prawo

Wielki słownik ortograficzny PWN

prawo -wie; praw
Pań•stwo i Prawo (czasopismo) Państwa i Prawa
Eu•ropej•ski Trybunał Praw Człowieka Eu•ropej•skiego Trybunału Praw Człowieka
Księga Po•wtórzonego Prawa Księgi Po•wtórzonego Prawa
prawie że (np. nie słyszał)
Rzecz•nik Praw Obywatel•skich Rzecz•nika Praw Obywatel•skich, o Rzecz•niku Praw Obywatel•skich (skrót: RPO): urząd Rzecznika Praw Obywatelskich

Słownik języka polskiego PWN

prawo
1. «ogół przepisów i norm prawnych regulujących stosunki między ludźmi danej społeczności»
2. «norma prawna»
3. «nauka o prawie, studia nad prawodawstwem»
4. «uprawnienia przysługujące komuś zgodnie z obowiązującymi przepisami»
5. «zasada rządząca procesami przyrodniczymi i społecznymi, stanowiąca cel badań naukowych»
6. «kierunek studiów związanych z nauką o prawie, z prawoznawstwem»

• prawny, prawniczy • prawnie • prawnik • prawniczka
prawo-
1. «pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z prawą stroną czegoś»
2. «pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z prawem»
bierne prawo wyborcze «prawo kandydowania w wyborach»
czynne prawo wyborcze «prawo do udziału w głosowaniu»
na prawo «w prawą stronę, po prawej stronie»
prawo administracyjne «normy regulujące działanie organów zarządu państwowego»
prawo autorskie «przepisy prawne określające uprawnienia przysługujące autorowi dzieła artystycznego, literackiego lub naukowego»
prawo biogenetyczne «pogląd, według którego osobniki danego gatunku przechodzą w rozwoju zarodkowym takie same stadia, przez jakie przebiegała droga ewolucyjna prowadząca do tego gatunku»
prawo bliższości «w średniowieczu: prawo pierwokupu, a nawet odkupu od ewentualnych obcych nabywców, przysługujące krewnym właściciela dóbr ziemskich»
prawo ciążenia Newtona «zasada dotycząca przyciągania się cząstek materii we wszechświecie»
prawo cywilne «przepisy prawne normujące stosunki osobiste między obywatelami i stosunki majątkowe między równorzędnymi podmiotami prawa»
prawo finansowe, skarbowe «normy prawne regulujące publiczną gospodarkę finansami»
prawo handlowe «przepisy normujące stosunki prawne kupca oraz stosunki prawne wynikające z czynności handlowych»
prawo jazdy «dokument uprawniający do prowadzenia pojazdów mechanicznych»
prawo kanoniczne, kościelne «prawo obowiązujące w Kościele rzymskokatolickim»
prawo karne «przepisy prawne zawierające zakazy i nakazy, których naruszenie zagrożone jest karą; też: ogół norm określających postępowanie organów państwowych wobec obywateli naruszających te przepisy»
prawo karne skarbowe «normy prawne ustalające kary za naruszenie przepisów chroniących interes skarbu państwa»
prawo kosmiczne «normy prawne dotyczące działalności badawczo-eksploatacyjnej w przestrzeni kosmicznej»
prawo lokalowe «ustawa wraz z przepisami wykonawczymi regulująca stosunki prawne związane z gospodarką lokalami»
prawo lotnicze «normy regulujące stosunki prawne związane z lotnictwem i przestrzenią powietrzną»
prawo łaski «uprawnienie do złagodzenia lub darowania kary prawomocnie orzeczonej przez sąd, przysługujące zazwyczaj głowie państwa»
prawo łowieckie «przepisy regulujące planowe polowania na łowiskach i gospodarowanie zwierzyną łowną»
prawo magdeburskie «dawne prawo miejskie Magdeburga, na którym się wzorowano przy zakładaniu niektórych miast polskich»
prawo materialne «prawo ustalające treść uprawnień i obowiązków»
prawo miecza «w średniowieczu: prawo sądzenia spraw zagrożonych karą śmierci i prawo jej wykonania, przyznawane miastom i panom feudalnym przez władcę»
prawo międzynarodowe publiczne «normy prawne regulujące stosunki między państwami oraz innymi podmiotami»
prawo obywatelstwa «przywilej przynależności do danego państwa lub miasta»
prawo pierwokupu «uprawnienie do pierwszeństwa w nabyciu określonej rzeczy»
prawo pracy «przepisy regulujące stosunki między pracownikami a pracodawcą»
prawo prasowe «przepisy regulujące wydawanie i rozpowszechnianie druków oraz rozpowszechnianie wiadomości za pomocą innych środków przekazu»
prawo probiercze «przepisy prawne dotyczące zawartości metali szlachetnych w stopach tych metali»
prawo procesowe «przepisy dotyczące postępowania sądowego»
prawo prywatne «przepisy normujące prawa osobiste i majątkowe osób fizycznych i prawnych»
prawo przedmiotowe «przepisy określające swobodę postępowania jednostki ze względu na potrzeby społecznego współżycia»
prawo rodzinne «normy prawne regulujące stosunki prawne dotyczące małżeństwa, stosunki między rodzicami i dziećmi»
prawo rzeczowe «przepisy prawne dotyczące własności, użytkowania itp. przez obywateli przedmiotów ruchomych i nieruchomych»
prawo rzymskie «przepisy prawne obowiązujące w starożytnym Rzymie»
prawo stuły «zasada składania ofiary księżom w zamian za udzielenie chrztu, ślubu lub odprawienie pogrzebu»
prawo wojenne «część międzynarodowego prawa publicznego i obowiązki państw uczestniczących w konflikcie zbrojnym»
prawo wyborcze «przepisy prawne dotyczące zasad i trybu przeprowadzania wyborów do władz państwowych lub samorządowych»
prawo zwyczajowe «normy prawne powstałe w wyniku uznania przez organy państwowe panującego zwyczaju za prawo obowiązujące»
równaj w prawo (w lewo) «komenda wzywająca do wyprostowania szeregu i zwrócenia głowy w prawo (w lewo)»
w prawo «w prawą stronę, po prawej stronie»
prawa
1. «prawa strona»
2. «w komendzie marszowej: prawa noga»
prawie «partykuła komunikująca, iż to, o czym mowa, nie zostało osiągnięte i że niewiele brakuje, aby się urzeczywistniło, np. Była prawie mężatką.»
dogmatyka prawa «dyscyplina zajmująca się analizą, systematyzacją i interpretacją norm obowiązującego prawa na potrzeby praktyki prawniczej»
egzekucja praw «postulaty średniej szlachty wysunięte na początku XVI w., głoszące m.in. konieczność przestrzegania praw przez króla i magnatów»
falandyzacja prawa «naginanie prawa zależnie od doraźnych potrzeb»
interpretacja prawa «ustalenie znaczenia i zakresu normy prawnej, która budzi wątpliwości w procesie stosowania prawa»
kolizja prawa «sytuacja, w której konsekwencje prawne danego zdarzenia określane są przez różne normy w sposób wykluczający ich łączne zastosowanie»
martwa litera (prawa) «ustawa, zarządzenie nierespektowane przez nikogo»
miasto na prawie niemieckim, magdeburskim «w średniowieczu: miasto mające organizację prawną wzorowaną na prawie miejskim Magdeburga»
osadnictwo na prawie niemieckim «nadawanie w XIII i XIV w. wsiom i miastom nowo zakładanym lub istniejącym ustawodawstwa wzorowanego na prawie niemieckim»
państwo prawa «państwo, w którym są przestrzegane prawa»
prawa kardynalne «w Polsce XVII–XVIII w.: przepisy prawa ustalające podstawowe zasady ustrojowe państwa»
prawa norymberskie «zbiór aktów prawnych i norm prawa zwyczajowego powstały po II wojnie światowej na podstawie wyroków orzekanych w Norymberdze w sprawach zbrodni wojskowych i zbrodni przeciwko ludzkości»
prawie nie «przysłówek komunikujący, iż to, o czym jest mowa, ma miejsce w tak małym stopniu, że niewiele brakuje, żeby nie nastąpiło»
przedmiot prawa, zobowiązania, własności itp. «rzecz, postępowanie, umowa itp., na które rozciągają się pewne normy prawne»
rzecznik praw obywatelskich «niezależny urzędnik państwowy, interweniujący w urzędach i instytucjach w sprawach skarg obywateli»
teoria państwa i prawa «dyscyplina prawnicza zajmująca się podstawowymi zagadnieniami państwa i prawa»
utrata praw «kara dodatkowa polegająca na pozbawieniu praw publicznych, rodzicielskich lub opiekuńczych, praw wykonywania zawodu itp.»
wszelkie prawa zastrzeżone «formuła zamieszczana na książkach, płytach itp., zabraniająca ich publikowania przez inne wydawnictwa»
z prawa «z prawej strony»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

prawo - czegoś czy do czegoś?
29.06.2001
Kiedy używamy wyrażenia prawo czegoś, a kiedy prawo do czegoś?
Prawo do umierania w spokoju i godności
3.10.2018
W korytarzu szpitalnym wywieszono ogłoszenie informujące o przysługujących pacjentowi prawach. Jeden z punktów powyższego obwieszczenia przyprawia tyleż o zgrozę, co i o uśmiech: Pacjent ma prawo do umierania w spokoju i godności.
Intencje powyższego zapisu są dość oczywiste, jednak forma i stylistyka pozostawia sporo do życzenia.
Czy pomogłaby Pani w przeredagowaniu powyższego zapisu tak, aby pacjent ze spokojnym sercem mógł korzystać z usług powyższej placówki medycznej?
W korytarzu szpitalnym wywieszono ogłoszenie informujące o przysługujących pacjentowi prawach. Jeden z punktów powyższego obwieszczenia przyprawia tyleż o zgrozę, co i o uśmiech: Pacjent ma prawo do umierania w spokoju i godności.
Intencje powyższego zapisu są dość oczywiste, jednak forma i stylistyka pozostawia sporo do życzenia.
Czy pomogłaby Pani w przeredagowaniu powyższego zapisu tak, aby pacjent ze spokojnym sercem mógł korzystać z usług powyższej placówki medycznej?
Na prawo most, na lewo most...
16.11.2014
Witam Panów Profesorów i Panie Profesor!
Jak sie mówi poprawnie po polsku: na prawo, na lewo czy w prawo, w lewo? W podręcznikach języka polskiego napisanych dla Węgrów raz występuje na, a następnie w. Może jest poprawnie i tak, i tak? Czy jest różnica w znaczeniu użycia jednej czy drugiej formy?
Bardzo dziękuję za odpowiedź! Serdeczne pozdrowienia z Debrecen!
Á.P. Éva

Ciekawostki

Prawem kaduka
Czyli: bezprawnie; korzystając z luk lub niemocy prawa. W istocie było to solenne prawo, dające władzy to, co było pozbawione prawnych spadkobierców.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... pismem.
    § 2. W wypadku gdy przedmiotem czynności prawnej jest rozporządzenie
    prawem do świadczeń okresowych lub zobowiązanie się do takich świadczeń, wartością...
  • ... krajem, że nie jesteśmy dla Rosji problemem najważniejszym. Jeżeli jednak prawie wszyscy, którzy w niedzielne popołudnie 4 czerwca opuszczali podsmoleński las...
  • ... dzięki niemu zadałam sobie pytanie, kim jestem? Jestem współczesną kobietą: prawie trzydziestoletnią, z wyższym wykształceniem, u progu kariery, niebrzydką. Jestem niby...

Encyklopedia PWN

nie ma jednej, powszechnie przyjętej definicji prawa, ponieważ zgoda na znaczenie tego terminu jest uzależniona od akceptowanego stanowiska filozoficznego.
prawo cywilne, łac. ius civile, prawo obywatelskie,
zespół norm prawnych regulujących stosunki majątkowe oraz związane z nimi stosunki niemajątkowe między równorzędnymi podmiotami.
przywilej średniowieczny zobowiązujący kupców przewożących towary do wystawiania ich na sprzedaż w miastach posiadających ten przywilej;
dział prawa zaliczany do prawa publicznego, obejmujący ogół norm regulujących organizację i zachowanie się administracji publicznej oraz zachowanie się osób fiz. i innych podmiotów w zakresie nie unormowanym przez przepisy należące do innych działów prawa.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2019

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2019. 
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Pobierz bezpłatny e-book
„Pułapki ortografii"
prof. Jerzego Bralczyka!

Uwaga, do ebooka zostały dołączone informacje handlowe w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, toteż jego zamówienie wymaga wyrażenia poniższych zgód.

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2019” i odbierz darmowy e-book!