dać

Wielki słownik ortograficzny PWN

dać dam, dadzą; daj•cie
Dalí: Sal•vador (a. Sal•wador) Dalí, Sal•vadora Dalego (a. Dalí), o Sal•vadorze Dalim (a. Dalí)
dał•by dałaby, dałoby
dam (= dekametr)
Dana -nie, -nę, W. -no; Dan
dane -nych
Dania -nii, -nię; przym.: duński
danie (część posiłku); dań
danie (czynność)
dany; -ni
dań (hist.) dani; danie, dań•mi
da camera: musica da camera
da capo (skrót: d.c.)
da capo al fine (skrót: d.c. al fine)
Leonardo da Vin•ci Leonarda da Vin•ci, o Leonardzie da Vin•ci
nie dane (komuś): nie dane mu było zginąć (ale: premia niedana bez powodu)
Vasco da Gama Vasco da Gamy, o Vasco da Gamie

Słownik języka polskiego PWN

daćdawać
1. «przekazać komuś rzecz, którą się posiada lub rozporządza»
2. «podać komuś coś»
3. «użyczyć czegoś, udostępnić coś»
4. «udzielić czegoś»
5. «powierzyć komuś jakąś pracę, jakieś stanowisko»
6. «oddać coś do opracowania, naprawy itp.»
7. «zapłacić za coś»
8. «dostarczyć coś, przysporzyć czegoś»
9. «zorganizować coś»
10. «poświęcić, ofiarować»
11. «wystawić na scenie, wystąpić z czymś publicznie»
12. «dodać lub włożyć coś do czegoś»
13. «pozwolić na coś»
14. «wykonać coś»
15. pot. «skierować, umieścić kogoś gdzieś»
16. pot. «uderzyć kogoś»
17. pot. «o mrozie, deszczu: wystąpić z niezwykłą intensywnością»
18. wulg. «o kobiecie: odbyć stosunek płciowy»
dać siędawać się
1. «pozwolić komuś pokonać się, oszukać itp., np. Z łatwością dał się wyprzedzić.»
2. «stać się możliwym do zrobienia, np. Zegarek da się jeszcze naprawić.»
dam «symbol jednostki miary dekametr»
dane
1. «fakty, liczby, na których można się oprzeć w wywodach»
2. «informacje przetwarzane przez komputer»
danie «potrawa podawana na stół»
dany «określony, taki, o którym mowa»
dań
1. daw. «dar, podarunek»
2. daw. «danina, haracz»
autodafe [wym. autodafe], auto da fé [wym. autodafe]
1. «wprowadzone przez inkwizycję publiczne wyznanie lub zaparcie się wiary przez oskarżonego o herezję; też: publiczne wykonanie wyroku śmierci na heretyku»
2. «palenie ksiąg uznanych za heretyckie»
3. «publiczne napiętnowanie kogoś; też: publiczne pokajanie się lub wyznanie czegoś»
4. «samospalenie»
baza danych «zbiór informacji na jakiś temat przechowywanych i przetwarzanych przez komputer»
bezwzględna wartość danej liczby «dla liczby dodatniej: ta sama liczba, dla liczby ujemnej: liczba do niej przeciwna»
danie barowe «prosta, tania potrawa sprzedawana w barach»
danie firmowe «potrawa będąca specjalnością restauracji»
drugie danie «potrawy podawane w czasie obiadu po zupie»
nośnik danych, informacji «fizyczny ośrodek przeznaczony do przechowywania danych, np. w komputerze – dyski magnetyczne i optyczne»
okulary do dali «okulary przeznaczone do korygowania wad wzroku u krótkowidzów»
pierwsze danie «zupa podawana w czasie obiadu jako pierwsza potrawa»
rejestrator danych «urządzenie do ciągłej rejestracji parametrów nawigacyjnych, stanu urządzeń i instalacji pokładowych, a także rozmów załogi statku powietrznego»
trzecia potęga danej liczby «sześcian liczby»
w dali, w oddali «daleko»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

da

Porady językowe

dać i udzielić
3.09.2007
Poproszę o wyjaśnienie, która forma będzie poprawna w następującym sformułowaniu: „Można udzielić KILKU odpowiedzi” czy też „Można udzielić KILKA odpowiedzi”? Jeśli to możliwe, proszę o wskazanie zasady, jaką należy się w tego typu sformułowaniach kierować.
dać kosza, dostać kosza
1.01.2015
Szanowni Państwo,
dlaczego trzeba wynieść kosz śmieci, ale od dziewczyny dostaje się kosza?
Łączę stosowne wyrazy
Miłosz Pieńkowski
paść, ale dać radę
25.09.2007
Czy poprawne jest wyrażenie padł nowy rekord? Według mnie paść może stary rekord (nie jest już ważny), tak jak został pobity stary rekord. Czy mam rację?
Tak samo jakoś nie pasuje mi padła wygrana, padła odpowiedź. Jakoś nie pasuje mi tutaj użycie słowa paść.
I interesuje mnie pochodzenie wyrażenia dać radę. Zawsze sobie myślę – komu dać tę radę i na jaki temat? :-)
Z wyrazami szacunku
Michał Brandt

Ciekawostki

Dać komuś arbuza
Czyli: odmówić ręki konkurentowi do niej. Można dawać też czerninę, inaczej czarną polewkę, można dawać kosza. Ważne, by się dawało właśnie kosza i arbuza, a nie kosz czy arbuz.
Mówimy „Bóg dał, Bóg wziął”, pocieszając kogoś lub siebie po śmierci bliskiej osoby. Bóg dał, Bóg wziął, a ty przestań się trapić Janie.
Mówimy „Daj kurze grzędę, a ona: wyżej siędę”, mając na myśli eskalację czyichś roszczeń.
Mówimy „Dla towarzystwa dał się Cygan powiesić”, mając na myśli to, że ludzie są skłonni wiele poświęcić, aby być w towarzystwie innych ludzi.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... zdadzą się na nic, trzeba było więc sobie pożartować, by dać upust swej bezradności.
    Kiedy ukazał się debiut Stasia, owo rozreklamowane...
  • ... wciąż do książek niesie!
    Więc do Wardęgi rzekł raz: Piotrze!
    Daj go do wojska! Tam się dotrze!
    Wyrobi się, szlifu nabierze...
  • ... jest to samo, co zebrały ze świata zmysły, bo te dane są zniekształcane, czy raczej przekształcone myślą, po prostu: obrót informacji...

Encyklopedia PWN

inform. informacje wyrażone w pewnym języku;
filoz.:
metrol. oznaczenie przedrostka → deka- (·10).
oznaczenie jednostki masy, → dalton.
Dali, Tali,
miasto w Chinach (prow. Yunnan), nad jeziorem Er Hai;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego