sjp.pwn.pl
  • Brześć Kujawski – dziś brzeski, dawniej: brzesko-kujawski
    27.02.2017
    Szanowni Państwo,
    Dlaczego pisownia przymiotnika od Brześć Kujawski w poradzie http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Staropolszczyzna-w-wersji-audio;13996.html (i pod podanym tam linkiem) to brzesko-kujawski, tzn. z łącznikiem? Wydaje mi się, że tak byłby zapisywany przymiotnik od złożenia członów równorzędnych typu Brześć-Kujawy. A może to jakiś historyczny zapis?
    W Wykazie urzędowych nazw miejscowości i ich części rzeczony przymiotnik ma w ogóle postać brzeski.

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Był to bomba-facet, ale facet bomba
    24.04.2019
    Szanowni Państwo,
    być może wątpliwość, czy wyrażenia bomba facet nie należałoby zapisywać z łącznikiem (https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Bomba-facet;19340.html), ma swoje źródło w treści reguły 51.2 [187] WSO. Wydaje mi się, że gdyby literalnie się do niej stosować, to należałoby zapisać właśnie bomba-facet, czyż nie? Mnie ta reguła wydaje się dość dziwna. Właściwej jej interpretacji obawiam się szczególnie na konkursach ortograficznych.

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Bynajmniej nie rasowo…
    10.04.2017
    Moje pytanie dotyczy pisowni partykuły nie z przymiotnikami. Czy zdanie Pracuje głośno, bynajmniej nie rasowo jest poprawne?

    Dziękuję za poświęcony czas.
    Mateusz Marciniak
  • cipa i cipka
    25.06.2007
    Witam serdecznie.
    Na stronie: http://sjp.pwn.pl/lista.php?co=cipka podane jest następujące znaczenie słowa cipka:
    1. pot. «kura, zwłaszcza młoda»
    2. posp. «żeński organ płciowy»
    3. posp. «o kobiecie, zwłaszcza niezbyt mądrej i traktowanej głównie jako obiekt seksualny».
    Bardzo chciałabym się dowiedzieć, jaka jest etymologia tego słowa w znaczeniu nr 2 i od kiedy zaczęto go w takim znaczeniu używać. W jaki sposób znaczenie nr 1 (pochodzące od cip-cip: pot. «wykrzyknik używany w celu przywołania ptactwa domowego») „ewoluowało” w znaczenie nr 2? Nie widzę żadnego związku pomiędzy nimi.
    I jeszcze jedno pytanie. Dlaczego wyraz cipa (względem którego wyraz cipka – jak sądzę – jest zdrobnieniem) jest zaklasyfikowany jako wulgarny, natomiast cipka – nie. Bo, poprzez analogię, to tak, jakby słowo łapka było przyjęte w pospolitym użyciu, natomiast łapa było już nieprzyzwoite i wulgarne.
    Z góry dziękuję za odpowiedź. A w zasadzie to dziękuję za całą Poradnię Językową, bo to jedyne chyba miejsce, gdzie mogę uzyskać odpowiedzi na moje pytania.
  • Co się stało z jednym centymetrem wody?
    5.10.2018
    Który z wariantów jest zgodny z aktualną normą językową: przybyło/ubyło jeden centymetr wody czy przybył/ubył jeden centymetr wody?
  • Cukinia – cukinii, ale dynia – dyni
    13.09.2017
    Szanowni Państwo!
    Dlaczego w dopełniaczu liczby pojedynczej w słowa cukiniacukinii – piszemy dwa i, a w dopełniaczu liczby pojedynczej słowa dyniadyni – tylko jedno i.

    Z poważaniem

    Daniela
  • Czas przyszły potrafić
    7.02.2020
    Dzień dobry!

    W gronie znajomych dyskutowaliśmy ostatnio temat odmiany czasownika potrafić, a konkretnie jego formy w czasie przyszłym, który z kolei był już przedmiotem pytania w Poradni: https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/potrafie;11101.html. Skąd się bierze to, że forma złożona czasu przyszłego będę potrafił budzi wątpliwości autorów słownika poprawnej polszczyzny, jeśli dopuszczamy aspekt niedokonany czasownika potrafić?

    Jest to szczególnie interesujące w kontekście przywołanego przez Państwa, dawniej używanego czasownika potrafiać. Skoro zmienił on pisownię i upodobnił się w ten sposób do potrafić, de facto nadając temu drugiemu aspekt niedokonany, to czemu zmiana pisowni nie miałaby mieć miejsca w przypadku złożonej formy czasu przyszłego: będę potrafiał przekształciłoby się wtedy w będę potrafił.

    Taki sposób przedstawienia zagadnienia możliwy jest być może tylko w przypadku filologicznego dyletanctwa, do którego się przyznaję, niemniej opis ten wydaje mi się bardziej adekwatny niż stwierdzenie, że jeden czasownik zanikł, a drugi niezależnie nabył nowy aspekt. Powszechność użycia czasownika potrafić w aspekcie niedokonanym świadczy o tym, że potrafiać nie powinno było zaniknąć bez przeniesienia swojego znaczenia na nową formę, naturalne wobec tego wydaje się, by przeniosło i wzorzec odmiany, chyba że traktujemy potrafić jako swego rodzaju skamielinę językową, świadczącą o jego historii, ale niepodlegającą już żadnym adaptacjom w kwestii uzusu językowego.

    A może problemem jest niezgodność pomiędzy tym, co sugeruje znaczenie czasownika w jego aspekcie niedokonanym, a tym, na co wskazuje jego morfologia?

    Pozdrawiam
    Karol Cwalina
  • Czy poprawiać cudze błędy?
    11.02.2006
    Witam serdecznie!
    Dziękuję za poprzednią szybką odpowiedź. Tym razem mam pytanie dotyczące przedruku artykułów z czasopism, np. na stronie internetowej. Co zrobić, jeśli zauważy się w nich błędy (np. literówki, nazwy dni tygodnia wielkimi literami, błędy interpunkcyjne itp.)? Poprawić na swojej stronie czy zostawić z błędami?
    A tak przy okazji: na stronie http://sjp.pwn.pl/haslo.php?id=49994 jest „Przedruk wzbroniony”. Czy tu nie powinno być: „Przedruk zabroniony”?
    Pozdrawiam,
    Jola
  • Czy syn króla jest jego dzieckiem?
    27.09.2007
    Proszę o ocenę zdania: „Zygmunt Stary był dzieckiem Kazimierza Jagiellończyka”. Zwykle w tym kontekście używa się słów potomek, syn, ale wg http://sjp.pwn.pl/ i potomek jest dzieckiem («dziecko w stosunku do rodziców»), i syn («czyjeś dziecko płci męskiej»). Co więcej, w definicji dziecka jest i takie znaczenie: «syn lub córka, niezależnie od wieku».
    W związku z tym zdanie wydaje się poprawne, więc czy można właśnie tak ująć to pokrewieństwo?
  • Dlatego że (iż)
    21.02.2017
    Szanowni Państwo,
    zastanawiam się, czy zalecenie interpunkcyjne z porady http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Roznosci;17471.html nie jest zbyt kategoryczne. Reguła [365] WSO uzależnia taki przecinek od akcentu i pauzy oddechowej (w takim duchu brzmią też archiwalne porady na temat połączenia dlatego(,) że). W tym zdaniu bardziej pasuje mi akcent na dlatego niż jego brak.

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego