Gram

Wielki słownik ortograficzny PWN

Gram: Hans Christian Gram, Han•sa Christiana Grama, o Han•sie Christianie Gramie: bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne
gram -ma, -mie; -my, -mów (skrót: g)
gram. (= gramatyka, gramatyczny)
gram-siła gram-sile, gram-siłę (skrót: G)
gra grze, grę; gier
grać -am, -ają
grana -nie, -nę
grań grani; granie
gra-zabawa grze-zabawie, grę-zabawę; gier-zabaw

Słownik języka polskiego PWN

gram «jednostka masy»
• gramowy
-gram «ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z literą, pismem, zapisem, ilustracją»
Gram-dodatni «o bakteriach: dający się barwić za pomocą fioletu krystalicznego i jodu»
gram-siła «dawna jednostka siły»
Gram-ujemny «o bakteriach: niedający się barwić za pomocą fioletu krystalicznego i jodu»
gra
1. «zabawa towarzyska prowadzona według pewnych zasad»
2. «przedmioty służące do grania»
3. «rozgrywka prowadzona między zawodnikami lub zespołami według zasad określonych regulaminem danej dyscypliny; też: sposób zagrania»
4. «odtwarzanie roli na scenie lub w filmie»
5. «wykonywanie melodii na instrumencie muzycznym»
6. «rywalizacja dwóch konkurujących ze sobą osób lub grup»
7. «postępowanie polegające na stwarzaniu pozorów»
8. «zmienność postrzeganych wzrokiem szczegółów tworzących harmonijną całość»
9. «w dziele artystycznym: konfrontacja kilku różnych poetyk, konwencji, sposobów przedstawienia»
10. «wydawanie charakterystycznego głosu przez samca głuszca, cietrzewia, dropia w czasie toków»
grać
1. «brać udział w grach towarzyskich, sportowych lub hazardowych»
2. «odtwarzać rolę w teatrze lub w filmie»
3. «wykonywać utwory muzyczne na instrumentach»
4. «o instrumentach muzycznych: wydawać dźwięki»
5. «dążyć do osiągnięcia własnych celów, rywalizując z kimś»
6. «mienić się, migotać, drgać»
7. «o uczuciach, stanach psychicznych: żywo uzewnętrzniać się»
8. «być w porządku, właściwie funkcjonować»
9. «o częściach jednej całości: pasować do siebie»
10. «dawać przedstawienie, wyświetlać film»
11. «stwarzać pozory»
12. «o głuszcach, cietrzewiach: wydawać charakterystyczny głos w czasie toków lub podczas ciągu»
13. «o psach myśliwskich: szczekać głośno i zaciekle podczas pogoni za zwierzyną»
grana zob. parmezan.
grań
1. «ostry, skalisty grzbiet górski z krawędzią, w której zbiegają się strome stoki»
2. «ostro zarysowana linia zetknięcia się dwóch ścian»

• graniowy
gra komputerowa «gra rozgrywana na ekranie komputera; też: program komputerowy umożliwiający tę grę»
gra twarzy «zmiany wyrazu twarzy»
gra w ciemno «gra w karty bez odkrywania kart»
szafa grająca «urządzenie podobne z wyglądu do szafy, odtwarzające wybraną melodię po wrzuceniu monety»
wolna gra rynkowa «zachowanie się podmiotów gospodarczych na rynku umożliwiającym pełną konkurencję»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

gra

Porady językowe

gram
27.12.2005
Witam,
słowniki podają, że jedyna dopuszczalna forma w dopełniaczu lm. słowa gram to gramów. Czy zatem takie zdanie: „Wypił sto gram” jest zupełnie niedopuszczalne? Powiem, że w uzusie słyszę zawsze w tym kontekscie gram, nigdy gramów. Sto gramów mąki czy mleka brzmią OK. Ale już sto gramów wódki zupełnie nie...
Z góry dziękuję za odpowiedź.
gra – między kim a kim?
4.05.2015
Czy zwrot: gra między zawodnikiem Kowalskim a zawodnikiem Iksińskim jest poprawny? Czy też powinno się powiedzieć gra zawodnika Kowalskiego i Iksińskiego? A może oba zwroty są poprawne?
gra w Piotrusia
4.10.2005
Jest taka gra w karty dla dzieci, która nazywa się – no właśnie, Piotruś czy piotruś? Jak należy to pisać? Rysunek na karcie bez pary pierwotnie przedstawiał Czarnego Piotrusia i wtedy wszystko było jasne. Od tej pory powstało jednak mnóstwo talii, które z postacią Piotrusia nie mają już nic wspólnego. Czy można więc uznać, że nazwa tej gry stała się rzeczownikiem pospolitym, jak monopol czy warcaby?
Dziękuję i pozdrawiam.

Ciekawostki

Gra niewarta świeczki
Czyli: sprawa nieopłacalna, niewarta starań. Częściej chyba spotykana jest taka gra niż jej przeciwieństwo, czyli gra warta świeczki. Bo istotnie: czy wartość świeczki stanowi o rzeczywistej wartości gry?

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... Pani Alusia powiedziała,
    że takie opalanie najlepsze.
    - A w piłkę
    grać nie możesz? Też w ruchu.
    - Wypędzili. Że się pętam. Lubię...
  • ... Krzyś, ja bardzo seksy wyglądam w szlafroku - powiedziała, po swojemu grając jak najgłupszą. Wtedy uderzył mocniej, mówiąc, że - jak na kobietę...
  • ... w nas wątpił, to nich dzisiaj spojrzy na nasze wyniki.
    Grał pan przeciwko reprezentacji Polski w finałach mistrzostw świata w 1986...

Encyklopedia PWN

gram
[gr. grámma ‘drobna miara wagi’],
g,
jednostka masy;
Gram Hans Christian Joachim, ur. 13 IX 1853, Kopenhaga, zm. 14 XI 1938, tamże,
lekarz duński;
mat. mat. model sytuacji konfliktowej; → gier teoria.
grana
[wł.],
ser twardy, → parmezan.
bot. struktury występujące w chloroplastach, zawierające chlorofil;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2019

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2019. 
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Pobierz bezpłatny e-book
„Pułapki ortografii"
prof. Jerzego Bralczyka!

Uwaga, do ebooka zostały dołączone informacje handlowe w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, toteż jego zamówienie wymaga wyrażenia poniższych zgód.

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2019” i odbierz darmowy e-book!