Boże

Wielki słownik ortograficzny PWN

Boże Ciało (święto) Bożego Ciała, Bożym Ciele
boże drzew•ko bożego drzew•ka, bożym drzew•kiem; bożych drzewek
Boże Narodzenie Bożego Narodzenia: święta Bożego Narodzenia , ale: Wyspa Bożego Narodzenia
dary boże darów bożych
boży: palec boży, iskra boża, świat boży, boża krówka, ale: Syn Boży, Baranek Boży, łaska Boża, prawda Boża, królestwo Boże
Bóg (w religiach monoteistycznych) Boga, CMs. Bogu, Bogiem, W. Boże!: Bóg Ojciec
bóg (w religiach politeistycznych) boga, C. bogu, bogiem, W. boże; ci bogowie, te bogi, bogów: za chińskiego boga
boża krów•ka bożej krów•ki, bożą krów•kę; bożych krówek
Boża Wola (herb szlachecki) Bożej Woli, Bożą Wolę a. Bożawola
z Bożej łaski (z woli Boga): z Bożej łaski król Polski, ale: artysta z bożej łaski (beztalencie)
z bożej łaski (marny)
Bicz Boży (= Attyla) Bicza Bożego, o Biczu Bożym
Bóg wie co (nie wiadomo co)
bóg wie co (iron. ktoś nadzwyczajny; coś nadzwyczajnego)
dla Boga (by oddał życie) ,
Pan Bóg Pana Boga, Panu Bogu, Panem Bogiem, Panie Boże
Wesołek Boży (= św. Franciszek) Wesoł•ka Bożego, z Wesoł•kiem Bożym, o Wesoł•ku Bożym

Słownik języka polskiego PWN

Boże Ciało rel. «w Kościele katolickim: święto obchodzone dla uczczenia Chrystusa w sakramencie Eucharystii»
boże drzewko «krzew, hodowany także jako roślina ozdobna»
Boże Narodzenie «święto obchodzone przez chrześcijan na pamiątkę narodzenia Chrystusa»
• bożonarodzeniowy
Królestwo Niebieskie, Boże «w chrześcijaństwie: miejsce, gdzie przebywają Bóg, aniołowie, święci oraz dusze zbawionych»
bóg
1. Bóg «w religiach monoteistycznych: istota nadprzyrodzona, stworzyciel i pan wszechświata»
2. «w religiach politeistycznych: istota lub jej wyobrażenie będące przedmiotem kultu»
3. «człowiek lub przedmiot bezkrytycznie uwielbiany»

• boży
boża krówka «biedronka siedmiokropkowa»
po bożemu «uczciwie, sprawiedliwie»
Baranek Boży «w religii chrześcijańskiej: Chrystus»
bogowie olimpijscy mit. gr. «bogowie zasiadający na Olimpie»
Bóg Ojciec «w religii chrześcijańskiej: pierwsza osoba Trójcy Świętej»
Dom Boży, dom modlitwy «kościół, świątynia»
pokój Boży «w średniowieczu: zakaz prowadzenia działań wojennych od środy wieczór do poniedziałku rano oraz podczas adwentu i Wielkiego Postu»
sąd boży «w średniowieczu: poddawanie podejrzanego próbie ognia lub wody w przekonaniu, że Bóg go wybawi, jeżeli jest niewinny»
Sługa Boży «w Kościele katolickim: osoba zmarła, której proces beatyfikacyjny jest rozpoczęty»
Syn Boży «w teologii chrześcijańskiej: Jezus Chrystus jako jedyny Syn Boga Ojca»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

królestwo Boże
16.02.2003
Witam serdecznie!
Chciałabym, by pomogli mi Państwo rozwiać kolejną nurtującą mnie wątpliwość. Jak napisać: Królestwo Boże czy królestwo Boże, czy królestwo boże? W Ewangelii spotyka się pisownię królestwo Boże. Sama już nie wiem, co mam o tym myśleć.
„Zdrowaś, Maryjo” i „Szczęść Boże
21.05.2003
Dlaczego piszemy „Zdrowaś, Maryjo” z przecinkiem, zaś „Szczęść Boże” bez przecinka?
O archaizmie bożocielski (od Boże Ciało)
4.12.2016
Szanowni Państwo,
w tej poradzie pojawia się przymiotnik Bożocielny. Frapuje mnie, dlaczego pisany wielką literą. Czy chodzi o to, że traktujemy go jako przymiotnik dzierżawczy? A jeśli tak, to dlaczego bożonarodzeniowy” piszemy od małej litery?

Z wyrazami szacunku
Czytelnik

Ciekawostki

Mówimy „Święty Boże nie pomoże”, mając na myśli sytuację kogoś, komu nikt i nic nie może już pomóc. Jeśli znowu dostanie pałę, to wtedy Święty Boże nie pomoże i czarne przepowiednie Alicji sprawdzą się jak amen w pacierzu.
BÓG
Nie tylko pisownia, ale i odmiana wyrazu może zależeć od znaczenia – dobrze to widać po celowniku słowa Bóg (bóg). „Panu Bogu świeczkę, a diabłu ogarek” – mówi przysłowie i dokumentuje użycie dziś rzadkiego celownika rzeczowników męskich na -u.
Mówimy „Bóg dał, Bóg wziął”, pocieszając kogoś lub siebie po śmierci bliskiej osoby. Bóg dał, Bóg wziął, a ty przestań się trapić Janie.
Mówimy „Jak Kuba Bogu, tak Bóg Kubie”, mając na myśli to, że ludzie odwzajemniają zło, którego sami doznali.
Iskra boża
Czyli: talent. A właściwie coś więcej, coś, co ożywia, inspiruje i swojego posiadacza, i otoczenie. Iskra to metafora inicjacji działania, z iskry powstaje płomień (stąd nazwa rewolucyjnej gazety bolszewików).
Bicz boży
Czyli: tragiczne zdarzenia, interpretowane jako znak kary bożej; także sprawcy tych zdarzeń. Bicz boży jest postrachem grzeszników, plagą sprawiedliwie zesłaną, zasłużonym przekleństwem.
Mówimy „Człowiek strzela, Pan Bóg kule nosi”, mając na myśli to, że rezultat naszych działań jest w rękach opatrzności.
Mówimy „Panu Bogu świeczkę i diabłu ogarek”, mając na myśli postępowanie kogoś, kto chce pogodzić dwie sprzeczne racje moralne. Wyrażenie czasem używane z dezaprobatą.
Mówimy „Jak trwoga, to do Boga”, mając na myśli to, że ludzie dopiero w nieszczęściu zwracają się do Boga.
Mówimy „Kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje”, mając na myśli to, że ludzie pracowici, wstający rano do pracy, łatwiej osiągają dobrobyt.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... ani wpływu. Chrześcijanin nie modli się do Marii, ponieważ jedynym Bogiem, który zasługuje na oddawanie czci przez modlitwę jest Jezus Chrystus...
  • ... 82. min Gruzin Charczeładze w dogodnej sytuacji ekspediuje piłkę Panu Bogu w okno. My z kolei mamy doskonałą sytuację w 83...
  • ... kara bez winy, miecz barbarzyńcy. Dzieci w moim szpitalu zabija Bóg bestia, Bóg bez litości, kat z zamiłowania. Ciebie zabrał psychopatyczny...

Encyklopedia PWN

święto katol. obchodzone w czwartek po oktawie Zesłania Ducha Świętego (Zielone Święta) dla publicznego uczczenia Chrystusa w sakramencie Eucharystii;
pol. pieśń rel.-patriotyczna (wyd. 1818 w 4-głosowym opracowaniu W. Gorączkiewicza);
boże drzewko, właśc. bylica boże drzewko, Artemisia abrotanum,
bot. krzew z rodzaju bylica, gł. półkula północna;
chrześcijańskie święto obchodzone od starożytności dla wspomnienia i uczczenia narodzin (wcielenia) Jezusa Chrystusa;
w teologii chrześc. ogólne określenie przesłania skierowanego przez Boga do ludzi (objawienie), które wymaga od nich odpowiedzi;

Synonimy

uchowaj Boże przestarz.
bóg (politeistyczny)
bóg (przedmiot uwielbienia)
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2019

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2019. 
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Pobierz bezpłatny e-book
„Pułapki ortografii"
prof. Jerzego Bralczyka!

Uwaga, do ebooka zostały dołączone informacje handlowe w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, toteż jego zamówienie wymaga wyrażenia poniższych zgód.

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2019” i odbierz darmowy e-book!