rzec

Wielki słownik ortograficzny PWN

rzec rzek•nę, rzek•niesz, rzek•ną; rzek•nij•cie; rzekł; rzekł•szy; rzeczony
rzecz -czy; -czy, -czy
na rzecz (kogoś, czegoś) ,
rzecz po•spolita (rzecz zwyczajna) rzeczy po•spolitej; rzeczy po•spolitych
ż.-rzecz. (= żeńsko-rzeczowy, jęz.)

Słownik języka polskiego PWN

rzec «powiedzieć, odezwać się»
rzecz
1. «materialny element otaczającego świata»
2. «przedmiot będący czyjąś własnością»
3. «jakiekolwiek zjawisko, zagadnienie, sprawa, problem, dokładniej nieokreślone»
4. «treść myśli, wypowiedzi»
5. «czynność, czyn, postępek; też: fakt, który się zdarzył»
6. «sprawa, którą się rozstrzyga, załatwia, przeprowadza»
7. «utwór literacki, naukowy, muzyczny itp.»
8. «temat, treść, wątek utworu literackiego»
9. filoz. «cokolwiek, co może być przedmiotem postrzeżenia zmysłowego, ma właściwości przestrzenne, trwa w czasie i czemu przypisujemy byt od nas niezależny; też: cokolwiek, co może być przedmiotem sądu»
rzecz sama w sobie «według tradycyjnej metafizyki: rzeczywisty, ale niepoznawalny przedmiot, istniejący poza świadomością, przejawiający się przez zjawiska i stanowiący źródło wrażeń»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

rzec
12.05.2008
Bardzo proszę o podanie odmiany czasownika rzec przez osoby w czasie teraźniejszym. Problem mam głównie z pierwszą osobą liczby pojedynczej (rzeczę czy rzekę?) oraz trzecią osobą liczby mnogiej (rzeczą czy rzeką?).
rzecz w tym, że... / aby...
6.09.2009
Szanowni Państwo,
czy wyrażenie rzecz w tym, że... jest poprawne lub przynajmniej dopuszczalne? Uniwersalny Słownik Języka Polskiego PWN podaje to wyrażenie przy znaczeniu nr 5 słowa rzecz: „fraz. (Cała) rzecz w tym, że... «chodzi o to, że..., najważniejsze jest to, że ...»”, ale portal PWN w części Słownik poprawnej polszczyzny podaje: „Niepoprawnie: Rzecz w tym, że... a. w tym rzecz, że... Poprawnie: Chodzi o to, że...”.
Magda Cohen

rzecz w tym
27.12.2004
Jak to jest z wyrażeniem rzecz w tym? Całe życie było ono piętnowane jako rusycyzm i trąbiło się naokoło, że jest niepoprawne, a ja tymczasem ze zdziwieniem odnalazłem je w moim ulubionym słowniku, czyli Innym słowniku języka polskiego.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... Rzekłszy to, skierował wzrok w stronę Adasia, jakby mu chciał rzec:
    - Czy widziałeś, chłopcze, genialniejszego dyplomatę? Równocześnie spojrzał na Adasia i...
  • ... naturalny. Nagle któregoś dnia wszyscy, którzy spóźnili się, zostali ukarani.
    Rzecz się ma podobnie z innymi sprawami. Nie można przez dłuższy...
  • ... stoją unieruchomione wskutek ustawicznych awarii w elektrowni.
    Elektryczność - to wielka
    rzecz, a przecież nieszczęśni ludzie czekają na
    przystankach, marzną i klną...

Encyklopedia PWN

filoz. w metafizyce byt istniejący w sobie samym, tożsamy ze sobą; czasami traktowany równoznacznie z substancją;
w rozumieniu prawa cywilnego wyodrębniona materialna część przyrody, pozostająca w stanie pierwotnym lub przetworzonym, stanowiąca samoistne dobro w obrocie gosp.;
Rzecz o Alkasynie i Nikolecie, Aucassin et Nicolette,
fr. utwór anonimowy (1. poł. XIII w.), z gatunku chantefable (łączącego partie wersów zakończonych asonansem, przeznaczonych do śpiewu, z prozą);
rzecz sama w sobie, niem. Ding an sich, gr. noumenon,
filoz. pojęcie z zakresu teorii poznania, występujące w filozofii I. Kanta — rzeczywisty, ale niepoznawalny przedmiot (noumen, czyli to, czego istnienia umysł domniemywa), istniejący poza świadomością (niepoznawalny empirycznie), przejawiający się przez zjawiska (fenomen) i stanowiący źródło wrażeń.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego