dopiero

Słownik języka polskiego PWN

dopiero I
1. «partykuła komunikująca, że coś nastąpiło później, niż można było się spodziewać, np. Mieszka tu dopiero od stycznia.»
2. «partykuła komunikująca, że nikt inny nie zrobił wcześniej tego, o czym mowa, np. Dopiero ojciec pożyczył jej pieniądze.»
3. «partykuła komunikująca, że czegoś lub kogoś w danym czasie jest mniej lub że coś jest mniej intensywne, niż można było się spodziewać, np. Spłacił dopiero połowę długu.»
dopiero II pot. «składnik wykrzykników złożonych, wyrażających reakcję na coś nieoczekiwanego, np. A to dopiero pech!»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

a co dopiero
17.02.2010
Szanowni Państwo,
proszę o wyjaśnienie, jak radzić sobie z rekcją w zdaniach typu: „Grządki z kapustą bym mu nie powierzył, a co dopiero zwierzę albo człowieka”. A może powinniśmy powiedzieć: „Grządki z kapustą bym mu nie powierzył, a co dopiero zwierzęcia albo człowieka”?
Szukać logiki?
22.09.2012
Swego czasu w prasie mocno krytykowano manierę komentatorów sportowych, którzy nagminnie mówili: „Przypomnijmy wynik tym, którzy dopiero teraz włączyli telewizory”. Widoczny jest brak logiki, gdyż jak można przypomnieć coś komuś, kto czegoś nie zapomniał, bo wcale o tym nie wiedział. Ale może się mylę i jednak jest to jakaś już ustalona fraza, dopuszczalna elipsa albo coś w tym rodzaju, tak więc nie ma sensu na siłę szukać w tym braku logiki?
by z partykułami
21.06.2007
Piszemy: aniby, (a)zaliby, bodajby, chybaby, czy(ż)by, gdzieżby, jakżeby, niech(aj)by, nużby, otóżby, przecieżby. Ale WSO notuje też partykuły: dopiero by, jeszcze by, już by, może by, nawet by, pewnie by, poniekąd by, prawie by, raczej by, też by, tylko by, wręcz by, zapewne by... Te odsyłają do zasady [164], o pisowni rozłącznej – ale NIE PARTYKUŁ! A jak z: akurat, bynajmniej, istotnie, naprawdę, niemal, przynajmniej, tam („A tam+byś zgadł!”), to („Zbić to+by umiał”), zarazem, zawsze, zresztą?

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... torów. I jeszcze przez kilka dobrych dni będzie tak stał. Dopiero po zakończeniu dochodzenia PKP odstawi go na swoje miejsce. Dzięki...
  • ... przy moim łóżku, gdy budziłam się z krzykiem. Ożenił się dopiero, kiedy szłam za mąż. Z wdową, której rodzinie dopomógł kiedyś...
  • ... chwili na rozpoznanie czekają jeszcze sprawy z początku lat 90. Dopiero przygotowana niedawno nowelizacja kodeksów przewiduje furtkę dla najbardziej zagrożonych przedawnieniem...

Synonimy

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2019

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2019. 
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Pobierz bezpłatny e-book
„Pułapki ortografii"
prof. Jerzego Bralczyka!

Uwaga, do ebooka zostały dołączone informacje handlowe w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, toteż jego zamówienie wymaga wyrażenia poniższych zgód.

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2019” i odbierz darmowy e-book!