dysjunkcja

Wielki słownik ortograficzny PWN

dys•junk•cja -cji, -cję; -cji

Słownik języka polskiego PWN

dysjunkcja
1. log. «zdanie złożone z dwóch zdań połączonych spójnikiem albo, prawdziwe pod warunkiem, że zachodzi dokładnie jedna z dwóch wskazanych w nich możliwości»
2. «przerwa między obszarami występowania poszczególnych gatunków roślin lub zwierząt»

• dysjunkcyjny, dysjunktywny

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

dysjunkcja
15.06.2011
Przeglądając anglojęzyczną dokumentację techniczną, zauważyłem, że słowa conjunction oraz disjunction są rozumiane jako odpowiednio AND (koniunkcja) i OR (dysjunkcja). Moje pytanie dotyczy wyrazu dysjunkcja, która w naszym języku nie oznacza „zwykłej” alternatywy (o ile dobrze wiem, to jest to funkcja Sheffera, czyli NAND), choć widziałem już kilka opracowań, które jednoznacznie opisują dysjunkcję jako alternatywę. Skąd wynika różnica w stosowaniu tego pojęcia i które tłumaczenie jest poprawne?
Błąd kategoryczny
13.11.2018
Szanowna Redakcjo!
Znalazłem błąd w jednym z artykułów umieszczonych na Państwa stronie. Jest on kategoryczny, więc proszę o reakcję. W artykule na temat spójnika i/lub (https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/i-lub;8351.html), znajduje się następujące zdanie:
Czasem lub odpowiada logicznemu spójnikowi dysjunkcji, czyli jest synonimem wyrażenia albo…, albo…


Jest to kategoryczny błąd z logicznego punktu widzenia. Nawet jeżeli na potrzebę artykułu zasady logiki są nagięte, a przy użyciu argumentacji wynikającej z powszechnego użycia artykuł ma do tego prawo, to konieczne jest pozostawienie adnotacji podkreślającej wyjątkowość tej sytuacji.

Z wyrazami szacunku
Stanisław Lorys
lub i albo
24.06.2003
Lub/i – czy ta forma jest poprawna? Spotkałem się w Wiedzy i Życiu z opinią, że spójnik lub zawiera w sobie jednocześnie albo oraz i. Tzn. (lub = albo + i). Przykładowo, mówiąc: „Do sklepu pójdę ja albo ty”, mogę mieć na myśli następujące możliwości:
1. Do sklepu pójdę tylko ja,
2. Do sklepu pójdziesz tylko ty.
Natomiast mówiąc: „Do sklepu pójdę ja lub ty”, biorę pod uwagę, że:
1. Do sklepu pójdę tylko ja,
2. Do sklepu pójdziesz tylko ty,
3. Do sklepu pójdziemy obaj, ty i ja.
W tym świetle używanie formy lub/i byłoby błędne, gdyż wystarczy samo lub zawierające już w sobie i.
Jeśli mam rację, to nie mogę też powiedzieć: „Przeżyję lub umrę”, bo to wyrażenie zawiera, zgodnie z proponowanym przeze mnie znaczeniem lub, możliwość przeżycia i śmierci jednocześnie, a to niemożliwe. Czy mam rację? Czy myślę poprawnie?
Jeśli zaś się mylę, to proszę mi wyjaśnić, czym różni się słowo lub od albo? Czy jest różnica semantyczna?

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... na "prawicę" i "lewicę" jest dla książki Wierzbickiego nader istotny. Dysjunkcja ta jest dla klarownego opisu sytuacji nieprzydatna z tego prostego...
  • ... przystawszy na nihilizm poznawczy mogli być dziećmi Boga. Ta słabsza (dysjunkcja) wykładnia myśli Kołakowskiego ujmuje ją jako tezę, że w świecie...
  • ... przede wszystkim zamiłowanie do paradoksu, właśnie do tych maksymalnych, dramatycznych dysjunkcji, np. "albo Bóg - albo nicość". Wraz z tym zamiłowaniem do...

Encyklopedia PWN

dysjunkcja
[łac. disiunctio ‘rozdzielenie’, ‘niezgodność’],
ekol. przerwa w zasięgu występowania gatunku lub grupy gatunków, której organizmy tych taksonów nie mogą przebyć w naturalny sposób;
dysjunkcja
[łac. disiunctio ‘rozdzielenie’, ‘niezgodność’],
log. zdanie złożone z 2 zdań za pomocą spójnika „albo”, rozumianego jako „zachodzi co najwyżej jedno z dwojga”;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!