sztuczny

Wielki słownik ortograficzny PWN

Słownik języka polskiego PWN

sztuczny
1. «o substancji, przedmiocie lub zjawisku: stworzony przez człowieka w celu zastąpienia naturalnego odpowiednika»
2. «niezgodny z naturalną koleją rzeczy»
3. «zachowujący się w sposób nienaturalny; też: świadczący o takim zachowaniu»

• sztucznie
dobór sztuczny «krzyżowanie osobników o pożądanych cechach w celu utrwalenia lub spotęgowania tych cech u potomstwa»
język sztuczny
1. «język pomocniczy, funkcjonujący często jako język międzynarodowy, np. esperanto, wolapik»
2. «język specjalistyczny, np. język matematyki, logiki formalnej»
miód sztuczny «namiastka miodu naturalnego wytwarzana z sacharozy lub syropu skrobiowego»
nawóz sztuczny, mineralny «sole mineralne lub inne związki chemiczne dodawane do gleby w celu wyrównania ubytku niektórych pierwiastków»
sztuczny horyzont «przyrząd wskazujący odchylenie statku powietrznego lub wodnego od płaszczyzny poziomej»
sztuczny księżyc «sztuczny satelita Ziemi»
sztuczny lód «lód otrzymywany przez zamrożenie wody w lodowniku»
odma sztuczna «zabieg leczniczy polegający na wprowadzeniu powietrza do jamy ciała»
sztuczna inteligencja «dział informatyki badający reguły rządzące zachowaniami umysłowymi człowieka i tworzący programy lub systemy komputerowe symulujące ludzkie myślenie»
sztuczna kwoka «urządzenie zapewniające pisklętom odpowiednią temperaturę»
sztuczna nerka «aparat medyczny zastępujący okresowo pracę nerek»
sztuczna skóra «tworzywo sztuczne imitujące wyglądem skórę naturalną»
sztuczna szczęka «proteza zastępująca naturalne uzębienie»
sztuczne lodowisko «lodowisko, na którym lód powstał przez zamrożenie wody za pomocą urządzeń chłodniczych»
sztuczne oddychanie «przywracanie komuś zaburzonej czynności oddechowej, zwykle przez uciskanie jego klatki piersiowej lub wdmuchiwanie do jego ust powietrza»
sztuczne odżywianie «dostarczanie organizmowi chorego substancji odżywczych za pomocą rurki wprost do żołądka lub przez kroplówkę do krwi»
sztuczne ognie «wyroby pirotechniczne dające podczas palenia się efekt świetlny i akustyczny; też: sam ten efekt»
sztuczne serce «aparat zastępujący, zwykle na czas operacji, pracę serca»
sztuczne światło «światło lampy, świecy itp. w odróżnieniu od światła słońca»
sztuczne zapłodnienie
1. «zapłodnienie kobiety nasieniem pobranym wcześniej od mężczyzny»
2. «zapłodnienie samicy zwierzęcia nasieniem pobranym uprzednio od samca»
tworzywo sztuczne «związek chemiczny , który w określonym stadium produkcji staje się plastyczny lub ciekły»
włókna sztuczne «włókna wytwarzane z surowców naturalnych przez ich obróbkę chemiczną»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

sztuczne słowa
7.05.2014
Witam,
boli mnie, że rzeczywiście nie ma słowa, które nazywałoby sztuczne słowa. Długo coś pozostaje neologizmem, a potem już nie różni się od innych słów. Z ciekawości sprawdziłem, jak mogłoby takie słowo wyglądać. Jest wiele możliwości, m.in. artonim ('sztuczne imię') i celonim ('celowe imię'). Wydają się one mieć najwięcej sensu, mimo iż artonim jest łudząco podobny do antonimu. Jak Poradnia nazwałaby grupę tych słów i jak często takie neologizmy wchodzą w życie?
W znaczeniu ‘roślina’ i ‘sztuczna ozdoba choinkowa‘ – gwiazda betlejemska
21.02.2017
Szanowny Panie Doktorze,
jeśli chodzi jeszcze o Gwiazdę Betlejemską, to tekst dyktanda mówi o wystroju wnętrza. Trudno więc, moim zdaniem, bronić taką pisownię (a może: takiej pisowni? rekcja tego czasownika sprawia mi kłopot), powołując się na obiekt astronomiczny. Ja sobie wyobrażam albo roślinę o tej nazwie, pisaną małymi literami, albo ozdobę choinkową. Pisownię pierwszej sankcjonuje WSO, drugiej nie, ale tutaj też spodziewałbym się małych liter.

Z wyrazami szacunku
Czytelnik
Inteligencja
18.02.2019
Dlaczego mówimy inteligencja emocjonalna (ang. emotional intelligence), ale sztuczna inteligencja (ang. artificial intelligence)? Drugi termin jest – co widać wyraźnie – kalką angielską.
Pytam, bo zamierzamy wydać książkę o inteligencji sztucznej. Tylko pod jakim tytułem:
Sztuczna inteligencja czy Inteligencja sztuczna? Wydaliśmy książkę pt. Inteligencja emocjonalna i trudno nam akceptować usus, który w tym wypadku jest kalką angielską.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... pęd kiełkującej jodełki, który po bliższych oględzinach okazał się kawałkiem sztucznej choinki jakiejś dobrej firmy. Maciek miał więcej rozsądku niż ambicji...
  • ... z potrzeby racjonalnego ograniczania możliwej różnorodności w kształtowaniu jakości przedmiotów sztucznych. Jeżeli w poznawaniu jakości przedmiotów naturalnych, za oczywistą należy uznać...
  • ... jest także aukcja dzieł sztuki artystów ludowych, a wieczorem pokaz sztucznych ogni. Również wieczorem zjazd na nartach z pochodniami i ułożenie...

Encyklopedia PWN

lotn. przyrząd pokładowy umożliwiający wizualne wskazania kątów pochylenia i przechylenia statku powietrznego (np. samolotu).
język pomocniczy utw. na podstawie różnych języków naturalnych; często funkcjonuje jako język międzynar. (esperanto, ido, volapük).
rodzaj statku kosmicznego (załogowego lub bezzałogowego) okrążającego ciało niebieskie (np. planetę, Księżyc) po orbicie zamkniętej.
wiązka ciągłych włókien sztucznych, zazwyczaj skręconych, lub pojedyncze włókno ciągłe, zw. monofilamentem;
namiastka miodu naturalnego, otrzymywana przez inwersję (hydrolityczny rozpad) sacharozy w środowisku kwaśnym na mieszaninę glukozy i fruktozy: C12H22O11 + H2O → C6H12O6 + C6H12O6; sacharoza woda glukoza fruktoza;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego