słownictwo

 
  • Wróżka
    29.06.2020
    Zastanawia mnie czy wiadomo kiedy po raz pierwszy po Polsku pojawiło się słowo wróżka, w odniesieniu do magicznych stworzeń z baśni i mitów, a nie do kobiet zajmujących się wróżbiarstwem? Z tego co wiem to takie znaczenie pojawiło się w XIX wieku, jednak czy wiadomo dlaczego zaczęto używać w stosunku do tych istot słowa wróżka?
  • kawmistrz
    29.06.2020
    Witam
    Proszę o odpowiedź dotyczącą słowa znalezionego w archiwach kościelnych a dotyczących zawodu wykonywanego przez mieszkańca wioski osadników olęderskich. tekst brzmi:
    We wsiach olęderskich kawę palono w domu w specjalnie do tego przystosowanych piecykach. Ziarna kawy kupowano prawdopodobnie u dostawców lokalnych dostawców. W Świniarach mieszkał w 1818 roku Marcin Ratz którego w dokumentach określano mianem Kawimistrz: APP Księgi Stanu Cywilnego Parafii Czermno z roku 1819.
    Chodzi o słowo „Kawimistrz” z moich analiz wydaje się że może dotyczyć osoby wypalającej kawę i sprzedający mieszkańcom wioski.
    Z poważaniem
    Adam Musiatewicz
  • Konkludywny
    26.06.2020
    Szanowni Państwo,
    co sądzą Państwo o słowie konkludywnie? Słowo to pojawia się często, szczególnie w tekstach naukowych, również tych tworzonych przez polonistów, przede wszystkim historyków literatury. Wydaje się, że słowo to nie znaczy tego samego, co leksem konkluzywny, który słowniki rejestrują. Zresztą w sieci pojawia się również słowo konkluzyjnie. Prosiłbym o normatywne odniesienie do tych słów.
    Z wyrazami największego szacunku
    Derec Yellow
  • Projekt
    26.06.2020
    Na stronie https://patronite.pl/radionowyswiat bez przerwy pojawia się słowo projekt. Co więcej, ten projekt ma się spinać finansowo i mnie to strasznie boli. Czy nie można mówić przedsięwzięcie, pomysł, idea, rzecz, marzenie? Bo przecież projekt może być domu czy samochodu.
    Takie korporacjonizmy swędzą mnie do żywego, mam nadzieję, że nie są to obsesje rodem z plaży w „Dniu Świra”?
  • Trzy pierwsze raty
    26.06.2020
    Wojciech Mann w swoim poście na Facebooku uznał, że sformułowanie trzy pierwsze raty jest błędne. Czy ma rację?
  • Turkijski
    19.06.2020
    Czytając Na krańce świata Normana Daviesa, przekład Elżbiety Tabakowskiej, natrafiłem na słowo turkijski będące alternatywną wersją przymiotnika turecki, kiedy mowa jest o szerszej grupie ludów ( m. in. Azerach i Turkmenach). Zakładam, że może być ono kalką z angielskiego, gdzie istnieją słowa turkish oraz turkic. Widziałem, że pojawia się także w artykule na polskiej Wikipedii dotyczącej języków tureckich, jednak nie w słowniku PWN. Jak wygląda sprawa poprawności jego stosowania?
  • A wręcz lub à propos
    16.06.2020
    Szanowni Państwo,
    czy używa się wyrażenia a wręcz, à propos w znaczeniu ‘a wręcz przeciwnie’?
    Otrzymałem taką wiadomość i nie zrozumiałem.
    Z góry dziękuję
    Jacek Olko
  • Katakliczny
    15.06.2020
    Zajmuję się zawodowo tłumaczeniami z języka angielskiego i trafiłem właśnie na słowo cataclysmic. Moim pierwszym skojarzeniem było katakliczny, ale chcąc się upewnić, że takie słowo w języku polskim w ogóle istnieje, przeprowadziłem poszukiwania, ale niestety znalazłem jedynie szczątkowe informacje. Są to skany ze starych publikacji, jak np. na stronie http://nfjp.pl/lemma/katakliczny czy w rozdziale „Śpiew końcowy” poematu K. Baczyńskiego „Wesele poety”. W słowniku PWN (ani w korpusie na stronie sjp.pwn) niestety nie udało mi się znaleźć żadnych odniesień, a bardzo zależałoby mi na pewności, że moje użycie w tłumaczeniu słowa katakliczny zamiast katastroficzny jest uzasadnione. Dodam, że tłumaczony przeze mnie tekst (instrukcja do gry bitewnej Warhammer 40,000) jest dosyć specyficzny i dobrze znosi archaizmy.
  • Żył sobie
    10.06.2020
    Szanowni Państwo,
    na początku baśni często pojawia się zdanie: Dawno temu żył sobie… . Czy to sobie jest potrzebne w zdaniu i w ogóle jest poprawne?
    Pozdrawiam
  • Brzmi wygodnie
    9.06.2020
    Od dłuższego czasu zastanawia mnie czy brzmi wygodnie (np. Zostań w domu, kupuj z domu! Brzmi wygodnie, prawda?) jest prawidłowym sformułowaniem?
  • Tworzyć wspomnienia
    8.06.2020
    Szanowni Państwo,
    czy Polacy tworzą wspomnienia czy my je tylko mamy? Chodzi mi o czasownik, którego używa się, gdy wspomnienia jeszcze nie zaistnieją. Czy zdanie Jadę na kolonie, by stworzyć piękne wspomnienia jest poprawne, czy raczej mówi się Jadę na kolonie, by mieć piękne wspomnienia?
    Pozdrawiam, AS
  • Co zginamy?
    8.06.2020
    Szanowni Państwo,
    Czy możemy zgiąć kolana, czy tylko zgiąć nogi w kolanach?
    Pozdrawiam
    Czytelniczka
  • Jeszcze inne
    5.06.2020
    Często spotykam się z wyrażeniem jeszcze inne. Zastanawiam się, czy jest to prawidłowo ujęte. Z kolei zwrot jeszcze bardziej zróżnicowane wydaje się prawidłowy. Z przecież nikt nie mówi jeszcze bardziej inne, jeszcze inniejsze :) Poproszę o pomoc!
  • Łączliwość normatywna większości
    4.06.2020
    Proszę o informację na temat poprawności użycia sformułowania duża większość. Określenie to wydaje się być poprawnym gramatycznie i mieć sens (wszak większość może mieć różną skalę i być np. znikomą lub przytłaczającą), jednak według mnie duża większość brzmi dziwnie, zwłaszcza kiedy zestawiam z nią podobnie skonstruowaną małą większość.
    Z góry dziękuję za udzielenie odpowiedzi.
  • Półgodzina
    3.06.2020
    Czy w tym zdaniu słowo półgodzinę zostało użyte poprawnie? Siedziałyśmy, rozmawiałyśmy półgodzinę albo nawet dłużej, gdy Elka napomknęła… .
    Pozdrawiam.
  • Merytoryka
    2.06.2020
    Dzień dobry!
    Sporadycznie walczę z użyciem słowa, o które chcę zapytać – szczególnie, że jest z uwielbieniem używane do prób nadania bardziej akademickiego wydźwięku wypowiedziom…
    Ale do rzeczy. Czy istnieje coś takiego jak merytoryka i czy mogłoby to być w jakikolwiek sposób rzeczownikową wersją bycia merytorycznym? Dawno temu poznałem opinię, która mocno utkwiła mi w pamięci, że merytoryka, jeśliby istniała, musiałaby być jakąś nauką, lecz na pewno nie „rzeczowością”.
    Pozdrawiam!
  • Dwuznaczny śpiący
    22.05.2020
    Czy to prawda, że nie istnieje przymiotnik, którym można określić czyjeś bycie we śnie? Przymiotnikiem śpiący wskazujemy na czyjeś zmęczenie, a śniący mówi o osobie pogrążonej w marzeniach. Najtrafniejszy przykład, który przychodzi mi do głowy to drzemiący, ale drzemanie różni się jednak od spania.
  • Jak posiekać?
    21.05.2020
    Czy (przydatne w książce kucharskiej) określenia posiekać drobno (pleonazm?) i posiekać grubo (oksymoron) bardzo razi?
  • W sklepie internetowym
    20.05.2020
    Szanowni Państwo,
    planuję założyć sklep internetowy. Na stronie chciałbym umieścić informacje o sposobach dostawy i płatności. I tu mam wątpliwość: na stronach widzą zamiennie stosowane pojęcia: sposoby dostawy, metody dostawy i formy dostawy i analogicznie sposoby płatności, metody płatności i formy płatności.
    Którą formę uznają Państwo na najbardziej naturalną i odpowiednią? Ja się skłaniam ku sposoby dostawy i sposoby płatności.
  • Podporządkować
    20.05.2020
    Szanowni Państwo,
    chciałbym spytać, czy słowo podporządkować zostało prawidłowo zastosowane w zdaniu: Dziś spróbujemy zapamiętać te wyrazy, których nie można podporządkować pod żadną z powyższych zasad, a nadal piszemy je przez RZ. Czy słowo nadal użyte w tym zdaniu nie powinno być zastąpione przez np. mimo tego?
    Będę wdzięczny za wyjaśnienie powyższych wątpliwości.
    Z poważaniem,
    Jerzy Grabowiecki
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego