Historia języka polskiego

Wielki słownik ortograficzny PWN

Historia języka pol•skiego (tytuł) Historii języka pol•skiego

Porady językowe

ortografia a historia języka
13.05.2015
Dzień dobry,
dlaczego w językach słowiańskich podobne słowa mają różną ortografię? Np. skoro po rosyjsku pułkownik to połkownik, to dlaczego w tym słowie piszemy u zwykłe? Dlaczego mamy puchar przez u zwykłe i ch, a Czesi maja pohár przez samo h? Albo dlaczego polski chuligan jest przez ch, a inni huligani są przez samo h?
Pozdrawiam
Zdzisław K.
Dzierżawczość w języku polskim
22.03.2016
Drodzy sąsiedzi,
chciałbym zapytać o wyrażanie relacji dzierżawczych w języku polskim. W moim języku (czeskim) i w języku polskim są interesujące podobieństwa i różnice dotyczące posesywności.
  1. Dzierżawczość jest wyrażana zaimkiem – w czeskim jest tak samo jak w polskim.
    Oba języki mają zaimki dzierżawcze: můj/mój, tvůj/twój, svůj/swój, náš/nasz, váš/wasz, čí/czyj .
    Oba języki mają też dopełniacz dzierżawczy w 3. osobie: jeho/jego, její/jej, ich/ich.
  2. Dzierżawczość jest wyrażona odmienionym rzeczownikiem – w czeskim jest tak samo jak w polskim.
    W obu językach jest tu dopełniacz: můj otec – dům mého otce, mój ojciec – dom mojego ojca, drahý přítel – dům drahého přítele, drogi przyjaciel – dom drogiego przyjaciela
  3. Oprócz tego w języku czeskim są przymiotniki dzierżawcze: otec – otcův dům, přítel – přítelův dům, których nie ma w polskim. Co ciekawe, język czeski odróżnia wyrażenia typu otcův dům od wyrażeń typu dům mého otce – nie możemy powiedzieć můj-otcův dům.
    Zauważyłem w języku polskim takie słowa jak Kraków (= ‘należący do Kraka?), Janów (dom), Cieszyn.
W związku z tym mam pytania:
  • Jakie są historyczne formy wyrażania dzierżawczości w dawnym języku polskim (rzeczowniki, przymiotniki dzierżawcze, dopełniacz dzierżawczy)?
    Czy używaliście kiedyś wyrażeń typu ojców dom?
  • Kiedy i jak rozwinęły się one do obecnej postaci?
  • Co się kryje za dychotomią zaimków (dopełniacz dla 3. osoby versus zaimki dzierżawcze dla pozostałych osób)?
Serdecznie dziękuję za odpowiedź
Jan Zidek
historia i historyja
26.10.2009
Jaka była historia rozwoju rzeczowników typu historia, filozofia, lekcja? Czy dawniej (w jakim okresie?) miały one inną końcówkę w M. lp (lekcyja) i D. lm (lekcyj)? Jakiego ona była pochodzenia i z czego wynikały zmiany do postaci dzisiejszej? Gdzie można o tym więcej poczytać?

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... zebrane klasyków naszej literatury, krytykę literacką, biografie pisarzy, historię literatury, historię języka polskiego, podręczniki, słowniki różnego rodzaju, a także historię polityczną Polski i...
  • ... nowomowy to sam termin "Związek Radziecki".
    Jaki "radziecki"?
    Przecież w
    historii języka polskiego słowo to wywodzi się z rzeczownika "rada", oznaczającego od średniowiecza...
  • ... i inspirując prace nad założeniami przyszłych programów i podręczników, zwłaszcza historii, języka polskiego i literatury oraz wychowania obywatelskiego.
    TKN działa też i będzie...
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego