O

Wielki słownik ortograficzny PWN

O (= tlen)
o a. o! (wykrzyknik)
o. (= ojciec, zakonnik; oddział); oo. (= ojcowie, zakonnicy), np. oo. jezuici ,
o (przyimek)
o.o. (= ograniczona odpowiedzialność)
sp. z o.o. (= spółka z ograniczoną odpowiedzialnością)
z o.o. (= z ograniczoną odpowiedzialnością)
Biblioteka Wiedzy o Prasie Biblioteki Wiedzy o Prasie
c.b.d.o. (= co było do okazania, mat.)
c.o. (= centralne ogrzewanie) a. co
D.O.M. (= Deo Optimo Maximo – napis na rzymskich świątyniach)
e.o. (= ex officio) a. ex off.
k.o. (= kulturalno-oświatowy; knock-out, nokaut)
k.r. i o. (= Kodeks rodzinny i opiekuńczy) a. k.r.o.
k.r.o. (= Kodeks rodzinny i opiekuńczy) a. k.r. i o.
o.c. (= opere citato) a. op.cit.
o dziwo a. o dziwo!
o ile ,
O.K. zob. OK
O mej poezji (tytuł) ndm
o rety a. o rety!
p.o. (= pełniący obowiązki)
p.o. (= przysposobienie obronne) ndm a. PO
P.O.B. (= Post Office Box) ndm
s.o.s. (umowny sygnał oznaczający wzywanie pomocy) ndm a. SOS

Słownik języka polskiego PWN

O «symbol pierwiastka chemicznego tlen»
o-
1. «przedrostek nadający czasownikowi podstawowemu uzupełniający odcień znaczeniowy: ogarnięcie czegoś z różnych stron, skierowanie czegoś w dół lub wstecz, przeniesienie czynności na inny typ przedmiotu, oddzielenie od czegoś itp., np. ogrodzić, osunąć się, oglądać się, okraść, otłuc»
2. «przedrostek tworzący czasowniki pochodne od przymiotników, rzeczowników, niekiedy połączeń z przyimkiem, oznaczający uczynienie lub stanie się jakimś, otoczenie, objęcie czymś, np. ocieplić, onieśmielić, oprzytomnieć, opancerzyć»
3. «przedrostek występujący w rzeczownikach lub przymiotnikowych formacjach odimiennych, oznaczających zwykle to, co sąsiaduje z czymś, np. okrąg, otrzewna»
o kreskowane, o z kreską «litera ó odpowiadająca brzmieniu u, stosowana przede wszystkim w wypadkach, gdy samogłoska ta wymienia się z o, np. wózwozy»
o tempora! o mores! [wym. o tempora o mores] «o czasy! o obyczaje! – wyrażenie oburzenia na widok zepsucia, rozluźnienia obyczajów»
z o.o. «o spółce: z ograniczoną odpowiedzialnością»
c.o., CO «centralne ogrzewanie»
o I
1. «litera oznaczająca samogłoskę o»
2. «samogłoska ustna»
3. «litera oznaczająca w numeracji porządkowej: szesnasty»
o II
1. «przyimek wprowadzający nazwę lub charakterystykę przedmiotu czyjejś wypowiedzi, czyjejś prośby, czyichś starań, myśli, uczuć, czyjegoś sądu lub przekonania, a także nazwę przedmiotu sporu, walki bądź oskarżenia, np. Często opowiadał o swojej rodzinie. Był przekonany o swojej racji. Drużyny walczyły o wejście do finału.»
2. «przyimek poprzedzający nazwę przedmiotu, z którym styka się jakaś osoba lub rzecz w wyniku ruchu lub w trakcie wykonywania jakiejś czynności, np. Zaczepiła rękawem o gwóźdź. Koła stukały o szyny.»
3. «przyimek wprowadzający określenie różnicy między dwoma obiektami lub stanami rzeczy pod względem ilości, liczby lub stopnia, np. Przerósł brata o głowę.»
4. «przyimek wprowadzający określenie czasu zdarzenia, np. Wyruszyli w góry o świcie.»
5. «przyimek przyłączający do nazwy rzeczy lub osoby rzeczownik z przymiotnikiem lub liczebnikiem charakteryzujący właściwość tej rzeczy lub osoby, np. Był człowiekiem o stalowych nerwach.»
6. «przyimek przyłączający nazwę narzędzia lub środka, którym posługuje się dana osoba, chcąc wykonać określoną czynność, np. Poruszała się o kulach.»
o III
1. «wykrzyknik wyrażający zdziwienie lub zaskoczenie, np. O! Co za miła wiadomość!»
2. «wykrzyknik używany w celu zwrócenia uwagi na coś, np. O, tu są świeże ślady.»
3. «wykrzyknik poprzedzający rzeczownik w wołaczu, użyty spontanicznie w funkcji czysto ekspresywnej, np. O mój Boże, co tu się dzieje?»
okej, okay [wym. okej], OK, O.K. [wym. okej] «wszystko w porządku, dobrze, zgoda»
pakt o nieagresji «układ dwu lub więcej państw zobowiązujących się do niewystępowania zbrojnego przeciw sobie»
umowa o dzieło «umowa, w której jedna strona zobowiązuje się do wykonania określonego dzieła, a druga – do zapłaty wynagrodzenia za to dzieło»
umowa o pracę «umowa, w której pracownik zobowiązuje się do wykonywania dla pracodawcy określonej pracy za odpowiednim wynagrodzeniem»
VSOP, V.S.O.P «napis na etykietkach koniaków wskazujący na ich najwyższą jakość»
walka o byt «w Darwinowskiej teorii ewolucji: współzawodnictwo o warunki bytowe między osobnikami danej populacji lub między populacjami różnych gatunków»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Zasady pisowni i interpunkcji

Niektóre orzeczenia Rady Języka Polskiego
[201] 54.5. Przenoszenie wyrazów złożonych
[417] 95.1. Znak wykrzyknienia po wszelkich okrzykach, zawołaniach (...)
[240] 61.2. Imiona obce
[245] 66.3. Jeśli w którymś przypadku gramatycznym brzmienie głoski (...)
[259] 69.2. Nazwiska kończące się na -i oraz -y
[243] 66.1. Nazwiska zakończone w piśmie na spółgłoski lub -y po samogłosce
[38] 13.2. Zakres użycia spółgłosek podwojonych
[248] 66.6. Nazwiska kończące się w wymowie na -y lub -i po spółgłosce
[255] 68.1. Nazwiska zakończone na -i
[257] 68.3. Nazwiska zakończone na -o
[227] 56.B.6. Skrótowce zakończone na T i Ł (...)
[34] 12.2. Litery s, z oraz ś, ź przed spółgłoskami wargowymi miękkimi
[310] 77.B.1. Nazwiska na -ский, -цкий, -ий, -ый
[200] 54.4. Oddzielanie przedrostka od rdzenia
[73] 18.16. Pierwszy wyraz w jedno- i wielowyrazowych tytułach
[251] 67.1. W zakończeniu -er pozostawiamy w przypadkach zależnych samogłoskę e
[246] 66.4. Nazwiska zakończone na -a
[253] 67.3. Nazwiska zakończone na -e, -i
[30] 10.2. Połączenie liter rz piszemy, gdy:
[208] 55.4. Skrót nazwy dwu- lub wielowyrazowej, gdy drugi wyraz lub któryś z następnych rozpoczyna się od samogłoski
[314] 77.B.5. Nazwiska na -ин, -ов, -ев
[321] 78.C.2. Nazwiska na -ий, -ський, -цький
[247] 66.5. Nazwiska kończące się w wymowie na e
[252] 67.2. Zakończenie -el zawiera e ruchome
[221] 56.A.2. Jeśli skrótowiec ma charakter rzeczownika i kończy się małą literą
[223] 56.B.2. Po spółgłoskach miękkich oznaczanych dwuznakami, np. mi, ni, fi (...)
[226] 56.B.5. Skrótowce zakończone literą Z wymawianą jako [zet] (...)
[256] 68.2. Nazwiska zakończone na -e
[258] 69.1. Nazwiska zakończone na spółgłoskę
[254] 67.5. Nazwiska zakończone na -th
[180] 46.11. Przed rzeczownikami
[205] 55.1. Skrót, który jest początkową literą lub początkowymi literami skróconego wyrazu
[213] 55.9. Skróty składające się z pierwszej i ostatniej litery wyrazu skracanego
[266] 71.1. Znaki diakrytyczne w zakończeniach nazwisk
[363] 90.A.2. Wyrazy wprowadzające zdanie podrzędne
[277] 72.B.4. Litera o
[311] 77.B.2. Nazwiska na -ой:
[323] 78.C.4. Przyrostek -iв
[31] 11.1. Dwuznak ch piszemy, gdy:
[371] 90.D.2. Zdania współrzędne połączone spójnikami: łącznymi, rozłącznymi, wyłączającymi
[381] 90.H.3. Porównania paralelne (o konstrukcji tak, jak; równie, jak; taki, jaki; tyle, co)
[269] 71.4. Końcowe - w nazwiskach serbskich i chorwackich
[8] 3.2. Końcówka -ą w wybranych formach deklinacyjnych
[15] 5.3. Końcówkę -om piszemy w celowniku liczby mnogiej rzeczowników wszystkich rodzajów, np.
[300] 74.9. Litera ω (długie o) w zakończeniach imion żeńskich (...)
[249] 66.7. Nazwiska na -o, -oi, -au, -ou
[263] 70.3. Nazwy zakończone na -o
5. Pisownia połączeń literowych o, e + spółgłoska nosowa
[51] 14.2. Pisownia s, z, c, n przed spółgłoskami miękkimi
[134] 24. Pisownia wyrażeń typu dziko rosnący, lekko strawny, nowo otwarty
[175] 46.6. Przed wyrażeniami przyimkowymi
[140] 27.4. Przyimki do, na, o, od, po, przez, przy, za z liczebnikiem pół piszemy rozdzielnie, np.
[209] 55.5. Skrót obcych nazw wielowyrazowych
21.2. Stosowanie spacji w pozostałych skrótach
[72] 18.15. Tytuły czasopism i cykli wydawniczych oraz nazwy wydawnictw seryjnych
[57] 17. Użycie wielkiej litery w poezji oraz ze względów graficznych
[90] 18.33. Wielką literą piszemy niektóre skróty:
[270] 71.5. W nazwiskach słoweńskich końcowe -ič
[234] 59.3. Wymagania systemu językowego.
Zestawienie haseł równobrzmiących o różnej pisowni

Porady językowe

O Michale Koźle
12.07.2016
Czy dobrze zostało odmienione nazwisko: Opinia o Michale Koźle?
O pisowni peryfraz samotnik z Providence, gigant z Redmond, Wielkie/wielkie N
4.10.2018
Szanowni Językoznawcy!
Jaki powinien być zapis (chodzi mi o wielką/małą literę) sformułowań typu samotnik/Samotnik z Providence (o H.P. Lovecrafcie), gigant/Gigant z Redmond (o Microsofcie) czy wielkie/Wielkie N (o Nintendo)?

Pozdrawiam i dziękuję,
Anna
o kształcie i w kształcie
7.03.2015
Witam,
dręczy mnie od jakiegoś czasu mały problem. Czy o kształcie i w kształcie mogą być stosowane zamiennie? Moje wątpliwości biorą się z tego, że często spotykam je używane w tym samym kontekście, lecz osobiście korzystam z pierwszego, gdy przyrównuję coś do figury geometrycznej, a ostatnie rozumiem jako np. płyn w naczyniu (przybierający kształt, który nie jest mu właściwy) lub, bardziej dosłownie, jako coś „siedzącego w kształcie” (lub Kształcie).
Pozdrawiam
A.B.

Ciekawostki

Mówimy „O wilku mowa (a wilk tu)”, gdy niespodziewanie przychodzi ktoś, o kim właśnie mówiono.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... oddech. Mewy. Słońce rozleniwiało - zapadałem w drzemkę.
    Czasem ciotka opowiadała
    o Lachowiczach, o panu Bogusiu i Wielkiej
    Szczęce. - To wszystko chłopcy...
  • ... Dunajcu odbędą się posiady. Tematem spotkania będzie muzyka Skalnego Podhala, o której będzie mówił Paweł Para Bolków.
    * W niedzielę, 15 sierpnia...
  • ... nim wyrok za oszustwa, wydany w Jordanii), ale także podejrzeń o współpracę z Iranem. Jeden ze współpracowników Szalabiego wczoraj dowodził, że...

Encyklopedia PWN

O’
[əu; ang. < irl. Ó [o:] < staroirl. Ua [uə] ‘wnuk’, ‘potomek’],
początkowy człon niektórych nazwisk anglojęzycznych pochodzenia irl.;
litera alfabetu pol. (i łac.), także gr. (oomikron) oraz fenickiego (’ajn);
symbol pierwiastka chemicznego → tlenu (od łacińskiej nazwy oxygenium).
o czasy! o obyczaje! — wyrażenie oburzenia na widok rozluźnienia obyczajów (Cyceron);

Synonimy

o (czymś mówić)
o (wykrzyknik)
o ile (warunkowe)
o ile (przeciwstawne)
o suchym pysku (bez jedzenia) pot.
o suchym pysku (bez alkoholu) pot.
o włos (by się coś stało)
o włos (minąć kogoś)
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2019

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2019. 
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Pobierz bezpłatny e-book
„Pułapki ortografii"
prof. Jerzego Bralczyka!

Uwaga, do ebooka zostały dołączone informacje handlowe w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, toteż jego zamówienie wymaga wyrażenia poniższych zgód.

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2019” i odbierz darmowy e-book!