sobą

Wielki słownik ortograficzny PWN

ze sobą a. z sobą
z sobą a. ze sobą
Se (= selen)
siebie (a. się) (formy D.), C. sobie, B. się, siebie, N. sobą, Ms. sobie
się (forma zaimka zwrotnego)
ab•sen•tować się -tuję się, -tują się
afiszować się -szuję się, -szują się
awan•turować się -ruję się, -rują się
bać się boję się, boisz się, boimy się, boją się; bój•cie się
best•wić się -wię się, -wią się; -wij•cie się
biedzić się -dzę się, -dzą się; biedź się, biedź•cie się
biesić się -eszę się, -esisz się; -eście się
bisur•manić się -manię się, -manią się; -mań•cie się
blamować się -muję się, -mują się
bliź•nić się -ź•ni się, -ź•nią się
błaź•nić się błaź•nię się, błaź•nią się; błaź•nij się, błaź•nij•cie się
błąkać się -am się, -ają się
błocić się -ocę się, -ocą się; -oć•cie się
boczyć się -czę się, -czą się; -cz•cie się
bogacić się -acę się, -acą się; -ać•cie się
borykać się -am się, -ają się
brandz•lować się -luję się, -lują się
bratać się -tam się, -tają się
brzydzić się -dzę się, -dzą się; brzydź się, brzydź•cie się
buń•czuczyć się -czę się, -czą się; -cz•cie się
burzenie się (od: burzyć się)
buzować się -zuję się, -zują się
byczyć się byczę się, byczą się; bycz•cie się
cac•kać się -am się, -ają się
cedzić się -dzi się
Hasło obecne w wyd. III WSO, pominięte w wyd. IV.
ceregielić się -lę się, -lą się; -l•cie się
ceremoniować się -niuję się, -niują się
certolić się -lę się, -lą się
certować się -tuję się, -tują się
chachać się -am się, -ają się
chaj•tać się (pot.) -am się, -ają się
chajt•nąć się (pot.) -nę się, -niesz się, -ną się; -nij•cie się; -nął się, -nęła się, -nęli się; -nąwszy się
cheł•pić się -pię się, -pią się; chełp się, chełp•cie się
chichrać się -am się, -ają się
chlubić się -bię się, -bią się; chlub się, chlub•cie się
chmurzyć się -urzę się, -urzą się; -urz się, -urz•cie się
ciać•kać się -am się, -ają się
ciekać się -ka się, -kają się
cielić się -li się, -lą się
cknić się ckni się; ckniło się a. cnić się
cnić się cni się; cniło się a. cknić się
czaić się czaję się, czaimy się, czają się
czapierzyć się -erzę się, -erzą się; -erz się, -erz•cie się
czołgać się -am się, -ają się
czubić się -bię się, -bią się; czub się, czub•cie się
czulić się -lę się, -lą się; -l•cie się
czupurzyć się -urzę się, -urzą się; -urz się, -urz•cie się
czworzyć się czworzy się, czworzą się
dąsać się -am się, -ają się
dekol•tować się -tuję się, -tują się
delektować się -tuję się, -tują się
dematerializować się -zuje się, -zują się
depopularyzować się -zuje się, -zują się
deso•cjalizować się -zuję się, -zują się
de•stan•daryzować się -zuje się, -zują się
dez•aktualizować się -zuje się, -zują się
dłużyć się dłuży się, dłużą się
do•chrapać się -pię się, -pią się; -p•cie się
do•chrapywać się -puję się, -pują się
doczołgać się -am się, -ają się
do•dzwaniać się -am się, -ają się
do•dzwonić się -onię się, -onią się; -oń•cie się
dogadać się -am się, -ają się
Hasło obecne w wyd. III WSO, pominięte w wyd. IV.
dogadywać się -duję się, -dują się
doigrać się -am się, -ają się
doktoryzować się -zuję się, -zują się
domagać się -am się, -ają się
do•mniemać się -am się, -ają się
Hasło obecne w wyd. III WSO, pominięte w wyd. IV.
do•mniemywać się -am się, -ają się
Hasło obecne w wyd. III WSO, pominięte w wyd. IV.
domyślać się -am się, -ają się
domyślić się -ślę się, -ślą się; -śl•cie się
dopominać się -am się, -ają się
dopomnieć się -nę się, -ną się; -nij•cie się; -niał się, -nieli się
dorozumieć się -umiem się, -umieją się; -umiej się a. -um się, -umiej•my się a. -um•my się, -umiej•cie się a. -um•cie się
dorozumiewać się -am się, -ają się
do•stukać się -am się, -ają się
doszukać się -am się, -ają się
doszukiwać się -kuję się, -kują się
dotelefonować się -nuję się, -nują się
dotelepać się -pię się, -pią się; -p•cie się
do•tlić się -tli się, -tlą się
do•trzeć się (techn.) -trze się, -trą się; -tarł się
dowiadywać się -duję się, -dują się
dowiedzieć się -wiem się, -wiedzą się; -wiedz się, -wiedz•cie się; -wiedział się, -wiedzieli się
dowier•cić się dowier•cę się, dowier•cą się; dowierć się, dowierć•cie się

Słownik języka polskiego PWN

Se «symbol pierwiastka chemicznego selen»
siebie zob. się.
się
1. «zaimek będący formą biernika, używany zwykle przy czasownikach, odpowiadający formie siebie, np. Widziała się w lustrze.»
2. «zaimek tworzący stronę zwrotną czasowników, wskazujący, że sprawca czynności jest jej odbiorcą, np. Ubrali się i wyszli., lub nadający im odcień znaczeniowy wzajemności, np. Psy goniły się po trawniku.»
3. «zaimek nadający czasownikom odcień znaczeniowy intensywności, np. Wrócił się bez potrzeby.»
4. «zaimek stanowiący część niektórych czasowników, niewnoszący żadnego dodatkowego znaczenia, np. śmiać się, urodzić się, wyobrażać sobie, zakochać się»
5. «zaimek tworzący z formą 3. osoby lp czasowników orzeczenie zdań bezpodmiotowych, np. Zrobiło się późno.»
6. «zaimek tworzący w połączeniu z czasownikiem formy o znaczeniu biernym, np. Wychowywał się u dziadków.»
sobie «wyraz dodawany do czasownika, podkreślający niezależność działania danego obiektu»
zawrzeć sięzawierać się
1. zawierać się «być składnikiem czegoś lub znajdować się w obrębie czegoś»
2. zawierać się «o jakiejś treści, idei, myśli: być wyrażonym w wypowiedzi, książce, filmie itp.»
3. zawierać się «polegać na czymś»
4. daw. «o drzwiach, oknie itp.: zamknąć się»
dziobnąć się, dzióbnąć siędziobać się, dzióbać się «o ptakach: dziobnąć jeden drugiego»
nadwerężyć się, nadwyrężyć sięnadwerężać się, nadwyrężać się «osłabić się przez nadmierny wysiłek»
napromieniować się, napromienić sięnapromieniowywać się, napromieniać się «zostać poddanym działaniu promieni jonizujących»
obluzować się, obluźnić sięobluzowywać się, obluźniać się «stać się obluzowanym, mniej ściśle do siebie przylegać»
odzwierciedlić się, odzwierciadlić sięodzwierciedlać się, odzwierciadlać się
1. «zostać przedstawionym, wyrażonym»
2. «zostać ukazanym jak w zwierciadle»
rozkiełznać się, rozkiełzać sięrozkiełznywać się, rozkiełzywać się
1. «o koniu: uwolnić się od wędzidła»
2. «o zjawiskach abstrakcyjnych: wystąpić spontanicznie, bez żadnych hamulców»
wścibić się, wściubić sięwścibiać się, wściubiać się
1. pot. «wkraść się, wcisnąć się gdzieś»
2. pot. «wtrącić się w czyjeś sprawy»
zabić sięzabijać się
1. «odebrać sobie życie»
2. «ponieść śmierć w wypadku»
3. «zabić jeden drugiego»
4. zabijać się «tracić zdrowie lub siły przez coś»
5. zabijać się «dokładać wszelkich starań, aby coś uzyskać»
zapowiedzieć sięzapowiadać się
1. «zawiadomić o zamiarze przybycia dokądś»
2. zapowiadać się «o zjawiskach lub zdarzeniach: być poprzedzanym oznakami pozwalającymi przewidzieć, że coś nastąpi lub rozwinie się w określony sposób»
3. zapowiadać się «posiadać cechy pozwalające przewidzieć, jaki lub kim ktoś będzie w przyszłości»
dopchać się, dopchnąć siędopychać się pot. «wejść gdzieś, przeciskając się wśród stłoczonych osób»
nadszarpnąć się, nadszarpać sięnadszarpywać się «osłabić się przez zbytni wysiłek»
obślizgnąć się, obśliznąć sięobślizgiwać się
1. «zsunąć się po czymś śliskim lub stracić równowagę na czymś śliskim»
2. «będąc śliskim, obsunąć się z czegoś»
odbłysnąć sięodbłyskiwać się, odbłyskać się «odbić się błyskiem»
odmachać się, odmachnąć sięodmachiwać się «machając ręką, osłonić się przed czymś lub odegnać coś»
odnaleźć sięodnajdować się, odnajdywać się
1. «zostać odszukanym»
2. «odszukać siebie wzajemnie»
3. «zjawić się gdzieś po długiej nieobecności»
4. «odzyskać równowagę wewnętrzną»
odosobnić sięodosabniać się, odosobniać się «odizolować się od otoczenia»
odwodnić sięodwadniać się, odwodniać się «ulec odwodnieniu»
ogołocić sięogołacać się, ogałacać się
1. «pozbawić czegoś samego siebie»
2. «zabrać wszystko sobie nawzajem»
oswobodzić sięoswobadzać się, oswabadzać się
1. «odzyskać wolność»
2. «odzyskać swobodę ruchów»
3. «pozbyć się kogoś lub czegoś przykrego, uciążliwego»
otrząsnąć się, otrząść sięotrząsać się
1. «strącić coś z siebie»
2. «wstrząsnąć się na skutek niemiłego uczucia»
3. «powrócić do równowagi psychicznej po bolesnych doświadczeniach»
powlec się IIpowlekać się, powłóczyć się II «okryć się warstwą czegoś»
przejrzeć się, przeglądnąć sięprzeglądać się
1. «obejrzeć swoje odbicie w lustrze, w wodzie»
2. «odbić się w czymś, zwykle w wodzie»
3. «znaleźć odzwierciedlenie w czymś»
przepchać się, przepchnąć sięprzepychać się
1. pot. «pchając się, przedostać się przez coś, siłą utorować sobie drogę przez jakąś przeszkodę»
2. pot. «przedostać się z trudem przez mały otwór»
3. pot.«osiągnąć coś, posługując się nieuczciwymi sposobami działania lub bezwzględnie z kimś rywalizując»
prześlizgnąć się, prześliznąć się — prześlizgiwać się
1. «przedostać się ukradkiem przez coś małego, wąskiego, szczelnie otaczającego»
2. «o spojrzeniu, wzroku, świetle itp.: przesunąć się szybko, pobieżnie, nie zatrzymując się na kimś, na czymś dłużej»
3. «zrobić coś zbyt szybko, powierzchownie»
przysiąść sięprzysiadać się, przysiadywać się
1. «usiąść blisko kogoś, czegoś»
2. «siadając, dołączyć do czyjegoś towarzystwa»
rozbryzgać się, rozbryznąć sięrozbryzgiwać się
1. «o cieczach: rozprysnąć się na wszystkie strony wskutek uderzenia lub wstrząśnięcia»
2. «roztrzaskać się, rozlecieć się na drobne kawałki»
rozejrzeć się, rozglądnąć sięrozglądać się
1. «popatrzeć uważnie na wszystkie strony»
2. «zorientować się w czymś»
rozepchać się, rozepchnąć sięrozpychać się
1. «ulec rozszerzeniu pod wpływem nacisku od wewnątrz»
2. «pchając, utorować sobie drogę»
rozesłać sięrozściełać się, rozścielać się «rozciągnąć się na dużej przestrzeni»
rozkaszleć się, rozkaszlać się, rozkasłać się «zacząć mocno i długo kaszleć»
rozlec się, rozlegnąć sięrozlegać się
1. «dać się słyszeć»
2. rozlegać się «o miejscach: być pełnym hałasu, huku»
3. rozlegać się «zajmować pewną przestrzeń»
rozmachać się, rozmachnąć sięrozmachiwać się «machając ręką, rękami, uzyskać siłę rzutu; też: wykonać jakiś ruch z impetem»
rozpatrzyć się, rozpatrzeć sięrozpatrywać się «rozejrzeć się dla zorientowania się w czymś»
rozpryskać się, rozprysnąć sięrozpryskiwać się
1. «o płynach: zostać rozpryskanym»
2. «rozpaść się na wiele kawałków»
3. «w krótkim czasie rozejść się lub rozbiec się na wszystkie strony»
rozprząc się, rozprzęgnąć sięrozprzęgać się
1. «o zwierzętach: uwolnić się z zaprzęgu»
2. «ulec dezorganizacji»
scukrzyć się, scukrować sięscukrzać się «o produktach zawierających cukier: zgęstnieć wskutek wytrącania się i krystalizacji cukru»
spowić się, spowinąć sięspowijać się
1. «owinąć dokładnie samego siebie»
2. «zostać otoczonym dużą ilością czegoś»
sprząc się, sprzęgnąć sięsprzęgać się «połączyć się, wejść w ścisły związek»
sprzysiąc się, sprzysięgnąć sięsprzysięgać się «zjednoczyć się pod przysięgą przeciw komuś»
ścisnąć sięściskać się
1. «ulec zwarciu lub skurczowi»
2. «mocno się czymś opasać»
3. «ustawić się lub usiąść ciasno jeden obok drugiego»
4. ściskać się «obejmować się w uścisku»
trzasnąć siętrzaskać się
1. pot. «uderzyć się mocno»
2. trzaskać się pot. «wzajemnie zadawać sobie ciosy»
ulęgnąć się, uląc się Iulęgać się
1. «wykluć się z jaja»
2. «o planie, pomyśle itp.: powstać»
3. «o owocach: leżąc, zmięknąć, dojrzeć lub stać się zbyt dojrzałym»
umizgać się, umizgiwać sięumizgnąć się
1. «zalecać się»
2. «nadskakiwać komuś, mając na względzie swoją korzyść»
uodpornić sięuodporniać się, uodparniać się
1. «o organizmie, bakteriach itp.: stać się odpornym na działanie bakterii, ich toksyn lub na działanie surowic oraz szczepionek»
2. «stać się niewrażliwym na coś»
uprzytomnić sięuprzytamniać się, uprzytomniać się «o jakimś minionym zdarzeniu, fakcie: przypomnieć się komuś»
usamowolnić sięusamowolniać się, usamowalniać się daw. «uwolnić się od zależności, poddaństwa lub opieki»
utrząsnąć się, utrząść sięutrząsać się
1. «wskutek trzęsienia ciaśniej ułożyć się»
2. «ułożyć się, unormować się»
3. «zmęczyć się, jadąc przez dłuższy czas w pojeździe ulegającym wstrząsom podczas jazdy»
uwidocznić sięuwidaczniać się, uwidoczniać się
1. «stać się widocznym, wyraźnym»
2. «dać się łatwo zauważyć»
wepchnąć się, wepchać sięwpychać się
1. «pchając się, wejść do zatłoczonego pomieszczenia lub w ciasne miejsce»
2. pot. «dostać się gdzieś, używając siły lub podstępu»
wprząc się, wprzęgnąć sięwprzęgać się
1. «zaprząc się za pomocą uprzęży do pługa, wozu itp.»
2. «wciągnąć się do jakichś prac lub obowiązków»
wstrzelić się, wstrzelać sięwstrzeliwać się
1. pot. «umiejętnie wykorzystać zastaną sytuację dla realizacji własnych celów»
2. «strzelając do jakiegoś celu i korygując za każdym strzałem poprzedni błąd, uzyskać lepszą celność strzałów»
wślizgnąć się, wśliznąć sięwślizgiwać się
1. «o zwierzętach: pełznąc, dostać się gdzieś»
2. «wsunąć się do wnętrza, w głąb czegoś, pod coś»
3. «wejść dokądś ukradkiem»
wydźwignąć się, wydźwigać sięwydźwigiwać się
1. «odzyskać lepszą pozycję w życiu, lepsze warunki; też: odzyskać lepsze samopoczucie»
2. «poprawić swój stan»
wykończyć sięwykańczać się, wykończać się
1. «zostać zużytym»
2. pot. «umrzeć»
3. pot. «pogorszyć stan swojego zdrowia»
4. pot. «zniszczyć siebie wzajemnie»
wylęgnąć się, wyląc sięwylęgać się
1. «wydobyć się z jaja»
2. «powstać»
wyosobnić sięwyosabniać się, wyosobniać się «odizolować się, wyodrębnić się»
wypchać się, wypchnąć sięwypychać się
1. «pchając się, wysunąć się do przodu»
2. «włożyć sobie coś pod ubranie po to, by zmienić swoją sylwetkę»
wypluskać się, wyplusnąć sięwypluskiwać się
1. «pluszcząc, wylać się z czegoś»
2. pot. «wykąpać się»
wyprząc się, wyprzęgnąć sięwyprzęgać się «o zwierzęciu: uwolnić się lub zostać uwolnionym z zaprzęgu»
wyswobodzić sięwyswobadzać się, wyswabadzać się
1. «zrzucić coś krępującego lub uniemożliwiającego ruchy»
2. «wywalczyć wolność»
3. «przestać o czymś myśleć, martwić się czymś»
wyślizgnąć się, wyśliznąć sięwyślizgiwać się II
1. «będąc śliskim, wypaść lub wysunąć się z czegoś»
2. «wymknąć się skądś lub komuś niepostrzeżenie»
zaczytać sięzaczytywać się
1. «skupić się na czytaniu i nie reagować na nic»
2. zaczytywać się «lubić coś czytać»
zadrapać się, zadrapnąć sięzadrapywać się «zadrapać samego siebie»
zadzierzgnąć sięzadzierzgać się, zadzierzgiwać się
1. «o pętli, sznurze, węźle: zostać zadzierzgniętym»
2. «o związkach, kontaktach: zawiązać się lub zacieśnić»
zagwoździć sięzagważdżać się, zagwożdżać się «zostać zagwożdżonym»
zakasłać się, zakaszlać się, zakaszleć się «zanieść się kaszlem»
zalęgnąć się, zaląc sięzalęgać się
1. «o drobnych zwierzętach: rozmnożyć się lub zagnieździć się gdzieś»
2. «o czymś niepożądanym: powstać lub pojawić się gdzieś»
zapatrzyć sięzapatrywać się
1. «długo, z uwagą lub z zadumą przyglądać się komuś lub czemuś»
2. «wziąć z kogoś lub czegoś wzór»
3. zapatrywać się «mieć pewien pogląd na coś»
4.  pot. «w myśl ludowego przesądu o kobiecie ciężarnej: doznać na widok kogoś lub czegoś silnego wrażenia, które odbije się na wyglądzie dziecka»
zapchać sięzapychać się
1. «zostać zapchanym»
2. pot. «zjeść cokolwiek, żeby szybko zaspokoić głód»
3. zapychać się pot. «jeść z apetytem i w dużych ilościach»
4. pot. «zjadłszy coś bez popicia, poczuć dławiący ucisk w przełyku»
zapiąć sięzapinać się
1. «zapiąć na sobie ubranie»
2. «zostać zapiętym»
3. zapinać się «mieć jakieś zapięcie»
zapić sięzapijać się
1. «stracić zdrowie lub życie, pijąc nałogowo»
2. zapijać się «pić dużo czegoś»
zapluć sięzapluwać się
1. «mówiąc lub kaszląc, zapluć samego siebie»
2. zapluwać się pot. «zajadle krytykować kogoś»
zaprosić sięzapraszać się
1.  zapraszać się «zapraszać siebie wzajemnie»
2. «wprosić się do kogoś lub gdzieś»
zaprząc się, zaprzęgnąć sięzaprzęgać się
1. «zaprząc samego siebie do wozu, pługa itp.»
2. pot. «wziąć się do pracy wymagającej wysiłku i samozaparcia»
zaprzysiąc się, zaprzysięgnąć sięzaprzysięgać się daw. «podjąć jakieś postanowienie w przekonaniu, że się go dotrzyma za wszelką cenę»
zbiec się, zbiegnąć sięzbiegać się
1. «biegnąc, zgromadzić się gdzieś»
2. «złączyć się lub zetknąć się w jakimś punkcie»
3. «o wydarzeniach, zjawiskach itp.: wystąpić w tym samym czasie»
4. «o tkaninach i ubraniach: skurczyć się»
zbliżyć sięzbliżać się
1. «przysunąć się do kogoś lub czegoś»
2. «o dźwięku: stać się coraz głośniejszym»
3. «nawiązać z kimś przyjazne stosunki»
4. zbliżać się «być podobnym do czegoś»
5. «osiągnąć postęp na drodze do jakiegoś celu»
6. «stać się bliższym w czasie»
zdać sięzdawać się
1. «polegać na kimś w jakiejś sprawie»
2. «wywołać wrażenie czegoś»
3. zdaje się «ktoś sądzi coś z dużym prawdopodobieństwem»
4. daw. «nadawać się do czegoś»
ześlizgnąć się, ześliznąć sięześlizgiwać się
1. «zsunąć się w dół»
2. «pogrążyć się w czymś złym»
znaleźć sięznajdować się, znajdywać się
1. «zostać odszukanym»
2. «zostać uzyskanym dzięki staraniom»
3. «pojawić się gdzieś»
4. «zacząć gdzieś przebywać»
5. «mieścić się gdzieś»
6. «o człowieku: doświadczyć czegoś»
7. «o rzeczy: zostać doprowadzonym do jakiegoś stanu»
8. «zachować się w odpowiedni sposób»
zwinąć sięzwijać się
1. «przybrać kształt kuli, kłębka, rulonu itp.»
2. zwijać się «robić coś sprawnie, szybko»
3. pot. «spakować, zabrać swoje rzeczy»
błysnąć siębłyskać się «ukazać się na niebie jako błyskawica»
bujnąć siębujać się
1. «zakołysać się»
2.  bujać się pot. «kochać się w kimś»
3.  bujać się pot. «męczyć się z kimś lub z czymś»
chajtnąć sięchajtać się pot. «ożenić się»
chlapnąć sięchlapać się
1. «oblać siebie czymś»
2. «oblać jeden drugiego»
3. chlapać się «pływać po wodzie, błocie itp., rozpryskując je z pluskiem»
4. chlapać się pot. «spędzać czas na kąpaniu się»
chlasnąć sięchlastać się
1. pot. «zranić samego siebie»
2. pot. «zranić się wzajemnie»
chlusnąć sięchlustać się «polać się czymś gwałtownie»
chwycić sięchwytać się
1. «chwycić jeden drugiego»
2. «ująć coś szybko w ręce dla utrzymania równowagi»
ciachnąć sięciachać się pot. «skaleczyć się»
cisnąć się Iciskać się
1. pot. «paść na coś albo gdzieś z dużą siłą, gwałtownie»
2. ciskać się pot. «wybuchać gniewem, miotać się w złości»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

se

Zasady pisowni i interpunkcji

[11] 4.2. Końcówka -ę w wybranych formach deklinacyjnych
[363] 90.A.2. Wyrazy wprowadzające zdanie podrzędne
[34] 12.2. Litery s, z oraz ś, ź przed spółgłoskami wargowymi miękkimi
[35] 13.1.1. Pisownia przedrostka z- (z-, s-, ś-)
[82] 18.25. Jedno- i wielowyrazowe nazwy dzielnic, ulic, placów, rynków, ogrodów, parków, bulwarów, budowli, zabytków, obiektów sportowych
[8] 3.2. Końcówka -ą w wybranych formach deklinacyjnych
Niektóre orzeczenia Rady Języka Polskiego
[19] 7.3. Pisownia j, i po samogłoskach
[157] 42. Pisownia końcówek -(e)m, -(e)ś, -(e)śmy, -(e)ście
[213] 55.9. Skróty składające się z pierwszej i ostatniej litery wyrazu skracanego
[15] 5.3. Końcówkę -om piszemy w celowniku liczby mnogiej rzeczowników wszystkich rodzajów, np.
[114] 20.15. Nazwy sejm, senat, izba, izba ustawodawcza, jeśli są używane w znaczeniu nazw pospolitych
[36] 13.1.2. Pisownia przedrostka wz- (wz-, wez-, ws-, wes-)
[146] 31. Pisownia wyrażeń typu ręka w rękę, sam na sam, od deski do deski
[164] 44.2. Po rzeczownikach, przymiotnikach, imiesłowach przymiotnikowych, przysłówkach, liczebnikach, zaimkach innych niż przysłowne
[180] 46.11. Przed rzeczownikami
[54] 15.3. Zakończenia form bezokolicznika
[221] 56.A.2. Jeśli skrótowiec ma charakter rzeczownika i kończy się małą literą
[221] 56.A.1. Jeśli skrótowiec się odmienia
[316] 77.B.7. Jeśli po przetranskrybowaniu po spółgłosce pojawia się j
[317] 77.B.8. Jeśli w transkrybowanym tekście pojawiły się nazwiska obce mające postać fonetyczną (...)
[225] 56.B.4. Pojawiające się w zakończeniu (...)
84. Charakter polskiej interpunkcji
[165] 44.3. Cząstki bym, byś, by, byśmy, byście jako połączenie spójnika by (...)
98.D. Zbiegnięcie się cudzysłowu z innym znakiem interpunkcyjnym
[370] 90.D.1. Zdania współrzędne połączone spójnikami: przeciwstawnymi, wynikowymi, synonimicznymi
[138] 27.2. Gdy liczebnik pół jest elementem wyrazu złożonego, jego pisownia jest łączna.
[388] 90.J.4. Krótkie wyrażenia mające formę zdań głównych
[401] 93.5. Myślnik w miejscu, w którym pojawia się element nieoczekiwany, zaskakujący
[259] 69.2. Nazwiska kończące się na -i oraz -y
[247] 66.5. Nazwiska kończące się w wymowie na e
[248] 66.6. Nazwiska kończące się w wymowie na -y lub -i po spółgłosce
[125] 20.26. Nazwy absolwentów szkół, utworzone od imion własnych ludzi bądź nazw miejscowości, w której znajduje się szkoła
[84] 18.27. Nazwy indywidualne (jednostkowe) urzędów, władz (...)
[98] 19.2. Nazwy osób, do których się zwracamy w listach, podaniach (...)
[73] 18.16. Pierwszy wyraz w jedno- i wielowyrazowych tytułach
[20] 7.4. Pisownia j, i po spółgłoskach
[33] 12.1. Pisownia oboczna s lub sz, c lub cz
[154] 39. Pisownia partykuł -że, -ż, -li, -ć
[134] 24. Pisownia wyrażeń typu dziko rosnący, lekko strawny, nowo otwarty
[135] 25. Pisownia zestawień typu artysta malarz (...)
[303] 74.12. Podwojone litery -ll, -pp, -ss pojawiające się na końcu wyrazu (...)
[25] 9.3. Połączenia literowe chy i chi
[30] 10.2. Połączenie liter rz piszemy, gdy:
[163] 44.1. Po nieosobowych formach czasownika
[170] 46.1. Przed czasownikami
[172] 46.3. Przed imiesłowami przysłówkowymi zakończonymi na -ąc i -łszy, -wszy oraz formami nieosobowymi zakończonymi na -no, -to
[176] 46.7. Przed partykułami byle, lada
[181] 46.12. Przed rzeczownikami użytymi w funkcji orzecznika
[141] 27.5. Przyimek w z liczebnikiem pół ma dwojaką pisownię – łączną lub rozdzielną:
94. Pytajnik
[207] 55.3. Skrót nazwy dwu- lub wielowyrazowej, gdy wyrazy następne rozpoczynają się od spółgłoski
[208] 55.4. Skrót nazwy dwu- lub wielowyrazowej, gdy drugi wyraz lub któryś z następnych rozpoczyna się od samogłoski
21.4. Stosowanie lub pomijanie spacji między literami a znakami interpunkcyjnymi
[81] 18.24. Wielowyrazowe nazwy geograficzne i miejscowe
[190] 53.2. W wyrażeniach, w których występuje dwukrotnie przymiotnik złożony, różniący się tylko pierwszym członem
[168] 45.3. Z imiesłowami przymiotnikowymi
[419] 95.3. Znak wykrzyknienia w zdaniach rozpoczynających się od wołacza (...)
[158] 43.1. Z osobowymi formami czasowników
[159] 43.2. Z osobowymi formami czasowników użytymi w funkcji bezosobowej

Porady językowe

Przed samym sobą czy przed samymi nimi?
12.06.2017
Szanowni Państwo,
jak będzie brzmiało zdanie Bronił ich przed samym sobą w wersji z podmiotem w liczbie mnogiej – Bronili ich przed samymi nimi?

Z wyrazami szacunku
Czytelnik
z sobą czy ze sobą?
31.01.2005
Jak powinno się mówić i pisać: z sobą czy ze sobą? Słowniki mówią, że powinno być z sobą, natomiast mówi się i pisze przeważnie ze sobą (m.in. w odpowiedziach w Poradni). Dziękuję i pozdrawiam.
Mam problem z sobą czy ze sobą?
12.09.2014
Mam problem ze związkiem... z sobą czy może ze sobą. Jak powinienem powiedzieć: „Biorę z sobą kurtkę” czy „Biorę ze sobą kurtkę”?
Z góry dziękuję i pozdrawiam

Ciekawostki

Mówimy „Jak się człowiek śpieszy, to się diabeł cieszy”, mając na myśli to, że w chwilach pośpiechu pojawiają się nieoczekiwane trudności.
Mówimy „Kto się lubi, ten się czubi”, mając na myśli to, że tylko ludzie całkowicie sobie obojętni nigdy się nie sprzeczają, gdyż nie mają powodu.
PODWINĄĆ SIĘ, POWINĄĆ SIĘ
Słowo podwinąć nie budzi wątpliwości: można podwinąć nogawki spodni, pies może siedzieć z podwiniętym ogonem, a ktoś obok psa – na podwiniętych nogach.
Mówimy „Jak sobie pościelesz, tak się wyśpisz”, mając na myśli to, że od nas zależy, jakie warunki sobie stworzymy.
składać się / złożyć się
Definicja: upić się szybko, stracić przytomność
Mówimy „Co się stało, to się nie odstanie”, mając na myśli to, że faktów dokonanych nie można już cofnąć.
Mówimy „Ten się śmieje, kto się śmieje ostatni”, mając na myśli to, że nie należy cieszyć się z sukcesu przedwcześnie, gdyż może się okazać, że odniósł go ktoś inny.
Mówimy „Zastaw się, a postaw się”, mając na myśli przypisywaną Polakom skłonność do imponowania innym, np. przez organizowanie wystawnych przyjęć, bez liczenia się z własną sytuacją finansową.
Mówimy „Jak się powiedziało A, to trzeba powiedzieć B”, mając na myśli to, że zaczętych spraw nie powinno się zostawiać w połowie, lecz należy prowadzić je dalej.
Mówimy „Prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie”, mając na myśli to, że dopiero w trudnej sytuacji okazuje się, kto jest nam naprawdę życzliwy.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... gromadzkie na polanę leśną. W drodze wiodącej na pastwisko przyłączyła się do trzody jakaś osobliwa krowa. Sierść miała gładką i białą...
  • ... a około 1 km od rzeki przy szosie warszawkiej znajduje się stacja CPN.

    Różan - Ostrołęka
    Różan ( 116 km Narwi) prawa miejskie...
  • ... Siedzę w pokoju, słucham "Back to the Old House", popołudnie się wyciąga.


    Wstawaj Dżaba, pijemy, mówi Kudłaty, szósta piętnaście, kwadrans żołnierski...

Encyklopedia PWN

symbol pierwiastka chemicznego → selenu (od łacińskiej nazwy selenium).
psychol. modyfikacja zachowania się jednostki w wyniku jej dotychczasowych doświadczeń.
kraje rozwijające się, kraje słabo rozwinięte, kraje zacofane, kraje nieuprzemysłowione, Trzeci Świat, Południe,
terminy używane na określenie bardzo zróżnicowanej grupy państw (ponad 140) Afryki, Ameryki Łacińskiej, Azji i Oceanii, z reguły postkolonialnych, które w większości uzyskały niepodległość po II wojnie światowej (wcześniej państwa Ameryki Łacińskiej, Liberia).
zool. proces biologiczny polegający na postępujących w czasie zmianach wstecznych (inwolucyjnych) komórek i narządów, których ostatecznym skutkiem jest śmierć organizmu.
końcowa faza rozwoju wszystkich organów roślinnych (zarówno wegetatywnych, jak i generatywnych — reprodukcyjnych), prowadząca do śmierci komórek;

Synonimy

se pot.
bać się (coś zrobić)
bawić się (czyimś zakłopotaniem)
bawić się (w szczegóły)
bawić się (z czymś)
błąkać się (szukając drogi)
brać się (coś z czegoś)
brać się (za kogoś) pot.
bronić się (przed uczuciem)
bronić się (na egzaminie)
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego