kozioł

Wielki słownik ortograficzny PWN

Kozioł (nazwisko) Kozioła (a. Kozła), B.= D., Koziole (a. Koźle); Koziołowie (a. Kozłowie), Koziołów (a. Kozłów)
kozioł (zwierzę) kozła, B.= D., koźle; kozły, kozłów
kozioł (siedzenie dla woźnicy; podpórka) kozła, B.= M., koźle; kozły, kozłów
Kozłów -łowa, -łowie; przym.: kozłowski
Koźle (miasto) -la; przym.: kozielski
Kędzierzyn-Koź•le Kędzierzyna-Koź•la, Kędzierzynie-Koź•lu; przym.: kędzierzyński

Słownik języka polskiego PWN

kozioł
1. «dorosły samiec kozy domowej lub dzikiej»
2. pot. «o człowieku upartym, niesłuchającym rad»
3. «siedzenie dla woźnicy w pojeździe konnym»
4. «dorosły samiec sarny»
5. «konstrukcja służąca jako podpora pod niskie rusztowanie, pomost itp. lub jako stojak do suszenia skoszonej trawy, koniczyny itp.; też: taka konstrukcja stanowiąca umocnienie kalenicy słomianego dachu»
6. «o broni lub innych przedmiotach ustawionych w kształcie piramidy»
7. «przyrząd gimnastyczny do ćwiczeń w skokach»
8. «odbicie piłki od ziemi; też: wysokość lotu piłki po tym odbiciu»
9. zob. koza w zn. 7.
10. «stół z pochyłym blatem, na którym ustawia się kasztę drukarską»
11. «ludowy instrument dęty, odmiana dud»

• koźli, kozłowy
kozioł oporowy, odbojowy «wygięte do góry szyny na końcu ślepego toru kolejowego, połączone belką, zabezpieczające tabor przed stoczeniem się z szyn»
kozioł sieciowy «umocowany przy burcie statku rybackiego pałąk z blokiem do opuszczania i wyciągania sieci»
kozioł śnieżny «ssak górski o długim, śnieżnobiałym futrze, spokrewniony z kozicą, żyjący w Górach Skalistych»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

O Michale Koźle
12.07.2016
Czy dobrze zostało odmienione nazwisko: Opinia o Michale Koźle?
odmiana nazwisk
24.03.2003
Proszę Państwa, dziękując za okazane mi zrozumienie, proszę o kolejną autorytatywną radę w kwestii odmiany nazwisk polskich, a to:
  1. Jak postępować z obocznością w nazwiskach typu Gołąb, Kocioł, Kozioł? Tzn. kiedy Gołębia, Kotła, Kozła, a kiedy Gołąba, Kocioła czy Kozioła?
  2. Czy w nazwiskach jednosylabowych typu Dąb, Mech nadal obowiązuje zasada, iż pisownia nazwisk polskich opiera się na tych samych przepisach, co pisownia wyrazów pospolitych?
  3. Jak odmienić nazwisko Samojeden? Powyższe budzi tyleż emocji noszących te nazwiska, co konsternacji zwracających się do nich. A na argument, ze ich nazwisko się... nie odmienia, no cóż, opadają nie tylko ręce...
Za życzliwość dziękuję.
E.
odmiana nazwisk
13.03.2007
Witam!
Czy istnieje zasada odmiany nazwisk? Słyszałem o takiej: „jak sobie właściciel życzy”. Jak powinno być: „Autorem książki jest pan Gołąb, Kozioł lub Połeć”? Czy „Ta książka jest autorstwa pana Gołębia, Gołąba, Kozła, Kozioła, Połcia czy Połecia”?
Kolega z pracy nazywa się Dariusz Trzoch. Niedawno Darek otrzymał nagrodę, a wraz z nią podziękowania, na których widniał napis: „Dziękujęmy Dariuszowi Trzoch”. Czy nie powinno być napisane: „Dziękujemy Dariuszowi Trzochowi”?
Z góry dziękuję za odpowiedź.
Pozdrawiam.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... zasady oceny prawidłowości odstrzału selekcyjnego kozłów?
    Podstawą oceny prawidłowości odstrzału
    kozła jest wiek kozła, forma poroża i zezwolenie na odstrzał.
    I...
  • ... bramie, pan Czartkowski długo odprowadzając wzrokiem kształtną, niedbale przegiętą w koźle postać "sąsiada dobrodzieja" - uczuł nagle napływającą skądś nieokreśloną gorycz, której...
  • ... zespołów, w tym nasz MSZS. Na inaugurację zwycięstwa faworytów - Kędzierzyn Koźle zgodnie z oczekiwaniami wygrał ze swoimi rezerwami 24 : 5 i...

Encyklopedia PWN

muz. lud. instrument z grupy aerofonów stroikowych (kozioł wielkopolski, kozioł ślubny), odmiana dud, o większych rozmiarach, niższym stroju i miechu ze skóry koźlęcia
kozioł, zw. też kozłem wielkopolskim, kozłem ślubnym, regionalnie kozą,
lud. instrument muz. z grupy aerofonów stroikowych (aerofony),
dorosły samiec kozy domowej (cap) oraz kóz dzikich;
techn. zabezpieczenie na końcu toru (np. ładunkowego) zapewniające dość bezpieczne i skuteczne zatrzymanie pojazdu szynowego toczącego się po torze bez kontroli.
kozioł śnieżny, koza śnieżna, Oreamnos americanus,
ssak z rodziny krętorogich;

Synonimy

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego