mądry

Wielki słownik ortograficzny PWN

mądry; mądrzy; mądrzej•szy (a. mędr•szy)

Słownik języka polskiego PWN

mądry
1. «mający dużą wiedzę, inteligencję, doświadczenie i umiejący je wykorzystać»
2. «świadczący o erudycji, rozsądku, dobrze obmyślony»
3. «wymagający wiedzy, zdolności, rozumu»
4. «umiejący sobie radzić w różnych sytuacjach»

• mądrze

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

Mądry Płonąca Woda rzekł
3.10.2016
Szanowni Państwo,
interesuje mnie zapis męskich imion indiańskich typu Płonąca Woda i to, jak powinny zachowywać się one w zdaniu. Napiszemy: Nie spotkałem Płonącej Wody, mimo że go szukałem czy Nie spotkałem Płonącego Wody...? Czy powinniśmy powiedzieć: rozzłoszczony Płonąca Woda czy rozzłoszczony Płonący Woda?

Z wyrazami szacunku
Felicyta
Mądry Płonąca Woda z wesołym Czerwonym Kapturkiem
25.10.2017
Czemu zaleca się, by imiona np. indiańskie (wywodzące się od nazw pospolitych) zachowywały rodzaj gramatyczny zgodny z płcią osób, które je noszą
(http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Madry-Plonaca-Woda-rzekl;17105.html)
a przydomki typu Czerwony Kapturek już nie? (http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/rodzaj-gramatyczny-a-plec;11502.html)?
Dlaczego powiemy Tańcząca Chmura rzekł (o mężczyźnie) ale także Czerwony Kapturek poszedł (o dziewczynce)? Czy nie ma tu niekonsekwencji?

Pozdrawiam
Czytelniczka
Głupi, mądry i wariacje na ich temat
23.10.2017
Jakie jest znaczenie przymiotnika głupiomądry i jaka jest jego prawidłowa pisownia? W books.google.pl znajdują się trzy warianty zapisu tego słowa: głupio-mądry, głupio mądry i głupiomądry.

Ciekawostki

Mówimy ironicznie „Mądry Polak po szkodzie”, mając na myśli typową jakoby dla Polaków nieumiejętność przewidywania niebezpieczeństwa i zapobiegania mu.
Mówimy „Jajo mądrzejsze od kury” lub „Jajko mądrzejsze od kury”, mając na myśli osobę niedorosłą, która podważa opinie osób starszych i bardziej kompetentnych. Wyrażenia używane z dezaprobatą.
Mówimy „Mądrej głowie dość dwie słowie” , mając na myśli to, że inteligentnej osobie nie trzeba niczego długo tłumaczyć. („Dwie słowie” to archaiczna forma tzw. liczby podwójnej o znaczeniu: dwa słowa).

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... dwa i pół roku wykazało dostatecznie, że jesteśmy zdolni do mądrego i odważnego rządzenia. Zresztą prawica i wcześniej zdawała trudne egzaminy...
  • ... oczu od dalekiego punktu mówi głosem niskim, twardym i dziwnie mądrym:
    - Niech pan nie będzie głupi. Ja Suzanne nie lubię i...
  • ... z Chramcówek. Tu musimy wreszcie usunąć taką starzyznę, bo jesteśmy mądrzejsi od Ukraińców.
    Ubyło drzew, a Zakopane stroją wielkie szyldy, reklamy...

Encyklopedia PWN

Fryderyk III Mądry, ur. 17 I 1465, Torgau, zm. 5 V 1525, zamek Lochau k. Torgau,
elektor saski od 1486 z linii ernestyńskiej;
Karol V Mądry, z dyn. Walezjuszów, ur. 21 I 1337, Vincennes, zm. 16 IX 1380, Nogent-sur-Marne,
król Francji od 1364, syn Jana II Dobrego, ojciec Karola VI Szalonego;
Albrecht IV Mądry, z dynastii Wittelsbachów, ur. 15 XII 1447, Monachium, zm. 18 III 1508, tamże,
książę Bawarii;
Alfons X Mądry, Alfonso X el Sabio, ur. 23 XI 1221, Toledo, zm. 4 IV 1284, Sewilla,
król Kastylii i Leónu od 1252 oraz król-elekt Niemiec 1257–73, mecenas nauki, syn Ferdynanda III Świętego;
Jarosław Mądry, ur. 978, zm. II 1054, Kijów,
wielki książę kijowski od 1019, syn Włodzimierza Wielkiego;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego