Jak

Wielki słownik ortograficzny PWN

Jak (marka samolotów) ndm
jak (samolot marki Jak; zwierzę) -ka, -kiem; -ki, -ków
jak (zaimek przysłowny; spójnik; partykuła) , , ,
jak by (zaimek, np. Jak by to napisać? lub: Tak, jak by chciał. Jak by nie patrzeć, wychodzi na to samo. Jak by nie było, odwaliłeś kawał dobrej roboty.)
jak gdyby , ,
jak i (konstrukcja w porównaniu paralelnym): zeszyt, jak i książka
jak księżyc w peł•ni (pot. o pyzatej twarzy)
jak wyżej (skrót: jw.)
jaka (okrycie) jace, jakę; jak
jaki (zaimek); jacy
jako , ,
jako że (ponieważ) , ,
jako że by (np. Nie zgodziłby się, jako że by musiał zostać po godzinach.)

Słownik języka polskiego PWN

jak I
1. «spójnik wprowadzający wyrażenie porównawcze, np. Rzucało łodzią jak łupiną orzecha.»
2. «spójnik przyłączający zdania lub ich części wtrącone, dopowiedziane, objaśniające, np. Jak widzę, dobrze ci się powodzi
3. «spójnik łączący równorzędne części zdania, zwykle w połączeniach: jak i, jak też, jak również, zarówno..., jak, np. Dręczyły go różne troski, jak i to, że nic nie wiedział o losie najbliższych.»
4. «spójnik wprowadzający zdania podrzędne określające czas, warunek, przyczynę, np. Pięć lat minęło, jak ojciec nie żyje.»
jak II «przyimek wprowadzający wyrażenie porównawcze, np. Nos miała jak kartofelek.»
jak III
1. «zaimek wprowadzający pytanie dotyczące różnych kwestii, np. Jak wybrnąć z tej sytuacji?»
2. «zaimek wprowadzający zdanie wykrzyknikowe lub pytajne, za pomocą którego mówiący wyraża swój stosunek do ludzi i ich zachowań, np. Jak pan śmiał!»
3. «zaimek wprowadzający zdanie komunikujące, iż dana cecha lub dane zdarzenie charakteryzują się bardzo dużym stopniem intensywności, np. Jak tu duszno!»
4. «zaimek wprowadzający pytanie zależne i przyłączający je do zdania nadrzędnego, które dotyczy zwykle stanu umysłu jakiejś osoby, np. Zastanawiał się, jak żyć.»
jak IV
1. «partykuła wraz ze słowem nie wprowadzająca zdanie, w którym nadawca zaczyna opowiadać o czyimś spontanicznym zachowaniu, np. Jak nie krzyknie, jak się nie wścieknie...»
2. «partykuła wraz ze słowem to wprowadzająca pytanie, za pomocą którego mówiący wyraża swoje zaskoczenie, np. Jak to, już czwarta?»
jak V «przysłówek wyrażający maksymalny stopień intensywności cechy lub zdarzenia, jaki jest możliwy w danej sytuacji, np. Ubierz się jak najcieplej.»
jak VI «rogaty ssak o potężnym ciele porośniętym długą, brunatnoczarną sierścią, żyjący w Tybecie»
jaki
1. «zaimek wprowadzający pytanie, np. Jakie książki najchętniej czytasz?»
2. «zaimek wprowadzający pytanie zależne, np. Nie wiem, jakie wina lubisz.»
3. «zaimek przyłączający do nadrzędnego rzeczownika zdanie rozwijające, które określa cechę charakteryzowanego obiektu, np. W mieście była powódź, jakiej nie pamiętało starsze pokolenie.»
4. «zaimek wprowadzający zdanie wykrzyknikowe i komunikujący, że stopień natężenia cechy, o której mowa w zdaniu, jest wysoki, np. Jaka duża ryba!»
5. pot. «zaimek nieokreślony, używany przed rzeczownikiem i odnoszący się do niego, np. Może zrobisz jaki obiad.»
6. pot. «zaimek dodawany do określenia liczby, ilości lub miary w przybliżeniu, np. Dostał za tę pracę jakie dwa tysiące.»
jako że, jako iż «spójnik złożony wprowadzający zdanie, które wyjaśnia informację przedstawioną w drugim zdaniu składowym zdania złożonego, np. Ledwo trzymał się na nogach, jako że spędził całą noc w podróży.»
jako I
1. «przyimek wprowadzający określenie roli, jaką pełni jakaś osoba w danych okolicznościach, a także określenie stosunku tej osoby do innych osób, np. Jako gospodarz spotkania starał się być dla wszystkich życzliwy i miły.»
2. «przyimek wraz z przyłączanym rzeczownikiem wskazujący na okres życia osoby, o której mowa w zdaniu, np. Jako dziecko przebyła wszystkie choroby zakaźne.»
3. «przyimek wprowadzający określenie sposobu potraktowania lub oceny danego obiektu lub stanu rzeczy, np. Takie stany są określane jako depresyjne.»
4. «przyimek przyłączający liczebnik porządkowy, który wskazuje na kolejność charakteryzowanego zdarzenia względem innych, np. Sekretarz komisji przyszedł na zebranie jako pierwszy.»
jako II
1. «spójnik przyłączający określenie roli, jaką pełni jakaś osoba w danych okolicznościach, a także określenie stosunku tej osoby do innych osób, np. Zatrudniono ją jako sekretarkę dyrektora.»
2. «spójnik przyłączający rzeczownik, który wskazuje na okres życia osoby, o której mowa w zdaniu, np. Jako małolata wyproszono go z tej imprezy.»
3. «spójnik przyłączający określenie sposobu potraktowania lub oceny danego obiektu lub stanu rzeczy, np. Zaskarżyła decyzję wojewody jako krzywdzącą.»
4. «spójnik przyłączający liczebnik porządkowy, który wskazuje na kolejność charakteryzowanego zdarzenia względem innych, np. Jako trzeciemu na mecie przyznano mu brązowy medal.»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Zasady pisowni i interpunkcji

[363] 90.A.2. Wyrazy wprowadzające zdanie podrzędne
[381] 90.H.3. Porównania paralelne (o konstrukcji tak, jak; równie, jak; taki, jaki; tyle, co)
[374] 90.E.3. Spójnik lub zaimek względny upodrzędniający powtórzony po spójniku łącznym lub rozłącznym
[428] 96.5. Dwukropek i zapowiedzi w postaci: jednym słowem, słowem, innymi słowy, inaczej mówiąc itp.
V. Pisownia łączna lub rozdzielna
[151] 36. Pisownia wyrazu jak
[365] 90.B.2. Połączenia przysłówków, zaimków lub wyrażeń przyimkowych ze spójnikami
[379] 90.H.1. Przed członem porównawczym wprowadzonym przez wyrazy: jak, jakby, jako (...)
[364] 90.B.1. Połączenia partykuł, spójników, przysłówków ze spójnikami
[380] 90.H.2. Przykładowe wyliczenia i wyszczególnienia wprowadzane przez wyraz jak
[388] 90.J.4. Krótkie wyrażenia mające formę zdań głównych
[386] 90.J.2. Wyrażenia typu: chyba, ewentualnie (...)
[412] 94.3. Pytajnik w zdaniach złożonych
[382] 90.H.4. Przed wyrazem jako (= w charakterze, w roli)
[367] 90.B.4. Imiesłów zakończony na -ąc, -łszy, -wszy
[326] 79.B. Uwagi szczegółowe do transkrypcji wyrazów białoruskich
[130] 20.31. Przymiotniki jakościowe utworzone od imion własnych
[150] 35. Pisownia zaimków złożonych typu ten sam, taki sam
[154] 39. Pisownia partykuł -że, -ż, -li, -ć
[133] 23. Pisownia zestawień typu lwia paszcza
98.B. Użycie cudzysłowu jako znaku cytowania
[240] 61.2. Imiona obce
[155] 40. Pisownia spójnika że
[121] 20.22. Rzeczowniki utworzone od imion własnych, używane jako nazwy pospolite
[131] 20.32. Skrótowce używane w znaczeniu nazw pospolitych, a nie jako jednostkowe nazwy

Porady językowe

jak
5.12.2015
Od dłuższego czasu zastanawia mnie pewna rzecz. Coraz częściej spotykam się z tym, że zamiast gdy używa się jak, np.
Jak szłam ulicą, zaczął padać deszcz
zamiast
Gdy szłam ulicą, zaczął padać deszcz itd.
Bardzo mnie to mierzi, jednak nie poprawiam nikogo, ponieważ nie wiem, czy jest to poprawne czy nie.
Bardzo prosiłabym o odpowiedź, ponieważ chciałabym wiedzieć, czy faktycznie jest to błąd, czy może jestem po prostu przewrażliwiona.
Pozdrawiam!
jak psu buda
19.02.2008
Chciałbym poruszyć kwestię popularnego ostatnio zwrotu: coś się komuś należy jak psu zupa. W Internecie można nawet znaleźć poważny opis tegoż zwrotu. Niemniej jednak wydaje mi się, że ani zupa, ani tym bardziej kiełbasa psu się aż tak nie należy i że zwrot ten poprawnie powinien brzmieć: należy się jak psu buda. Proszę o rozwianie moich wątpliwości.
Pozdrawiam.
jak bonie dydy
10.04.2013
Jaka jest etymologia powiedzenia jak bonie dydy?

Ciekawostki

Mówimy „Jak się powiedziało A, to trzeba powiedzieć B”, mając na myśli to, że zaczętych spraw nie powinno się zostawiać w połowie, lecz należy prowadzić je dalej.
Mówimy „Jak Kuba Bogu, tak Bóg Kubie”, mając na myśli to, że ludzie odwzajemniają zło, którego sami doznali.
Mówimy „Jak trwoga, to do Boga”, mając na myśli to, że ludzie dopiero w nieszczęściu zwracają się do Boga.
Mówimy „Zapomniał wół, jak cielęciem był”, mając na myśli kogoś, kto sam kiedyś popełniał błędy, za które teraz krytykuje innych.
Mówimy „Nie taki diabeł straszny (jak go malują)”, mając na myśli to, że rzeczywistość nie jest tak zła lub trudna, jak się wydaje.
Mówimy „Jak się człowiek śpieszy, to się diabeł cieszy”, mając na myśli to, że w chwilach pośpiechu pojawiają się nieoczekiwane trudności.
Mówimy „Jak ty komu, tak on tobie”, mając na myśli to, że ludzie postępują wobec nas tak, jak my wobec nich.
Mówimy „Jak spaść, to z wysokiego konia”, mając na myśli to, że warto podejmować ryzyko wtedy, gdy można dużo zyskać.
Mówimy „Tak krawiec kraje, jak mu materii staje”, mając na myśli to, że w swoich działaniach jesteśmy ograniczeni warunkami, w jakich się one odbywają.
Mówimy „W marcu jak w garncu”, mając na myśli charakterystyczną dla marca zmienność pogody.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... staramy i nam nie zależy. Na pewno nie będzie tak jak przed ślubem. Będzie więcej obowiązków i wszystko stanie się wspólne...
  • ... z których niejedne znalazły się in extenso zarówno w poprzedniej, jak w niniejszej
    relacji. Barwna, sensacyjna, dyszy żywotnością polskiego siedemnastowiecza.
    Ani...
  • ... ten zawiódł. Z wnęki sieni na spotkanie Pierre'a wyrósł nagle jak widmo bezkształtny profil konsjerża. Pierre spróbował uchylić kaszkietu i prześliznąć...

Encyklopedia PWN

marka samolotów skonstruowanych w biurze konstrukcyjnym A. Jakowlewa;
jak, Bos grunniens,
ssak z rzędu parzystokopytnych, z rodziny krętorogich; w stanie dzikim występuje w Tybecie, udomowiony w środkowej Azji;
w. w zachodnich Węgrzech, w komitacie Vas, na południowy zachód od Szombathely.
jaka, iacca, jaczka:
wojsk.:
Jaka, Bajaka,
lud afryk. mieszkający w południowo-zachodniej części Demokr. Rep. Konga i w Angoli;

Synonimy

jak (porównawcze)
jak (zakresowe) pot.
jak (czasowe)
jak (warunkowe)
jak (odkąd) pot.
jak (wnioskujące) pot.
jak (w jaki sposób)
byle jak (zrobić coś)
byle jak (czuć się)
jak by nie (postąpił) pot.
jak cię mogę (przysłówek) pot.
jak cię mogę (przymiotnik) pot.
jak długo (względne)
jak długo (pytajne)
jak leci (kupować, czytać) pot.
jak leci (powitanie) pot.
jak najbardziej (przysłówek)
jak popadnie (w dowolny sposób) pot.
jak popadnie (w dowolnej kolejności) pot.
jak się patrzy (przymiotnik) pot.
jak się patrzy (przysłówek) pot.
jak świnia (pijany) pot.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego