marsz

Wielki słownik ortograficzny PWN

marsz (równomierny krok) -szu; -sze, -szów: Marsz Żywych
marsz (gleba) -sza; -sze, -szy (a. -szów)
marsz (utwór muzyczny) -sza; -sze, -szów
marsz. (= marszałek)

Słownik języka polskiego PWN

biegiem marsz wojsk. «komenda nakazująca ruszenie biegiem»
marsz I
1. «posuwanie się naprzód równomiernym, rytmicznym krokiem»
2. «równy, rytmiczny krok»
3. «przemieszczanie się zorganizowanych grup ludzi i sprzętu w wyznaczonym kierunku»
4. «pochód protestującej przeciwko czemuś ludności»
5. «utwór muzyczny w takcie parzystym, bardzo rytmiczny»

• marszowy
marsz II «komenda nakazująca ruszenie równomiernym, rytmicznym krokiem»
marsz triumfalny «utwór muzyczny wykonywany na cześć przybywających znakomitych osób, zwycięskich wodzów i wojsk»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

Marsz, marsz, Dąbrowski
18.12.2013
Dzień dobry,
moja córka jako drugoklasistka nauczyła się niedawno Mazurka Dąbrowskiego. Przy tej okazji, zwróciliśmy uwagę na wyrażenie Marsz, marsz, Dąbrowski. Mam pytanie: jaką częścią mowy jest słowo marsz użyte w refrenie. Wydaje się, że w języku polskim marsz to tylko rzeczownik. Podejrzewam, że autorowi chodziło o czasownik w trybie rozkazującym (z francuskiego: marche, marche!) Czy wobec tego w jęz. polskim można używać wymiennie maszeruj i marsz?
Pozdrawiam serdecznie
Kotlet, banan, papieros, marsz, mazurek
31.10.2018
Szanowni Państwo,
wobec natarczywej mody zastępowania biernika dopełniaczem, albo inaczej, odmiany rzeczowników nieżywotnych jak żywotnych, co popełnił już Stefan Żeromski piszą zapalił papierosa, mam pytanie dotyczące współczesnej poprawności: skomponował, wykonał, zagrał mazurek czy mazurka, marsz czy marsza, polonez czy poloneza? Podobnie jest z bananem: zjadłam (co?) banan czy (kogo? – o, zgrozo!) banana. Poproszę kotlet czy kotleta?

Z poważaniem
Janina Stadnicka
Kłopotliwy biernik z końcówką -a
5.11.2018
Szanowni Państwo,
wobec natarczywej mody zastępowania biernika dopełniaczem, albo inaczej, odmiany rzeczowników nieżywotnych jak żywotnych, co popełnił już Stefan Żeromski pisząc zapalił papierosa, mam pytanie dotyczące współczesnej poprawności: skomponował, wykonał, zagrał mazurek czy mazurka, marsz czy marsza, polonez czy poloneza? Podobnie jest z bananem: zjadłam (co?) banan czy (kogo? – o, zgrozo!) banana. Poproszę kotlet czy kotleta?

Z poważaniem
Janina Stadnicka

Ciekawostki

marsz
Rzeczownik marsz i czasownik maszerować (najpierw marszerować) wszedł do polszczyzny w XVIII wieku. Rdzeń ten jest pierwotnie germański, ale nie wiemy, czy my zapożyczyliśmy z niemieckiego Marsch, czy francuskiego marche.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... liberalizacji prawa aborcyjnego w Polsce. Gdy członkowie stowarzyszenia sprzeciwiali się marszowi homoseksualistów w Krakowie, rozesłali do domów 280 tys. ulotek "Powiedz...
  • ... ją wszędzie: we włosach, na flagach, w klapach marynarek.

    Po
    marszu odpoczynek

    Po hucznych przemarszach życie na ulicach zaczyna zamierać. Spragnieni...
  • ... się następnej. Mogła być tuż albo odległa
    o cały dzień
    marszu. Dotąd nie wiedział, gdzie leży
    pałac.

    Drzewa zrzedły i Awaru...

Encyklopedia PWN

marsz
[fr.],
utwór muz., najczęściej instrumentalny, którego rytm ma ułatwić utrzymanie równomiernego kroku maszerujących;
Marsz, marsz, Polonia, Rozproszeni po wszem świecie, gnani w obce wojny,
polska pieśń patriotyczna;
określenie faszystowskiego zamachu stanu we Włoszech;
Wielki Marsz, Długi Marsz,
przemarsz Chińskiej Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej i kierownictwa KPCh z prowincji Jiangxi na południu Chin do prowincji Shaanxi w północnej części kraju (X 1934–X 1935);
węg. marsz nar.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2019

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2019. 
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Pobierz bezpłatny e-book
„Pułapki ortografii"
prof. Jerzego Bralczyka!

Uwaga, do ebooka zostały dołączone informacje handlowe w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, toteż jego zamówienie wymaga wyrażenia poniższych zgód.

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2019” i odbierz darmowy e-book!