dań

Wielki słownik ortograficzny PWN

dań (hist.) dani; danie, dań•mi
danie (część posiłku); dań
danie (czynność)
Dania -nii, -nię; przym.: duński
dać dam, dadzą; daj•cie
Dalí: Sal•vador (a. Sal•wador) Dalí, Sal•vadora Dalego (a. Dalí), o Sal•vadorze Dalim (a. Dalí)
dał•by dałaby, dałoby
dam (= dekametr)
Dana -nie, -nę, W. -no; Dan
dane -nych
dany; -ni
da camera: musica da camera
da capo (skrót: d.c.)
da capo al fine (skrót: d.c. al fine)
Leonardo da Vin•ci Leonarda da Vin•ci, o Leonardzie da Vin•ci
nie dane (komuś): nie dane mu było zginąć (ale: premia niedana bez powodu)
Vasco da Gama Vasco da Gamy, o Vasco da Gamie

Słownik języka polskiego PWN

dań
1. daw. «dar, podarunek»
2. daw. «danina, haracz»
danie «potrawa podawana na stół»
daćdawać
1. «przekazać komuś rzecz, którą się posiada lub rozporządza»
2. «podać komuś coś»
3. «użyczyć czegoś, udostępnić coś»
4. «udzielić czegoś»
5. «powierzyć komuś jakąś pracę, jakieś stanowisko»
6. «oddać coś do opracowania, naprawy itp.»
7. «zapłacić za coś»
8. «dostarczyć coś, przysporzyć czegoś»
9. «zorganizować coś»
10. «poświęcić, ofiarować»
11. «wystawić na scenie, wystąpić z czymś publicznie»
12. «dodać lub włożyć coś do czegoś»
13. «pozwolić na coś»
14. «wykonać coś»
15. pot. «skierować, umieścić kogoś gdzieś»
16. pot. «uderzyć kogoś»
17. pot. «o mrozie, deszczu: wystąpić z niezwykłą intensywnością»
18. wulg. «o kobiecie: odbyć stosunek płciowy»
dam «symbol jednostki miary dekametr»
dane
1. «fakty, liczby, na których można się oprzeć w wywodach»
2. «informacje przetwarzane przez komputer»
dany «określony, taki, o którym mowa»
danie barowe «prosta, tania potrawa sprzedawana w barach»
danie firmowe «potrawa będąca specjalnością restauracji»
drugie danie «potrawy podawane w czasie obiadu po zupie»
pierwsze danie «zupa podawana w czasie obiadu jako pierwsza potrawa»
autodafe [wym. autodafe], auto da fé [wym. autodafe]
1. «wprowadzone przez inkwizycję publiczne wyznanie lub zaparcie się wiary przez oskarżonego o herezję; też: publiczne wykonanie wyroku śmierci na heretyku»
2. «palenie ksiąg uznanych za heretyckie»
3. «publiczne napiętnowanie kogoś; też: publiczne pokajanie się lub wyznanie czegoś»
4. «samospalenie»
baza danych «zbiór informacji na jakiś temat przechowywanych i przetwarzanych przez komputer»
bezwzględna wartość danej liczby «dla liczby dodatniej: ta sama liczba, dla liczby ujemnej: liczba do niej przeciwna»
da capo [wym. da kapo] «wskazówka dotycząca sposobu wykonania utworu: powtórzyć utwór lub jego część od początku»
dać siędawać się
1. «pozwolić komuś pokonać się, oszukać itp., np. Z łatwością dał się wyprzedzić.»
2. «stać się możliwym do zrobienia, np. Zegarek da się jeszcze naprawić.»
nośnik danych, informacji «fizyczny ośrodek przeznaczony do przechowywania danych, np. w komputerze – dyski magnetyczne i optyczne»
okulary do dali «okulary przeznaczone do korygowania wad wzroku u krótkowidzów»
rejestrator danych «urządzenie do ciągłej rejestracji parametrów nawigacyjnych, stanu urządzeń i instalacji pokładowych, a także rozmów załogi statku powietrznego»
trzecia potęga danej liczby «sześcian liczby»
w dali, w oddali «daleko»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

da

Porady językowe

Pisownia potocznych nazw zabytków oraz obcych dań i napojów
11.02.2016
Jak zapisywać nieoficjalne nazwy zabytków, np. furta Dominikańska zwana też Uchem Igielnym. Jak zapisać oba człony nazwy Ucho Igielne – dużymi czy małymi literami, czy ująć ją w cudzysłowie?
Jak zapisywać nazwy obce dań, napojów („W wiedeńskiej kawiarni zamówimy różne kawy, np. Maria Theresia z likierem, Fiaker Kaffee z rumem, Wiener Melange, zjeść spaghetti bolognese i Apfelstrudla/Apfelstrudel czy wypić kieliszek Weiss Gespritz”) – dużymi czy małymi literami? Kursywą?
dane
10.10.2007
Dane mają kwalifikator blp i klika znaczeń opisanych w słownikach. Jest też znaczenie, którego nie znalazłem. Przy porządkowaniu problemu w zadaniach, np. z fizyki, wypisuje się dane i szukane. Znaczeniowo odpowiada to rzeczownikom wiadome i niewiadome, posiadającym liczbę pojedynczą (USJP). Czy w tym znaczeniu można mówić o pojedynczej danej (np. „W tym zadaniu przyśpieszenie jest daną”)?
dane
5.06.2003
Szanowni Państwo!
Jestem informatykiem i często spotykam się ze słowem dane w różnych kontekstach: dane do przetworzenia, baza danych, dane wejściowe itp. Ostatnio natknąłem się na sformułowanie posłużyć się fałszywą daną (w liczbie pojedynczej!). Mnie ono nie razi, jest zrozumiałe i określa dokładnie, że chodzi tylko o jedną informację z wielu. Natomiast osoby spoza kręgu informatycznego zauważyły, że wyraz dane nie ma liczby pojedynczej. Sprawdziłem w słowniku i zaiste dane są opatrzone skrótem blp. Język się zmienia i może dana w liczbie pojedynczej powinna być uwzględniona w słownikach? Wszakże ma sens.
Z góry dziękuję za odpowiedź i pozdrawiam
Artur Mańko

Ciekawostki

Mówimy „Bóg dał, Bóg wziął”, pocieszając kogoś lub siebie po śmierci bliskiej osoby. Bóg dał, Bóg wziął, a ty przestań się trapić Janie.
Dać komuś arbuza
Czyli: odmówić ręki konkurentowi do niej. Można dawać też czerninę, inaczej czarną polewkę, można dawać kosza. Ważne, by się dawało właśnie kosza i arbuza, a nie kosz czy arbuz.
Mówimy „Daj kurze grzędę, a ona: wyżej siędę”, mając na myśli eskalację czyichś roszczeń.
Mówimy „Dla towarzystwa dał się Cygan powiesić”, mając na myśli to, że ludzie są skłonni wiele poświęcić, aby być w towarzystwie innych ludzi.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... międzynarodowy handel bronią. Uważał, że to są sprawy drugorzędne, które da się załatwić za pomocą tych, którzy są jego patronami w...
  • ... udziałem Gustafsona i Orne'a.

    Sytuacja badania, w jakiej znajduje się
    dana osoba, traktowana jest przez nią jako typowa sytuacja rozwiązywania problemów...
  • ... 2) charakterystyka wewnętrzna i zastosowanie małych specjalizacji maszyn do przetwarzania danych (prelegent mgr W. Balasiński) 3) niektóre problemy efektywności nowoczesnych urządzeń...

Encyklopedia PWN

inform. informacje wyrażone w pewnym języku;
państwo w północno-zachodniej Europie pomiędzy Morzem Północnym a Morzem Bałtyckim, w środkowej i północnej części Półwyspu Jutlandzkiego oraz na 405 wyspach, z których ponad 70 jest zamieszkanych; największe z nich to: Zelandia, Vendsyssel-Thy, Fionia, Lolland, Bornholm, Falster
filoz.:
metrol. oznaczenie przedrostka → deka- (·10).
oznaczenie jednostki masy, → dalton.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!