koń

Wielki słownik ortograficzny PWN

koń konia; koni, koń•mi: koń mechaniczny (skrót: KM); koń Przewalskiego

Słownik języka polskiego PWN

koń
1. «duże zwierzę o wydłużonej głowie, grzywie na karku, długim ogonie z włosia i krótkiej sierści, hodowane jako zwierzę wierzchowe i pociągowe»
2. «zabawka dziecięca wyobrażająca to zwierzę»
3. «figura szachowa w kształcie głowy tego zwierzęcia»
4. «drewniana, podłużna skrzynka na czterech nogach, służąca do ćwiczeń gimnastycznych»
5. wulg. «członek męski»
6. daw. «koń wraz z jeźdźcem»

• koński • koniś • konisko
koń czystej krwi «rasa konia powstała z krzyżowania koni tej samej rasy»
koń dyszlowy «koń zaprzęgnięty do wozu, chodzący przy dyszlu»
koń lejcowy «koń idący w lejcach przed koniem dyszlowym»
koń mechaniczny «jednostka mocy stosowana do określania mocy silników mechanicznych»
koń orczykowy «każdy z pary koni przyprzężonych do orczyka w zaprzęgu czterokonnym lub sześciokonnym»
koń pełnej krwi «rasa konia powstała z krzyżowania koni różnych ras»
koń pod siodłem «koń przygotowany do jazdy wierzchem»
koń pod siodło «wierzchowiec»
koń Przewalskiego «koń uważany za jednego z przodków konia domowego, żyjący dziko na półpustynnych obszarach Dżungarii i Mongolii»
koń sokólski «koń pociągowy maści kasztanowatej z jasną grzywą i jasnym ogonem»
koń trojański mit. gr. «drewniany koń, w którym podczas oblężenia Troi Grecy przemycili do miasta swoich wojowników»
na koń «komenda oznaczająca: dosiadać szybko koni i ruszać galopem»
konie «wóz, powóz z zaprzężonymi do niego końmi»
rozkuć konia «oderwać koniowi podkowy»
rozstawne konie «konie umieszczane dawniej w pewnych odległościach na trasie podróży, aby przez zmienianie ich umożliwić podróżnym szybkie przebycie drogi; też: zapasowe konie gotowe do przeprzężenia na dawnych stacjach pocztowych»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

koń
21.04.2005
Witam!
Bardzo chciałabym się dowiedzieć, jaka jest etymologia słowa koń.
Żaneta Z.
koń i żyrafa
24.03.2012
Które ze zdań jest poprawne?
1) Koń i żyrafa, nie wiedząc co robić, siadły koło niego i próbowały go pocieszyć.
2) Koń i żyrafa, nie wiedząc co robić, siedli koło niego i próbowali go pocieszyć.
Koń, jak brzmi, każdy słyszy
24.05.2004
Jak powinniśmy wymawiać literę ń na końcu wyrazu? W Podręcznym słowniku poprawnej wymowy polskiej z 1994 r. wyczytałem, że najpoprawniejsza jest wymowa ń na końcu wyrazu jako j nosowe. Ja natomiast nie wyobrażam sobie, żebym mógł w ten sposób wymówić na przykład wyraz koń. Wydaje mi się, że większość ludzi nie zrozumiałaby, co do nich mówię. Jak to jest?

Ciekawostki

Czarny koń
Czyli: nieoczekiwany zwycięzca. Pierwszy użył tego określenia Beniamin Disraeli, w odniesieniu do wyścigów konnych. Potem tę metaforę stosowano w sytuacjach politycznych, także w sportowych.
Mówimy „Darowanemu koniowi nie zagląda się w zęby”, mając na myśli to, że nie należy oceniać ani krytykować tego, co się dostało za darmo.
Mówimy „Jak spaść, to z wysokiego konia”, mając na myśli to, że warto podejmować ryzyko wtedy, gdy można dużo zyskać.
Mówimy „Pańskie oko konia tuczy”, mając na myśli to, że sprawy idą lepiej, jeśli kontroluje je osoba bezpośrednio nimi zainteresowana.
Mówimy „Łaska pańska na pstrym koniu jeździ”, mając na myśli to, że względy osoby, od której coś lub ktoś zależy, są zmienne.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... także "na oczach" publiczności: Tadeusz Tchórz, specjalizujący się w malowaniu koni stworzył dwa kolejne obrazy, Jan Łazorek wykonał pejzaż Kazimierza n...
  • ... i zanim dojrzał, kto idzie, usłyszał głos Carlosa.
    - Wstrzymaj, kurwa,
    konia, w stal odziany...

    Carlos, coraz bliższy. Zlepione wodą pasemka włosów...
  • ... Niektórzy dla zwrócenia na siebie uwagi ukazywali się nago na koniach w miasteczku i pędzili ulicami napełnionymi ludem. (Kraszewski, Latarnia..., 269...

Encyklopedia PWN

zwierzę z rodziny koniowatych;
mit. gr.olbrzymi drewniany koń zbudowany przez Epejosa z pomocą Ateny, w jego wnętrzu ukryło się 12 wojowników,
jednostka mocy (głównie silników spalinowych);
koń parowy, ang. horse power, HP,
jednostka mocy (głównie silników spalinowych) stosowana w krajach anglosaskich;
koń Przewalskiego, Equus przewalskii,
ssak nieparzystokopytny z rodziny koniowatych, przodek konia domowego, często łączony z nim w jeden gat.;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego