coś

Wielki słownik ortograficzny PWN

coś czegoś, czemuś, czymś

Słownik języka polskiego PWN

coś I «zaimek nieokreślony, zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu bądź takiego, którego mówiący nie chce lub nie umie określić, np. Coś trzeba z tym zrobić.»
coś II pot. «partykuła charakteryzująca cechę lub zdarzenie w sposób przybliżony, często wyrażająca niepewność lub zdziwienie, np. On ostatnio coś wychudł.»
czegoś pot. «z niewiadomego powodu»
czemuś pot. «z niewiadomego powodu»
górna granica czegoś «poziom, wartość jakiegoś zjawiska lub parametru najwyższe z możliwych»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

coś jest na rzeczy
16.02.2005
Chciałem spytać o bardzo rozpowszechniony zwrot jest coś na rzeczy. Co on dokładnie oznacza i czy jest to w ogóle poprawne? W słowniku poprawnej polszczyzny nie znalazłem informacji na ten temat.
coś oferuje coś
22.04.2010
Szanowni Państwo,
zastanawia mnie pojawiająca się niekiedy konstrukcja coś oferuje coś, np. „Hotel oferuje komfortowy wypoczynek”, „Siłownia oferuje porady trenera”. Czy tego typu formy możemy uznać za poprawne?
Z góry dziękuję za oopwiedź,
Ewelina P.
Coś takiego!
22.06.2009
Interesuje mnie, dlaczego z zaimkami co lub coś używamy przymiotników w dopełniaczu, np. co innego, coś dziwnego, coś takiego. Bardziej naturalne wydaje się użycie mianownika, tak jak z wyrazem ktoś: ktoś inny, ktoś ważny. Skąd wzięła się taka zasada w języku polskim?
Z góry dziękuję za odpowiedź.

Ciekawostki

Brać coś za dobrą monetę
Czyli: brać czyjeś słowa i czyny poważnie, nie widząc, a czasem nie chcąc w nich widzieć fałszu, ironii, czy złych zamiarów. Węsząc wszędzie zło, widzimy złe monety w dobrych, a zbytnia podejrzliwość nie popłaca i życie utrudnia.
Odłożyć coś ad calendas graecas
Czyli: na święty nigdy; do nigdy. Rzymianie wiedzieli, który mają dzień miesiąca, dość osobliwie mierząc czas odległością tego dnia do non, id i kalend właśnie. Kalendy miesiąc rozpoczynały.
Puścić coś płazem
Czyli: wybaczyć coś komuś, nie ukarać go. Kiedy puszczamy komuś jego winy w niepamięć, czyli płazem, jemu one tym samym płazem uchodzą.
umieć w coś
Definicja: umieć coś robić, znać się na czymś np. „Nie umiecie w te internety”, „Umiem w rozwiązywanie problemów”
Dawać czemuś wyraz
Czyli: okazywać swój stan wewnętrzny – przekonania, emocje, wrażenia. Dajemy wyraz, wyrażając coś, nie tylko wyrazami.
Połamać sobie na czymś zęby
Czyli: nie dać czemuś rady. Czasem ostrzymy sobie na coś (czy na kogoś) zęby, mając wielką ochotę. A potem sobie te ostre zęby łamiemy.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... wyłączyła ze swego zakresu tych - takich jak Broniowski - którzy już coś dostali (choćby cokolwiek) na podstawie poprzednich ustaw. Trybunał nie oceniał...
  • ... przez cały miesiąc ani razu nie zatelefonowałem.
    Czeka, że Ewa
    coś powie, ale ona milczy.
    W: Ewo, ja cię nadal kocham...
  • ... powiedzieć, co się ze mną działo przez moment... Jakby mnie coś przygniatało... Czułem bezradność, bezsilność...

    Wisia do Pauliny:

    - Żal mi ciebie...

Encyklopedia PWN

filoz. w metafizyce cokolwiek, jakikolwiek byt, którego treść formalna i materialna nie są w żaden sposób określone;
pol. pieśń rel.-patriotyczna (wyd. 1818 w 4-głosowym opracowaniu W. Gorączkiewicza);
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2019

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2019. 
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Pobierz bezpłatny e-book
„Pułapki ortografii"
prof. Jerzego Bralczyka!

Uwaga, do ebooka zostały dołączone informacje handlowe w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, toteż jego zamówienie wymaga wyrażenia poniższych zgód.

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2019” i odbierz darmowy e-book!