Kamień

Wielki słownik ortograficzny PWN

Kamień (szczyt) -enia
kamień -enia; -enie, -eni: epoka kamienia, kamień węgielny
Czar•ny Kamień (rel. hadżar) Czar•nego Kamienia
Kamień Krajeń•ski Kamienia Krajeń•skiego; przym.: kamieński
Kamień Pomor•ski Kamienia Pomor•skiego; przym.: kamieński

Słownik języka polskiego PWN

kamień
1. «twarda, spoista i ciężka bryła skalna; też: niewielki odłamek takiej bryły»
2. «odmiana niektórych minerałów używanych do ozdabiania przedmiotów luksusowych»
3. «twardy osad tworzący się na ścianach naczyń, kotłów pod wpływem gotowanej albo stojącej w nich wody»
4. «twór powstający na skutek nieprawidłowej przemiany soli mineralnych np. w nerkach, drogach żółciowych, moczowodach»
kamień budowlany «kamień używany w budownictwie»
kamień filozoficzny «według średniowiecznych poglądów alchemików: tajemnicza substancja pozwalająca zamieniać metale nieszlachetne w złoto»
kamień hutniczy, miedziowy «stop siarczku miedzi z siarczkiem żelaza»
kamień litograficzny «wapień łupkowy, drobnoziarnisty, o jednolitej budowie»
kamień milowy «kamienny słupek przy drodze wyznaczający odległość równą jednej mili»
kamień młyński «w młynie żarnowym: jedna z dwu okrągłych płyt kamiennych, między którymi rozcierane jest ziarno»
kamień nagrobny «płyta kamienna na grobie lub nagrobek z płytą wmurowaną w ścianę kościoła»
kamień nazębny «twardy osad powstający na zębach»
kamień probierczy «oszlifowany łupek krzemionkowy, służący do określania przybliżonej zawartości metali szlachetnych w stopach jubilerskich»
kamień szlifierski «kamień o porowatej powierzchni, służący do wygładzania powierzchni metali, kamieni itp.»
kamień węgielny «kamień narożny w fundamencie budynku»
epoka kamienia «okres historyczny datowany od wyodrębnienia się człowieka ze świata zwierzęcego do czasu, w którym głównym surowcem produkcyjnym był kamień»
kamienie półszlachetne «minerały o nieco mniejszej twardości, trwałości lub o mniej pięknym wyglądzie od kamieni szlachetnych»
kamienie syntetyczne «związki krystaliczne otrzymywane sztucznie, imitujące kamienie szlachetne»
kamienie szlachetne «wykorzystywane w jubilerstwie najtwardsze odmiany niektórych minerałów charakteryzujące się piękną barwą, dużą przezroczystością, żywym połyskiem i dużym współczynnikiem załamania światła»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

kamień węgielny
24.04.2006
Szanowni Państwo, proszę o wyjaśnienie etymologii wyrażenia kamień węgielny.
Gra „Papier, kamień, nożyce”
8.06.2018
Szanowni Państwo,

mam pytania ortograficzne w związku z grą papier, kamień, nożyce.
Po pierwsze: czy jej nazwę zapisywać tak jak wyżej, tj. z przecinkami, czy może z łącznikiem: „papier-kamień-nożyce”? Spotkałem się z taką praktyką i nie wydaje się to pozbawione sensu.
Po drugie: wielkie/małe litery. Z porady https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/nazwy-gier;7890.html wnioskowałbym, żeby wszystkie wyrazy pisać małymi, ale chciałbym się upewnić.

Z wyrazami szacunku
Czytelnik
Ortografia: góra Nart, góra Kamień, góra Szczob
7.02.2017
Szanowni Państwo,
zasada pisowni dwuczłonowych nazw geograficznych mówi, że jeśli drugi człon jest rzeczownikiem w mianowniku nieodmieniającym się, pierwszy człon piszemy małą literą, np. góra Giewont. Słowo góra występuje jednak również w nazwach niewielkich wzniesień i pisownia małą literą mogłaby błędnie sugerować, że są to góry. Na mapach można spotkać pisownię wielką literą, np. Góra Nart, Góra Kamienica, Góra Szczob (są to wzgórza na Roztoczu). Czy jest ona poprawna?

Ciekawostki

Kamień z serca
Czyli: ulga; reakcja na pozbycie się ciężkiego kłopotu. Kiedy spadnie kamień z serca, czy to sami go zrzuciliśmy, czy też ktoś nam go zdjął, czujemy się lekko.
Mówimy „Trafiła kosa na kamień” , jeśli osoba sprytna spotkała sprytniejszą od siebie.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... Ziemi ruchy tektoniczne. Pamiątką po nich są dziesiątki rodzajów kolorowych kamieni i skamieniałości z odciśniętą prehistorią rejonu (można je kupić w...
  • ... który urządzał im ogród zrobił takie miejsce specjalne na ognisko. Kamieniami mają obłożone taki dołek, wgłębienie, tak że to jest takie...
  • ... odmówił, wolał chodzić wokoło namiotu. Wreszcie usiadł na chwilę na kamieniu, by poprawić sobie rzemień u sandała. I wtedy ten zdrajca...

Encyklopedia PWN

dawna jednostka masy o lokalnie zróżnicowanej wielkości;
med. zbity złóg utworzony gł. ze związków mineralnych występujący w przewodach, narządach jamistych i torbielach;
Kamień, Kạmień,
szczyt w Rosji.
niewielki odłamek skalny, otoczak.
Kamień nad Obem, Kạmień-na Obị, do 1933 Kamień,
m. rejonowe w azjat. części Rosji, w Kraju Ałtajskim, nad Zbiornikiem Nowosybirskim na Obie.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego