przeć

Wielki słownik ortograficzny PWN

przeć (butwieć) przeje; przał
przeć (napierać) prę, przesz, prą; przyj•cie; parł, par•li; par•ty
par•cie; parć
party ndm
przecie (przestarz. przecież)
cock•tail party ndm a. koktajl party
koktajl party ndm a. cocktail party
Labour Party ndm; przym.: laburzystowski
sex party ndm a. seksparty

Słownik języka polskiego PWN

przeć
1. «posuwać się gwałtownie naprzód; też: z wysiłkiem przemieszczać się w górę»
2. «napierać na coś, na kogoś»
3. «usilnie dążyć do czegoś»
4. «o doznaniach, uczuciach: pobudzać do czegoś»
5. «wstrzymując oddech, napinać grupy mięśni, aby wywołać ucisk na odpowiednie narządy jamy brzusznej»
parcie
1. «naciskanie, ciśnienie, napór»
2. «ucisk napiętych mięśni na pęcherz moczowy lub odbytnicę»
3. «siła wywierana przez płyn na ścianki naczynia lub powierzchnię zanurzonego w nim ciała»
party «popołudniowe przyjęcie towarzyskie»
prze-
1. «przedrostek nadający czasownikom następujące odcienie znaczeniowe: przebycie jakiejś drogi, jakiegoś fragmentu przestrzeni, np. przebiec, przefrunąć; przemieszczenie kogoś, czegoś w inne miejsce, np. przenieść, przelać; nadanie kierunku od siebie, oddalenie czegoś, np. przegnać, przegonić; przeniknięcie czegoś przez coś, np. przesiąknąć, przedziurawić; podział przedmiotu na części, np. przeciąć, przełamać; odchylenie w pionie lub w poziomie, np. przechylić, przewrócić; pomieszanie czegoś z czymś, połączenie w całość, np. przepleść, przemieszać; ułożenie w naprzemianległy sposób, np. przełożyć, przesypać; ogarnięcie czynnością wiele różnych osób lub rzeczy, np. przebadać, przepytać; przewyższanie kogoś, czegoś pod jakimś względem, np. przerosnąć, przeważyć; złe wykonanie czegoś, np. przejęzyczyć się, przeoczyć; doprowadzenie czynności do jakiegoś etapu lub do końca, np. przeczytać, przebudzić; ustanie jakiegoś działania lub stanu, np. przeminąć, przekwitnąć; wykonanie czegoś od nowa, przekształcenie czegoś w coś innego, zmienienie właściwości czegoś, np. przebudować, przepakować; ulegnięcie jakiejś czynności, np. przemarznąć, przerdzewieć; czynność zbyt długą lub zbyt intensywną, np. przekarmić, przesolić; spędzenie czasu na czymś lub wytrwanie w jakimś stanie, np. przeleżeć, przepracować; utratę lub zmarnowanie czegoś, np. przegrać, przepić; wybieganie naprzód myślą lub działaniem, np. przeczuć, przepowiedzieć»
2. «przedrostek intensyfikujący znaczenie przymiotników, np. przecudny, przemiły, przenajświętszy»
przecie daw.; zob. przecież.
koktajl party, cocktail party [wym. koktajl party] «popołudniowe przyjęcie towarzyskie, na którym podawane są napoje alkoholowe»
bóle parte «bóle towarzyszące porodowi»
cocktail party zob. koktajl party.
garden party «przyjęcie lub spotkanie towarzyskie w ogrodzie»
party line [wym. party lajn] «linia telefoniczna, z której korzystają osoby chcące nawiązać kontakty towarzyskie»
sex-party [wym. seksparty] «spotkanie towarzyskie połączone z uprawianiem seksu»
skurcze parte «skurcze towarzyszące porodowi»
surprise party [wym. seprajs party] «w krajach anglosaskich: przyjęcie na czyjąś cześć przygotowane przez przyjaciół jako niespodzianka»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

prze-
19.03.2012
O ile wiem ze słowników, przedrostek prze- dodaje się jedynie do czasowników i przymiotników. W związku z tym ciekawi mnie, czy można dodawać prze- do rzeczowników. Mam tu na myśli głównie bardzo popularne wśród internautów słowa przekozak i – tu przepraszam za wyrażenie – przechuj. Chciałbym spytać, czy można w ten sposób tworzyć rzeczowniki (bo przedrostkiem prze- nie są chyba te w słowach przekupka, przełom czy przejście), a także przymiotniki, jak np. przebrzydki.
Kłaniam się,
W.T.
kiczkultura i kiczparty
10.02.2012
Proszę o informację, które z zapisów są poprawne: kicz kultura, kiczkultura, kicz-kultura, kicz party, kiczparty, kicz-party.
Bardzo dziękuję i pozdrawiam
Trzećtarł, ale wrzećwrzał
27.04.2016
Dlaczego od czasowników mrzeć, trzeć, przeć itp. mamy: marł, tarł, parł, a od wrzeć, ujrzećwrzał, ujrzał?

Z góry dziękuję za odpowiedź
Łukasz

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... jeśli od gwałtu będzie zwyciężone?
    [............................................................................]
    Mocny i twardy marmor, a
    przecie sie kruszy,
    Od takowego gwałtu wszelka sie moc wzruszy,
    Ogień...
  • ... korę wierzby, bo to wszystko nie było proste ciągnęło go przecie do tej dziewczyny jak łania: coś go ciągnęło i odpychało...
  • ... rozumiał, o co chodzi, on jeden wiedział, w czym
    rzecz.
    Przecie to on, sam Prometeusz, radził, zaklinał bratową i brata, żeby...

Encyklopedia PWN

fiz. napór hydrostatyczny (→ napór).
fizjol. odczucie wywołane silnym rozciągnięciem ścian odbytnicy przez kał lub ścian pęcherza moczowego przez mocz.
fizjol. ciśnienie płynu powstające w tkankach korzeniowych, odpowiedzialne za „tłoczenie” wody i rozpuszczonych w niej substancji w ciągach naczyń;
fizjol. rytmiczne zmiany napięcia mięśni brzusznych podczas porodu;
Know-Nothing Party
[nou nạŧıŋ pạ:rti],
Partia „Nic Nie Wiedzących”,
amer. partia o charakterze nacjonalistycznym

Synonimy

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!