Jego

Wielki słownik ortograficzny PWN

go (gra) ndm
im. (= imienia): I Liceum Ogólnokształcące im. Powstańców Śląskich w Rybniku
im. (= imiesłów) a. imiesł.
im..., tym... (np. im szybciej, tym lepiej)
JE (= Jego Ekscelencja) ndm
jej (zaimek)
jej (wykrzyknik) a. jej!
Mu ndm: kontynent Mu
Nie (tygodnik) ndm
nie
nim (= zanim)
on D. jego a. go, a. niego (np. do niego), C. jemu a. mu, a. niemu (np. ku niemu), B. jego a. go, NMs. nim (zob. oni)
ona DC. jej a. niej (np. do niej, ku niej), B. ją, N. nią, Ms. niej (zob. one)
one D. ich a. nich (np. do nich), C. im a. nim (np. ku nim), B. je a. nie (np. na nie), N. nimi, Ms. nich (zob. ona, ono)
oni DB. ich a. nich (np. do nich), C. im a. nim (np. ku nim), N. nimi, Ms. nich (zob. on)
Ono: Yoko Ono ndm
ono D. jego a. go, a. niego (np. do niego), C. jemu a. niemu (np. ku niemu), a. mu, B. je a. nie (np. uważaj na nie), NMs. nim (zob. one)
nie powinien, nie powin•na, nie powin•no; nie powin•ni, nie powin•ny (tego uczynić)
nie winien, nie win•na, nie win•no (czegoś: przestępstwa, pieniędzy)
go-go (taniec erotyczny) ndm
go-cart -rta, -r•cie; -rty, -rtów; zob. gokart
Ich Troje (zespół muz.) Ich Troj•ga, Ich Troj•giem
Hasło obecne w wyd. III WSO, pominięte w wyd. IV.
im. bier. (= imiesłów bierny) a. imiesł. bier.
im. czyn. (= imiesłów czynny) a. imiesł. czyn.
im. uprz. (= imiesłów uprzedni) a. imiesł. uprz.
im. wsp. (= imiesłów współczesny) a. imiesł. wsp.
nie-Aleksan•drostwo nie-Aleksan•drostwa, B.= D., o nie-Aleksan•drostwu ,
nie bez•piecz•niej: nie bezpieczniej, ale za to z dobrą ochroną
nie bez•piecz•niej•szy: wcale nie bezpieczniejszy niż wcześniej
nie blisko (lecz daleko)
nie bogaty (lecz biedny)
Nie-Boska komedia (tytuł) Nie-Boskiej komedii, Nie-Boską komedię
nie chciany (lecz narzucony)
nie codzien•nie (nie każdego dnia): nie codziennie taka okazja
nie dane (komuś): nie dane mu było zginąć (ale: premia niedana bez powodu)

Słownik języka polskiego PWN

Jego Przewielebność, Jego Wielebność «formy zwracania się do wyższych duchownych»
Jego, Jej Cesarska Mość «zwrot grzecznościowy, tytularny, używany w stosunku do cesarza»
Jego, Jej Dostojność «forma zwracania się do osób zajmujących wysokie stanowiska, godności»
Jego, Jej Ekscelencja «zwrot grzecznościowy, tytularny, używany w stosunku do dostojników państwowych i kościelnych»
Jego, Jej Królewska Mość «zwrot grzecznościowy, tytularny, używany w stosunku do króla»
Jego, Jej Książęca Mość «zwrot grzecznościowy, tytularny, używany w stosunku do księcia»
Jego, Jej Wysokość «forma zwracania się do osób z rodziny królewskiej lub książęcej»
Jego Magnificencja, Jej Magnificencja «zwrot grzecznościowy używany w stosunku do rektora wyższej uczelni»
Jego Eminencja «zwrot grzecznościowy, tytularny, używany w stosunku do wysokich rangą dostojników kościelnych»
Jego Miłość «zwrot grzecznościowy, tytularny, używany dawniej w stosunku do osób zajmujących wysoką pozycję społeczną»
Jego Świątobliwość «zwrot grzecznościowy, tytularny, używany w stosunku do przywódców religijnych»
go «gra strategiczna dla dwóch osób, polegająca na otoczeniu swoimi pionami jak największego terytorium na planszy»
im «składnik spójnika złożonego im..., tym..., komunikującego taką zależność między dwiema zmianami, że jeżeli jedna zmiana zachodzi w pewnym stopniu, to druga dokonuje się również w tym samym stopniu, np. Im szybciej skończysz, tym dłużej będziesz odpoczywać.»
jej, jejku «wykrzyknik wyrażający spontaniczną reakcję emocjonalną»
mu «wyraz naśladujący dźwięk wydawany przez krowę»
nie-
1. «pierwszy człon przymiotników złożonych oznaczający zaprzeczenie lub znaczne albo małe nasilenie danej cechy, np. nieczytelny; niesłodki»
2. «pierwszy człon przymiotników złożonych pochodzących od czasowników, oznaczający niemożliwość realizacji tego, co oznacza podstawowy czasownik, np. niezniszczalny»
3. «pierwszy człon imiesłowów przymiotnikowych odnoszących się do jakiejś stałej cechy, właściwości lub nazywających jej nosicieli, np. nietłukący, niepocieszony»
4. «pierwszy człon rzeczowników złożonych, oznaczający brak lub przeciwstawność tego, co oznacza rzeczownik podstawowy, np. nieład, niechrześcijanin»
5. «pierwszy człon rzeczowników złożonych stanowiących nazwę wykonawców czynności lub nosicieli cech, np. nierób, niemowa»
6. «pierwszy człon rzeczowników odsłownych na -nie, -cie, oznaczający ich zaprzeczenie, np. nielubienie, nieprzybycie»
7. «pierwszy człon przysłówków utworzonych od zaprzeczonych przymiotników, np. niedobrze, albo od imiesłowów czynnych lub biernych, np. nieintersesująco, niewyszukanie»
8. «pierwszy człon zaimków i liczebników mających zupełnie inne znaczenie z przeczeniem nie i bez przeczenia, np. nieco, niejeden»
9. «pierwszy człon czasowników pochodnych od podstaw dziś nieużywanych lub rzadkich, np. niedomagać»
10. «pierwszy człon wyrazów utworzonych za pomocą różnych sufiksów od połączeń nie- z innymi wyrazami lub od wyrazów podstawowych mających nie- w swoim składzie słowotwórczym, np. niemowlęcy, nieśmiertelnik»
nim «spójnik komunikujący, że zdarzenie, o którym mowa w zdaniu nadrzędnym, nastąpiło wcześniej niż zdarzenie, o którym mowa w zdaniu podrzędnym»
on «zaimek, który odnosi się do osób nieuczestniczących w rozmowie, a także do przedmiotów i zjawisk»
go-go [wym. gogo]
1. «taniec erotyczny wykonywany przez skąpo odziane tancerki, tańczące wokół pionowej rury»
2. muz. «odmiana muzyki hip hop; też: taniec wykonywany w takt tej muzyki»
dowód nie wprost, dowód pośredni, dowód apagogiczny «dowód polegający na wykazaniu, że zaprzeczenie tezy prowadzi do wniosku sprzecznego z założeniem bądź też z jakimś twierdzeniem prawdziwym»
fukugo, fuku-go «konkurencja w karate, w której zawodnicy na przemian konkurują ze sobą w walce bezpośredniej lub jednoczesnych pokazach technicznych»
go in [wym. go in] socjol. «taktyka protestu bez użycia siły»
gokart, go-cart, gocart [wym. gokart] «jednoosobowy samochód wyścigowy bez nadwozia»
• gokartowy
im- I zob. I in-.
im- II zob. II in-.
nie I
1. «partykuła występująca przed głównym składnikiem zdania lub równoważnikiem zdania, zmieniająca jego treść na przeciwną, np. Nie kupiliśmy tego mieszkania.»
2. «partykuła poprzedzająca określony składnik zdania, wykluczając w ten sposób z zakresu treści zdania to, do czego ten składnik się odnosi, np. Nie z zazdrości to zrobił.»
3. «partykuła negująca wcześniejszy sąd. np. Jedni lokatorzy sami remontują mieszkania, inni nie.»
4. «partykuła używana w pytaniach, kiedy mówiący liczy – w zależności od znaczenia pytania, jego kontekstu – na odpowiedź twierdzącą lub przeczącą, np. Nie mylisz się czasem?»
5. «partykuła używana w pytaniach wyrażających jakąś propozycję lub prośbę, np. Nie poszlibyśmy do kina?»
6. «partykuła poprzedzająca czasownik w zdaniach wykrzyknikowych i pytaniach retorycznych, podkreślając, jak wielu przedmiotów lub stanów rzeczy dotyczy, to o czym mowa, np. Co się nie najeździła tymi pociągami!»
7. «partykuła używana w pytaniach retorycznych dla podkreślenia, że prawdziwość tego, o czym mowa, jest oczywista, np. Czyż zdrowie nie jest najważniejsze?»
8. «partykuła używana w pytaniach wyrażających zdziwienie, że nie nastąpiło to, o czym jest mowa, np. Nie powiedziałeś mi o tym wcześniej?»
9. «partykuła wykluczająca zależność między przedmiotami lub stanami rzeczy wyrażoną w danym zdaniu, np. Ojciec był nie wyższy od matki.»
10. «partykuła podkreślająca, że dana osoba, dany obiekt lub stan rzeczy są pozbawione jakiejś cechy lub przysługuje im ona w małym stopniu, np. Egzaminy zdawał nie najlepiej.»
11. «partykuła używana, aby odpowiedzieć na pytanie rozstrzygnięcia, np. Kupiłeś sobie garnitur? – Nie.»
12. «partykuła używana, aby odrzucić sąd rozmówcy lub jego propozycję albo żeby odmówić spełnienia jego prośby lub polecenia, np. Zostań u nas na kolacji! – Nie, dziś nie mogę.»
13. «partykuła poprzedzająca korektę lub autokorektę tego, co zostało powiedziane wcześniej, np. Wrócę w niedzielę, nie, w poniedziałek.»
14. «partykuła używana z intonacją pytającą na końcu zdania twierdzącego, kiedy mówiący oczekuje aprobaty tego, co powiedział, np. Cieszysz się z tego, nie?»
15. «partykuła używana jako wypowiedzenie wykrzyknikowe dla wyrażenia emocji, zwykle na widok czegoś niespodziewanego, np. Nie! Przecież to mój kumpel ze szkoły!, lub w celu powstrzymania kogoś przed jakimś działaniem, np. Nie! Zostaw ją w spokoju.»
nie II
1. «spójnik występujący między identycznymi formami tego samego wyrazu, tworząc połączenie wyrażające niepewność mówiącego co do charakterystyki przedmiotu, stanu rzeczy lub wyrażające wahanie, jak postąpić, np. Pies nie pies, wygląd ma nietypowy., albo komunikujące, że niezależnie od tego, czy ten wyraz przekazuje informację prawdziwą, należy zaakceptować to, o czym mowa w bezpośrednim kontekście tego połączenia, np. Strach nie strach, ale iść do dentysty musisz.»
2. «spójnik występujący między dwoma rzeczownikami, komunikujący, że osoba lub rzecz należąca do zakresu drugiego rzeczownika ma wyróżniające się cechy wskazane przez pierwszy rzeczownik, np. Diabeł nie dziewczyna.»
nie ma
1. «w połączeniu z nazwami czynności, stanów, cech tworzy zwroty oznaczające nieprzejawianie się, nieistnienie czegoś»
2. «w połączeniu z nazwami osób, przedmiotów tworzy zwroty oznaczające nieobecność w danym miejscu, nieistnienie»
3. «w połączeniu z określeniami czasu lub miejsca tworzy zwroty oznaczające brak czasu, miejsca, nieosiągnięcie danego punktu czasowego»
4. «tworzy wyrażenia oznaczające, że ktoś lub coś z pewnością nie istnieje»
niemal nie «przysłówek komunikujący, iż to, o czym jest mowa, ma miejsce w tak małym stopniu, że niewiele brakuje, żeby nie nastąpiło, np. Niemal nie mogła oddychać.»
number one [wym. namber an] «najważniejsza osoba lub rzecz»
on call [wym. on kol] «kredyt bankowy udzielony pod zastaw papierów wartościowych, do zwrotu na każde żądanie»
one-step [wym. anstep] «amerykański taniec towarzyski w stylu ragtime»
online, on-line [wym. onlajn] «dokonywany za pośrednictwem sieci komputerowej, głównie Internetu»
prawie nie «przysłówek komunikujący, iż to, o czym jest mowa, ma miejsce w tak małym stopniu, że niewiele brakuje, żeby nie nastąpiło»

Zasady pisowni i interpunkcji

[308] 76.B. Transkrypcja współczesnego alfabetu rosyjskiego
[180] 46.11. Przed rzeczownikami
[382] 90.H.4. Przed wyrazem jako (= w charakterze, w roli)
[154] 39. Pisownia partykuł -że, -ż, -li, -ć
[182] 46.13. Przed przymiotnikami i imiesłowami przymiotnikowymi
[170] 46.1. Przed czasownikami
[178] 46.9. Przed przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym i najwyższym
[363] 90.A.2. Wyrazy wprowadzające zdanie podrzędne
[177] 46.8. Przed przysłówkami niepochodzącymi od przymiotników
[174] 46.5. Przed zaimkami
[168] 45.3. Z imiesłowami przymiotnikowymi
[181] 46.12. Przed rzeczownikami użytymi w funkcji orzecznika
[175] 46.6. Przed wyrażeniami przyimkowymi
[173] 46.4. Przed liczebnikami
[172] 46.3. Przed imiesłowami przysłówkowymi zakończonymi na -ąc i -łszy, -wszy oraz formami nieosobowymi zakończonymi na -no, -to
[179] 46.10. Przed przysłówkami wtedy, gdy partykuła nie jest nie tylko zaprzeczeniem, ale też wprowadza przeciwstawienie
[167] 45.2. Z przymiotnikami
[166] 45.1. Z rzeczownikami
V. Pisownia łączna lub rozdzielna
[169] 45.4. Z przysłówkami utworzonymi od przymiotników
[319] 78.B. Uwagi szczegółowe do transkrypcji wyrazów ukraińskich
[326] 79.B. Uwagi szczegółowe do transkrypcji wyrazów białoruskich
[4] 1.4. Zasada konwencjonalna
[171] 46.2. Przed wyrazami brak, można, potrzeba, trzeba, warto, wiadomo, wolno, które mają znaczenie czasownikowe
[84] 18.27. Nazwy indywidualne (jednostkowe) urzędów, władz (...)
[176] 46.7. Przed partykułami byle, lada
[192] 53.4. W przeciwstawieniach logicznych, w których człon drugi jest pisany wielką literą
[337] 87.1. Kropka po skrócie wyrazu
[157] 42. Pisownia końcówek -(e)m, -(e)ś, -(e)śmy, -(e)ście
[163] 44.1. Po nieosobowych formach czasownika
[164] 44.2. Po rzeczownikach, przymiotnikach, imiesłowach przymiotnikowych, przysłówkach, liczebnikach, zaimkach innych niż przysłowne
[213] 55.9. Skróty składające się z pierwszej i ostatniej litery wyrazu skracanego
[165] 44.3. Cząstki bym, byś, by, byśmy, byście jako połączenie spójnika by (...)
45. Pisownia łączna partykuły nie
46. Pisownia rozdzielna partykuły nie
[194] 53.6. Przed końcówkami -(e)m, -(e)ś, -(e)śmy, -(e)ście
94. Pytajnik
[367] 90.B.4. Imiesłów zakończony na -ąc, -łszy, -wszy
[365] 90.B.2. Połączenia przysłówków, zaimków lub wyrażeń przyimkowych ze spójnikami
[378] 90.G.3. Przecinek przed spójnikami powtórzonymi, pełniącymi identyczną funkcję
[198] 54.2. Jednostki niepodzielne
[87] 18.30. Jednowyrazowe nazwy nagród
[8] 3.2. Końcówka -ą w wybranych formach deklinacyjnych
[71] 18.14. Nazwy imprez międzynarodowych lub krajowych, którym organizatorzy chcą nadać specjalny tytuł
[104] 20.5. Nazwy kierunków filozoficznych, kulturowo-artystycznych, społeczno-politycznych itp., utworzonych od nazwisk ich twórców
[70] 18.13. Nazwy świąt i dni świątecznych w odróżnieniu od ich nazw opisowych
Niektóre orzeczenia Rady Języka Polskiego
[237] 60.2. Pisownia imion, ze względu na ich funkcję identyfikacyjną
[135] 25. Pisownia zestawień typu artysta malarz (...)
[13] 5.1. Połączenia om, on, em, en piszemy w wyrazach zapożyczonych
[14] 5.2. Połączenia om, on, em, en piszemy w wyrazach rodzimych przed przyrostkami -ka, -ko, np.
[394] 92.2. Przed wyrazami, których czytelnik nie może w określonym kontekście oczekiwać
[93] 18.36. Skrócone nazwy instytucji i ich działów
[131] 20.32. Skrótowce używane w znaczeniu nazw pospolitych, a nie jako jednostkowe nazwy
83. Znaki interpunkcyjne i ich funkcje

Porady językowe

Jego Ekscelencja Ksiądz Biskup w skrócie
11.05.2013
Dzień dobry!
Proszę o skrót od: Jego Ekscelencja Ksiądz Biskup: czy J. Eks. Ks. Bp, czy J. Ex. Ks. Bp? A może jakiś inny?
Pozdrawiam
Rafał Kowalski
Jego Magnificencja...
3.04.2002
Mam problem: czy do Rektora zwracamy się Jego Magnificencjo czy Wasza Magnificencjo i dlaczego?
jego czy niego, jej czy niej?
26.04.2008
Witam!

Jaka jest różnica między zaimkami jego/niego, jej/niej? Kiedy używa się którego?
Pozdrawiam
Jarek

Ciekawostki

Mówimy „Nie taki diabeł straszny (jak go malują)”, mając na myśli to, że rzeczywistość nie jest tak zła lub trudna, jak się wydaje.
Mówimy żartobliwie „Złego diabli nie wezmą (nie biorą)”, uspokajając kogoś, kto obawia się o czyjeś zdrowie lub życie.
Mówimy „Nie mów hop, póki nie przeskoczysz”, gdy chcemy kogoś ostrzec, aby się nie cieszył, zanim czegoś nie skończy.
Mówimy „Nie kijem go, to pałką”, mając na myśli to, że zawsze można osiągnąć cel lub zmusić kogoś do czegoś, jeśli nie takim, to innym sposobem. Wyrażenie potoczne.
Mówimy, zwykle do dziecka, „Żeby kózka nie skakała, toby nóżki nie złamała”, mając na myśli to, że nadmierne dokazywanie może się źle skończyć.
Mówimy „Co było, a nie jest, nie pisze się w rejestr”, mając na myśli to, że komuś, kto poprawił swoje postępowanie, nie można ciągle pamiętać dawnych win.
Mówimy „Nie szata zdobi człowieka” lub „Nie suknia zdobi człowieka”, aby zaznaczyć, że ważniejsze jest to, jaki ktoś jest, zwłaszcza pod względem moralnym, niż jak wygląda.
Mówimy „Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło”, mając na myśli to, że każda sytuacja, nawet niekorzystna, może obrócić się na naszą korzyść.
Mówimy „Święty Boże nie pomoże”, mając na myśli sytuację kogoś, komu nikt i nic nie może już pomóc. Jeśli znowu dostanie pałę, to wtedy Święty Boże nie pomoże i czarne przepowiednie Alicji sprawdzą się jak amen w pacierzu.
Mówimy „Nie czyń drugiemu, co tobie niemiło”, mając na myśli to, że nie należy komuś robić tego, czego sami nie chcielibyśmy doznać od innych.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... dwa tygodnie - pod koniec sierpnia i na początku września - bombowce ich szalały przeciw angielskim lotniskom, podczas gdy niemieccy myśliwcy starali się...
  • ... ta szarada. A tam, gdzie trzeba - pieniędzy nie ma".

    Skąd
    je wziąć? Prezydent Francji Jacques Chirac zaproponował trzy alternatywne źródła. Pierwsze...
  • ... może być tak spokojna - jęknął młody żonkoś. - Dlaczego mama jej nie zabroni?
    - A ty, dlaczego nie zabronisz? Przecież jesteś jej mężem...

Encyklopedia PWN

Kancelaria Własna Jego Cesarskiej Mości do spraw Królestwa Polskiego, ros. Sobstwiennaja jego impieratorskogo wieliczestwa kancełarija po diełam Carstwa Polskogo,
urząd działający w Petersburgu 1866–76;
Tancerze Narodowi Jego Królewskiej Mości, zw. też Towarzystwem Tancerzy Narodowych Jego Królewskiej Mości,
pierwszy pol. zespół zawodowy tancerzy;
potoczna nazwa wspólnego dla Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego kolegialnego zarządu dóbr i dochodów stołu królewskiego, Kamera.
nacz. władza adm. powołana 2 VI 1809 we Lwowie przez księcia J. Poniatowskiego, jako nacz. wodza wojsk pol., w imieniu Napoleona I;
zarząd dóbr i dochodów stołu królewskiego w XVIII w., Kamera.

Synonimy

nie (negacja składnika zdania)
nie (odpowiedź)
nie (korekta wypowiedzi)
nie (pytanie o potwierdzenie)
ani nie (drgnął)
co by nie (było) pot.
czyj by nie (był) pot.
dokąd by nie (przyjechał) pot.
ile by nie (było) pot.
jak by nie (postąpił) pot.
jaki by nie (był) pot.
kto by nie (był) pot.
nic sobie nie robić (z kogoś, z czegoś)
nie lada (pod względem intensywności)
nie lada (pod względem jakości)
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2019

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2019. 
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Pobierz bezpłatny e-book
„Pułapki ortografii"
prof. Jerzego Bralczyka!

Uwaga, do ebooka zostały dołączone informacje handlowe w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, toteż jego zamówienie wymaga wyrażenia poniższych zgód.

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2019” i odbierz darmowy e-book!