słownictwo

 
  • Liczba decybeli
    29.06.2017
    Czy w odniesieniu do jednostek takich jak decybele, metry, sekundy i kilogramy powinno się używać określenia liczba, czy ilość? Są one jak najbardziej policzalne, jednak mówią o mierze ciągłej.
  • W dniu dzisiejszym
    27.06.2017
    Czy forma W dniu dzisiejszym jest poprawna?
  • Proaktywny
    20.06.2017
    Szanowni Państwo,
    chciałabym się zapytać o słowo proaktywny. Zauważyłam, że jest coraz częściej używane zarówno w piśmie i mowie. Czy takie słowo w ogóle istnieje w języku polskim i co oznacza?

    Z poważaniem
    Czytelniczka
  • Sprawczość
    16.06.2017
    Szanowni Państwo,
    stwierdziłem, że słownik nie notuje słowa sprawczość, którego używam i które wydaje mi się dość naturalne, ale może to błąd? Np.: Poczucie sprawczości jest satysfakcjonujące. Rozumiem to w ten sposób, że ktoś jest sprawczy, jeśli może na coś wpływać, może ‘sprawiać, że coś się dzieje’. Widzę, że taka definicja też mija się ze słownikiem. Chyba sam tego nie wymyśliłem…

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • W dacie
    12.06.2017
    Szanowni Państwo,
    czy poprawne jest wyrażenie: Referendum mogłoby się odbyć W DACIE wyborów samorządowych.

    Z góry dziękuję za pomoc.

    Z wyrazami szacunku
    Marzena Kozłowska
  • Zgłoska
    9.06.2017
    Litery – piszę i widzę. Słyszę, wymawiam głoski. Sylaby piszę i czytam. Czy poprawniej jest, że śpiewam zgłoski, a nie sylaby?
  • Nająć a wynająć
    5.06.2017
    Odnośnie słów nająć i wynająć, to słownik PWN mówi, że nająć oznacza najmować coś od kogoś za opłatę. W drugą stronę nic nie podaje. Natomiast przy wynająć podaje, że można wynajmować coś za opłatę albo dać coś w wynajem. Więc stąd wynika, że słowo nająć i wynająć nie są synonimami? Są rozgraniczone? Co innego w przypadku najmować i wynajmować.

  • Rozszczelnić, rozszczelniać
    31.05.2017
    Drukowane słowniki PWN (w tym WSO) nie zawierają haseł rozszczelnić i rozszczelniać. Czasowniki te nie występują także w udostępnionej części Korpusu, co jest dziwne, skoro są dość powszechne w internecie i w mowie.

    Nowsze okna pozwalają zwykle na 4 pozycje: otwarte, zamknięte, uchylone i rozszczelnione. Czy tę ostatnią pozycję można nazwać jakoś inaczej?

  • Coming out
    24.05.2017
    Szanowni Państwo,
    jako organizacja zabiegająca o prawa osób LGBT+ często w swoich działaniach poruszamy temat mówienia innym o nieheteronormatywnej orientacji seksualnej. Zazwyczaj określa się to mianem: coming out, funkcjonują jednak różne spolszczenia tego zwrotu:
    wyautować się i wyoutować się,
    coming out, coming-out.

    Dręczy nas pytanie, które z nich są poprawne.

    Z poważaniem
    Stowarzyszenie Miłość Nie Wyklucza
  • Przystanąć w miejscu
    24.05.2017
    Szanowni Państwo,
    czy mogę powiedzieć, że przystanęłam w miejscu, czy muszę powiedzieć, że przystanęłam, bo przystanęłam zawiera już w sobie informację: ‘w miejscu’?

    Pozdrawiam
    Magdalena
  • W połowie pełny
    24.05.2017
    Szanowni Państwo,
    mam wątpliwości co do poprawionej pisowni wyrażenia: w połowie pełny (w odniesieniu do, na przykład, kontenera). W końcu pełny znaczy: ‘napełniony, całkowicie zapełniony’. Czy taka budowa wyrażenia jest poprawna, czy też należy używać na przykład sformułowania: wypełniony w połowie? Jednak wypełniony również oznacza coś już napełnionego po brzegi. Z góry bardzo dziękuję za odpowiedź.
    Z wyrazami Szacunku
    Marcin Sawicki
  • Łagier, łagiernik
    16.05.2017
    Czy można używać określeń łagry i łagiernicy w odniesieniu do czeskich obozów koncentracyjnych oraz ich więźniów?
  • Ocalały, ocalony, ocaleniec
    16.05.2017
    W języku angielskim istnieje wygodny termin survivor używany np. do określenia kogoś, kto przeżył Holokaust. Czy po polsku nazwalibyśmy taką osobę ocalonym czy ocalałym?
    Intuicja podpowiada mi, że ocalony sugeruje „przez kogoś” (ergo: zawdzięcza przetrwanie komuś innemu) natomiast ocalały nie niesie tych konotacji, co moim zdaniem jest lepsze, bo nie odbiera sprawstwa i inicjatywy „ofiarom”.

    Czy Eksperci podzielają moją intuicję? Byłabym wdzięczna za opinię.
  • Padawan
    15.05.2017
    Szanowni Państwo,
    w sadze Gwiezdne wojny istotną rolę odgrywają padawani – młodzi adepci sztuki Jedi. Chciałbym dowiedzieć się czegoś więcej o tym słowie. Nie spotkałem go nigdzie poza tym kontekstem, czyżby zostało wymyślone na jego potrzebę? Obiło mi się o uszy, że – nazwijmy to szumnie – sfera duchowa świata Star Wars była inspirowana tradycjami Dalekiego Wschodu. Słowo padawan rzeczywiście pobrzmiewa gdzieś jakby z hinduska? Czy to dobry trop?

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Premium
    15.05.2017
    Chciałbym wyjaśnić i sprecyzować znaczenie terminu premium, ale to, w jakim używamy go współcześnie. Słowniki definiują premium jako ‘dodatek do wynagrodzenia’, ‘bonus’, czy ‘nagrodę’ (np. wyznaczono premium za moją głowę), dzisiaj jednak nikt nie używa premium w tym znaczeniu. Jak zdefiniować współczesne znaczenie terminu premium?
  • Zobaczyć koncert czy obejrzeć koncert?
    15.05.2017
    Szanowni Państwo,

    jakie sformułowanie jest poprawne: zobacz koncert czy obejrzyj koncert? Chodzi o pozycję w menu na płycie DVD z filmem z koncertu.

    Z poważaniem
    Wanda Kownacka
  • Rysik a grafit
    9.05.2017
    Na piszącą część ołówka, zarówno zwykłego, jak i automatycznego, zawsze mówiłem rysik (Złamał mi się rysik, Muszę kupić nowe rysiki), ale niedawno poprawiono mnie, że właściwszym określeniem jest grafit. Czy słusznie?
    Być może to kwestia zróżnicowania regionalnego? Czy w tekstach o zasięgu ogólnopolskim można używać obu form?
  • Wchodzić
    9.05.2017
    Mam pytanie dotyczące słowa wchodzić. Jest ono bardzo powszechnie stosowane w moim regionie, ale czy jest ono poprawne? Przykładowe zdanie: Wchodzisz do pokoju czy poczekasz tutaj? Czy mówiąc to słowo, będę dobrze zrozumiany i czy nie będzie ono powodem śmiechu w towarzystwie, kiedy np. wyjadę na drugi koniec Polski?
    Dziękuję i pozdrawiam :)
  • Gmach włosów, gmach mamy zadane
    4.05.2017
    W książce Wiesława Myśliwskiego Traktat o łuskaniu fasoli na str. 34 można znaleźć zdania:
    Wymigiwaliśmy się, jak umieliśmy. (…) A kiedyśmy już zaczęli do szkoły chodzić, według starszeństwa, Jagoda, Leonka, ja, zwykle nauką, że musimy lekcje na jutro odrobić, a gmach mamy zadane.

    Słowo gmach użyte w tym nieoczekiwanym znaczeniu – jako mnogość – pojawia się w książce jeszcze raz (gmach włosów). Czy to regionalizm, archaizm, czy licentia poetica autora?
  • Jazyd czy jazyda?
    24.04.2017
    Jazydzi to przedstawiciele wyznawanej głównie przez irackich Kurdów religii łączącej elementy islamu, chrześcijaństwa i innych wierzeń. Jak w liczbie pojedynczej powinna brzmieć nazwa wyznawcy tego kultu: jazyd czy jazyda?
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!