach związanych np. z wprowadzeniem systemu zarządzania jakością występuje słowo standaryzacja. Zauważyłem, że w angielskim odpowiedniku występuje drugie „d” (standardization), ale w naszym słowie już nie. Nie wiem, dlaczego tak jest, i chciałbym poznać Państwa wykładnię w tym temacie. Uważam, że zapożyczenie jest przekłamane i po polsku to słowo powinno brzmieć standardyzacja. Bo przecież standard, a nie standar. Prawda?

    Dziękuję za odpowiedź, pozdrawiam, A.
  • Cofnąć
    11.12.2017
    Sformułowanie cofnąć do tyłu jest ewidentnie niepoprawne. Ale co z często spotykaną konstrukcją cofnąć wstecz – moim zdaniem jest ona także błędna, ale z racji tego, że bardzo często na nią natrafiam w okolicznościach innych niż swobodna rozmowa zacząłem się zastanawiać…
  • Zmień bank swojego kredytu
    10.12.2017
    Chciałam zapytać, czy sformułowanie Zmień bank swojego kredytu jest sformułowaniem poprawnym. Od pewnego czasu podejrzewam poważną indolencję językową twórcy tekstów reklamowych w moim banku i to sformułowanie przelało już czarę goryczy.

    Z pozdrowieniami
    Katarzyna Cieszko
  • Skarżący
    9.12.2017
    Proszę o pomoc, co to jest skarżący.
  • Farmer czy rolnik?
    8.12.2017
    Czy pozwalać przedszkolakowi używać określeń typu farmer, farmerka zamiast rolnik, rolniczka?
  • Dwa dni temu a dwa dni wcześniej
    7.12.2017
    Mam problem z użyciem wyrażenia X temu w wypowiedzi w czasie przeszłym. Intuicja podpowiada, że to wyrażenie określa upływ czasu miedzy zdarzeniem w przeszłości, a chwilą w której się wypowiadamy. Można powiedzieć: Jestem głodny, bo ostatni posiłek jadłem dziesięć godzin temu. Która wersja tej wypowiedzi w czasie przeszłym jest prawidłowa? Byłem głodny, bo ostatni posiłek jadłem dziesięć godzin wcześniej czy Byłem głodny, bo ostatni posiłek jadłem dziesięć godzin temu?
  • Wyglądać
    6.12.2017
    Mam pytanie, dotyczące słowa wyglądać. Ostatnio często słyszę wyrażenie: Wygląda to w ten sposób. Przyznam, że niezbyt podoba mi się taka konstrukcja, zawsze wydawało mi się, iż można wyglądać jakoś a nie w jakiś sposób. Czy mam rację?

    Pozdrawiam. :)
  • Znaleźć się a znajdować się
    6.12.2017
    Szanowni Państwo!
    Zastanawiam się nad takimi oto stwierdzeniami. Czy oba są poprawne? Bo może któreś z nich – nie, a może jedno jest lepsze/gorsze… nie wiem, stylistycznie, gramatycznie?

    1. Stosowanie półśrodków nic nam nie dało. Znaleźliśmy się w punkcie zwrotnym.

    2. Stosowanie półśrodków nic nam nie dało. Znajdowaliśmy się w punkcie zwrotnym.

    Z poważaniem
    Witold M.
  • Wielka litera czy duża litera?
    5.12.2017
    Szanowna Pani Profesor,
    mam następujące pytanie. Dlaczego większość językoznawców w Poradni Językowej PWN (nie tylko tu zresztą) z uporem maniaka posługuję się formą wielka litera? Czy słowo duża nie wystarczyłoby? Moim zdaniem ma rację profesor Miodek, mówiąc, że wielki może być na przykład budynek, a nie litera o wielkości jednego centymetra.

    Z uszanowaniem
    Ernest Łach
  • Moja osoba, czyli ja
    5.12.2017
    Szanowni Państwo,
    czy zwrot moja osoba (przykładowo: jeśli chodzi o moją osobę, to…, bardzo to dotknęło moją osobę… itp.) jest poprawny? Kim właściwie jest ta osoba, czy w ten sposób można zastępować po prostu zaimek ja?

    Pozdrawiam
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!