wszystkie

 
Można tu znaleźć wszystko cokolwiek dotyczy języka i interesuje Państwa. Od pisowni, odmiany, przez znaczenia, składnię, czy frazeologię, po pochodzenie i pragmatykę.
  • Jeszcze o nazwisku Casey
    8.01.2019
    Szanowni Państwo,
    mocno mnie zdziwiła porada https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Nazwiska-Casey-Corey-Dudley;19072.html. Wspomniana reguła [243] c) ma jednoznaczne brzmienie. Czemu więc nie mamy jej stosować do nazwisk typu Casey, skoro „są zakończone w piśmie na -y po samogłosce”? Taką interpretację potwierdza np. obecne w WSO hasło Carrey — odmieniane rzeczownikowe mimo wymowy zbliżonej do [kari] (wg Encyklopedii internetowej PWN).
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • biol-chem albo biol.-chem
    8.01.2019
    Dzień dobry,
    Jednym z najbardziej popularnych profili w liceum jest profil biologiczno-chemiczny. Zwracam się do Państwa z pytaniem, jak należy poprawnie napisać nazwę tego profilu w skrócie. Najczęściej mówi się bio-chem lub biol-chem, która forma jest jednak poprawna?
    Z poważaniem
    Czytelnik
  • Zapis dialogu i narracji
    8.01.2019
    Dzień dobry.
    Mam pytanie odnośnie zapisu dialogów. Mam wątpliwości co do poprawności fragmentu:
    – Wasz świat niby jest totalnym przeciwieństwem naszego – Marcin zawiesił głos na chwilę – ale w rzeczywistości jest taki sam.
    Jego autor posiłkuje się zasadą w poradniku Fantazmatów, ja natomiast nie spotkałem się z nią nigdzie indziej i do tej pory wydawało mi się, że „didaskalia” wtrącone w wypowiedź powinny być typu:
    – Przestań narzekać – powiedział Marcin – i daj mi to wreszcie.
  • Przymiotniki złożone, użyte jako zakres od… do…
    8.01.2019
    Szanowni Państwo,
    Jak zapisać słownie X-XII-wieczny:
    dziesięcio-dwunastowieczny?
    dziesięcio dwunastowieczny?
    dziesięcio- dwunastowieczny [dywiz spacja]?
    dziesięcio- – dwunastowieczny [tu: dywiz spacja myślnik]?
    Czy może jeszcze inaczej?
    Z poważaniem
  • Komu dziękujemy czy raczej: czyje zaangażowanie?
    7.01.2019
    Dzień dobry.
    Tworzyłem ostatnio zaproszenie na uroczystość z okazji obchodów 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości. W treści zaproszenia był zapis Dziękujemy za zaangażowanie komitetu organizacyjnego w składzie… Spotkałem się z opinią, że jedyny poprawny zapis w takiej sytuacji to: Dziękujemy za zaangażowanie komitetowi organizacyjnemu w składzie… Czy forma pierwsza, w której bezosobowo dziękujemy za zaangażowanie tego konkretnego komitetu jest niewłaściwa?
  • Z czym łączymy hol?
    7.01.2019
    Dzień dobry.
    Czy poprawna jest forma na holu, czy w holu?

    Dzieci bawiły się na holu.
    czy
    Dzieci bawiły się w holu.

    Dziękuję
  • Czy pleonazm?
    7.01.2019
    Czy poprawnym jest określenie typu za sto lat od teraz? Bo moim zdaniem jest jednoznaczne z za sto lat. Byłby to więc swego rodzaju pleonazm, ale nie mam pewności, bo przecież, może być również za sto lat licząc od przyszłego roku...
    Z góry dziękuję za odpowiedź :)
  • Drzwi we frazeologii
    7.01.2019
    Czy istnieje związek frazeologiczny drzwi w drzwi? Stwierdziłem, że jest to kalka z naszego rodzimego języka i podobne do oko w oko, twarzą w twarz, ale także podobne do door to door. Jednocześnie sformułowanie drzwi w drzwi występuje w języku potocznym i nie jest dopuszczalne w oficjalnych sytuacjach lub tekstach naukowych.
  • Tańcz, głupia, tańcz i Do boju, Polsko!
    7.01.2019
    Nurtuje mnie kwestia tytułów Do boju Polska i Tańcz głupia tańcz, a konkretnie to ich poprawnego zapisu. Wydaje mi się, że gdyby chcieć zapisać je w pełni poprawnie, to powinny one brzmieć: Do boju, Polska i Tańcz, głupia, tańcz, ale praktycznie nigdy się z takim zapisem nie spotkałem. Jak to z tymi przecinkami w tych przypadkach jest?

    Pozdrawiam,
    Michał
  • Składnia w taksonomii botanicznej
    7.01.2019
    Szanowni Państwo,
    dowiedziałem się ostatnio, że w środowisku botaników mówi się np. o rodzinie wrzosowate (!), tzn. w takim wyrażeniu nazwa rodziny występuje zawsze w mianowniku zamiast w dopełniaczu. Muszę przyznać, że niezwykle mnie to razi. Dla przyrodników to ponoć norma. Uważają to Państwo za akceptowalne? (ot, maniera języka specjalistycznego). Może jednak warto promować dopełniacz? A może w ogóle czepiam się niepotrzebnie i takich przykładów jest więcej?

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Brukselizm wykonywać środki zapobiegawcze
    21.12.2018
    Moja wątpliwość dotyczy środków (w domyśle – zapobiegawczych). Czy takie środki mogą być wykonane? Intuicja moja bardzo protestuje przeciwko takiemu zestawieniu. Wyszukiwarka Google zdaje się uzasadniać moją wątpliwość – dla wyrażenia wykonać środki ma 436 rekordów, które albo odsyłają do środków czystości (Możemy samodzielnie wykonać środki czystości przeznaczone do dbania...), albo wskazują na przypadkowe sąsiedztwo interesującego mnie rzeczownika z czasownikiem wykonać, np. na styku dwóch różnych zdań (Aby to zadanie wykonać, środki owe muszą mieć...).
    Wśród wyników pojawia się też kontekst pokrewny omawianemu wyżej. Ale jako takiej konstrukcji bynajmniej nie broni, zwłaszcza że wygląda na tłumaczenie (i jego kopie) urzędowego tekstu prosto z Brukseli (źródło: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:22009A0515(02):
    Środki zaradcze w przypadku niewykonania
    pomagają mu w wykonaniu takich środków zaradczych
    nie można przeszkodzić w wykonaniu środków zaradczych
    mogą wykonać środki zaradcze określone w artykule IX ustęp 1, przy czym mogą wykonać te środki tylko zgodnie z treścią upoważnienia.

    Mirosław Bańko w Słowniku dobrego stylu wśród czasowników „lubiących się” z rzeczownikiem środki wymienia m.in. dysponować, korzystać (z jakichś ś.), posługiwać się (jakimiś ś.), sięgać (po jakieś ś.), stosować (jakieś ś.), używać (jakichś ś.), wykorzystywać (jakieś ś.). Niestety, w wykazie tym czasownik wykonać nie występuje.
    W związku z powyższym konstrukcję wykonać środki zapobiegawcze należy traktować jako błąd językowy, jako neosemantyzm czy może jako termin prawniczy?
  • Tylko dysleksja
    21.12.2018
    Szanowni Państwo,
    wyraz dysleksja słyszę czasem w formie dyslekcja. Byłem przekonany, że to błąd, ale natrafiłem na taki trop: https://sjp.pwn.pl/doroszewski/dyslekcja;5424324.html. Czy to tylko literówka w haśle? Przy okazji ciekawe, że Doroszewski wywodzi tę nazwę inaczej niż np. encyklopedia PWN: https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/dysleksja;4008086.html (wyjaśnienie encyklopedyczne brzmi na oko lepiej).

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Maja, Zoja w wołaczu
    21.12.2018
    Szanowni Państwo,
    wołacz imienia Maja to Maju lub Majo, a jak jest z podobnie brzmiącym, choć o wiele rzadszym imieniem Zoja?

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Już nie liczymy czasu!
    21.12.2018
    Proszę przestać liczyć czas w Poradni PWN!
    Serdecznie pozdrawiam prof. Katarzynę Kłosińską, która od dłuższego czasu zasypywana jest przez nudnego czytelnika Poradni PWN męczącymi pytaniami o poprawne formy liczenia czasu. Pani Profesor gratuluję cierpliwości i wysokiego poczucia humoru, ale czas najwyższy skończyć z odpowiadaniem od miesięcy na te same pytania, bo to po prostu urąga renomie Poradni. Tak więc proszę w przedświątecznym czasie: przestańmy liczyć czas!

    Z szacunkiem
    Andrzej, Toruń
  • Upersonifikować czy spersonifikować?
    21.12.2018
    Dzień dobry,
    moje pytanie dotyczy przymiotnika utworzonego od rzeczownika personifikacja. Mówimy, że śmierć została upersonifikowana czy może raczej spersonifikowana?

    Z góry dziękuję za odpowiedź i pozdrawiam
  • Zbieg rachunku wad i zalet
    20.12.2018
    Dzień dobry,
    która forma jest poprawna – rachunek zalet i wad zbiega do zera czy rachunek zalet i wad zbiega się do zera? Ilu zapytanych, tyle odpowiedzi, więc z problemem przybywam do językowego źródła.
    Bardzo dziękuję za odpowiedź.
  • Kanapa z funkcją spania
    20.12.2018
    Szanowni Państwo,
    proszę o opinię, czy często spotykane wyrażenie kanapa z funkcją spania jest poprawne?

    Piotr
  • Ludmiła Aleksiejewa
    20.12.2018
    Szanowni Państwo,
    uprzejmie proszę o rozstrzygnięcie, w jaki sposób odmieniać nazwisko zmarłej niedawno pisarki Ludmiły Aleksiejewej, a może jednak Aleksiejewy – bo taka forma też jest spotykana w prasie.
    Bardzo dziękuję.
    Łączę wyrazy szacunku
    Kamila Z.
  • Dzban – forma żeńska
    20.12.2018
    Witam,
    jak brzmi żeński odpowiednik dzbana?
  • Mieszkaniec Nieporętu
    20.12.2018
    Szanowna Pani Profesor!
    Bardzo proszę o pomoc w rozwiązaniu językowego dylematu dotyczącego nazwy mieszkańca Nieporętu. Jedyną forma, jaką znalazłam w słowniku, jest nieporęcianin ("Słownik ortograficzny" pod red. T. Karpowicza 2005), jednak wśród mieszkańców Nieporętu rozgorzał spór, a jego stronami są zwolennicy nazw nieporętczak i nieporęciak.

    Z wyrazami szacunku
    Anna Tomaszewska

Zagraj z nami!

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego