ten

Wielki słownik ortograficzny PWN

ten tego, temu, tym; ci (chłopcy), te (domy, koty), tych, tymi
na ten czas (np. przypada rata) ,
Ci (= kiur – jedn. fiz.)
Ci (państwo w staroż. Chinach) ndm
ci (termin filoz. chiń.) ndm
ci (partykuła) ndm: a to ci heca!
Ta (= tantal)
ta tej, B. tę (książkę), N. tą (książką); te, tych
Te (= tellur)
to tego, temu, tym; te, tych, tymi
to (partykuła) ndm: Co to za jeden? Kogo to ja spotykam?
Tym: Stani•sław Tym, Tyma, o Tymie
tra ta ta a. tra ta ta!
w tę i we w tę (stronę)
A To Pol•ska Właśnie (seria wydawnicza) ndm
dla tego (chłopca przygotuj osobny zestaw pytań) ,
i tym podobne (skrót: itp.)
i tym podobnie (skrót: itp.)
jegoż to a. jegóż to
jegóż to a. jegoż to
kogoż to a. kogóż to
kogóż to a. kogoż to
nad to (ponad to) ,

Słownik języka polskiego PWN

ten
1. «zaimek odnoszący się do obiektów lub okoliczności postrzeganych jako bliskie, wyróżnionych spośród innych i wskazanych w jakiś sposób przez mówiącego, np. To ten człowiek., lub uznanych przez mówiącego za znane odbiorcy, np. I co z tymi pieniędzmi?»
2. «zaimek w funkcji wyrażenia nawiązującego, odnosi się do obiektów bądź okoliczności, o których była lub będzie mowa, np. Był wczoraj na jakimś filmie, film ten znał już wcześniej., To jest ta książka, o której mówiłam.»
3. «zaimek używany przy nazwach dni, wyznaczający najbliższy taki dzień w przeszłości lub w przyszłości, np. Spotkamy się w tę niedzielę.»
Ci «symbol jednostki aktywności ciała promieniotwórczego kiur»
Ta «symbol pierwiastka chemicznego tantal»
ta zob. ten.
Te «symbol pierwiastka chemicznego tellur»
tym «przysłówek komunikujący, że stopień intensywności cechy lub stanu rzeczy, o którym mowa, jest w podanych okolicznościach jeszcze większy, np. Tym lepiej, że wiesz, jak to zrobić.»
i temu podobne, i tym podobne «wyrażenia używane przy wyliczaniu»
ci-devant [wym. s-i dewã] «dawny, poprzedni»
comme ci, comme ça [wym. koms-i komsa] «jako tako»
już to «spójnik łączący zdania lub składniki zdania, informujący, że zachodzi jedna z przedstawionych w nim możliwości lub kilka naraz»
mimo to «spójnik przyłączający zdanie, którego treść jest niezgodna z tym, co można wywnioskować z wcześniejszego kontekstu, np. Był nieznośny, mimo to wszyscy go lubili.»
oprócz tego «partykuła nawiązująca do poprzedzającego kontekstu, wprowadzająca nową informację na omawiany wcześniej temat, np. Przyniósł ciasto, oprócz tego trochę owoców.»
poza tym «partykuła wprowadzająca nową informację na omawiany temat, np. Gazeta jest interesująca, poza tym tania.»
przy czym, przy tym «spójnik wprowadzający informację uzupełniającą, np. Grał dobrze, przy czym najlepiej na skrzypcach. Jest pracowita, przy tym bardzo inteligentna.»
Te Deum (laudamus) «hymn pochwalny ku czci Boga, śpiewany w czasie wielkich uroczystości»
to I
1. «zaimek odnoszący się do obiektów lub okoliczności postrzeganych jako bliskie, wskazanych w jakiś sposób przez mówiącego, np. Co to jest?, lub uznanych przez mówiącego za znane odbiorcy, np. Co to ma znaczyć?»
2. «zaimek odnoszący się do obiektów bądź okoliczności, o których była lub będzie mowa, np. W zlewie leżą brudne naczynia. Pozmywaj to.; To, co się później działo, trudno opisać.»
3. euf. «zaimek odnoszący się do aktywności seksualnej człowieka»
to II «czasownik utożsamiający obiekty lub okoliczności, np. Śmiech to zdrowie., lub łączący dwa takie same wyrazy w tej samej formie, np. Wojna to wojna.»
to III «partykuła dodawana do wyrazów, które nadawca chce w szczególny sposób wyróżnić, np. Kogo to ja widzę?, lub oddzielająca temat wypowiedzi od reszty zdania, np. Teraz to idź spać.»
to IV
1. «spójnik wprowadzający zdanie wyrażające konsekwencje tego, o czym była mowa, np. Poszukaj, to znajdziesz.»
2. «spójnik przyłączający do zdań z zaimkami względnymi lub innymi spójnikami zdania wyrażające różne relacje w zależności od sensu tych zaimków czy spójników, np. Gdybyś coś chciał, to napisz.»
3. «spójnik łączący dwa takie same czasowniki w tej samej formie, wyrażający obojętność nadawcy dotyczącą przedstawionej sytuacji, np. No trudno, nie kocha to nie kocha.»
to V zob. ten.
up to date [wym. ap tu dejt] «bardzo modny, nowoczesny»
wobec tego «spójnik przyłączający zdanie, w którym jest mowa o konsekwencjach faktu przedstawionego w zdaniu poprzedzającym, np. Dziecko zachorowało, wobec tego musieli spędzić święta w domu.»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

ten
te
to
tym

Zasady pisowni i interpunkcji

[1] 1.1. Zasada fonetyczna
[150] 35. Pisownia zaimków złożonych typu ten sam, taki sam
[180] 46.11. Przed rzeczownikami
[365] 90.B.2. Połączenia przysłówków, zaimków lub wyrażeń przyimkowych ze spójnikami
[213] 55.9. Skróty składające się z pierwszej i ostatniej litery wyrazu skracanego
[174] 46.5. Przed zaimkami
[182] 46.13. Przed przymiotnikami i imiesłowami przymiotnikowymi
[154] 39. Pisownia partykuł -że, -ż, -li, -ć
V. Pisownia łączna lub rozdzielna
[381] 90.H.3. Porównania paralelne (o konstrukcji tak, jak; równie, jak; taki, jaki; tyle, co)
[370] 90.D.1. Zdania współrzędne połączone spójnikami: przeciwstawnymi, wynikowymi, synonimicznymi
[398] 93.2. Myślnik użyty zamiast domyślnych czasowników jest, przed zaimkiem to
[153] 38. Pisownia partykuł bądź, bodaj, byle, chyba, ci, co, lada, niech, niechaj, no, oby,
[38] 13.2. Zakres użycia spółgłosek podwojonych
[21] 7.5. Pisownia -ji, -i lub -ii w dopełniaczu, celowniku i miejscowniku rzeczowników żeńskich zakończonych na -ja lub -ia
[181] 46.12. Przed rzeczownikami użytymi w funkcji orzecznika
[383] 90.I.1. Przecinek między połączonymi bezspójnikowo jednorodnymi częściami zdania
[146] 31. Pisownia wyrażeń typu ręka w rękę, sam na sam, od deski do deski
[198] 54.2. Jednostki niepodzielne
[149] 34. Pisownia wyrażeń zaimkowych
[163] 44.1. Po nieosobowych formach czasownika
21.4. Stosowanie lub pomijanie spacji między literami a znakami interpunkcyjnymi
[363] 90.A.2. Wyrazy wprowadzające zdanie podrzędne
[364] 90.B.1. Połączenia partykuł, spójników, przysłówków ze spójnikami
[377] 90.G.2. Przecinek przed spójnikami przeciwstawnymi a, ale, lecz, tylko (...)
[379] 90.H.1. Przed członem porównawczym wprowadzonym przez wyrazy: jak, jakby, jako (...)
[385] 90.J.1. Przecinek w wyrażeniach wprowadzających wyjaśnienia i wyliczenia
Niektóre orzeczenia Rady Języka Polskiego
[140] 27.4. Przyimki do, na, o, od, po, przez, przy, za z liczebnikiem pół piszemy rozdzielnie, np.
[72] 18.15. Tytuły czasopism i cykli wydawniczych oraz nazwy wydawnictw seryjnych
[319] 78.B. Uwagi szczegółowe do transkrypcji wyrazów ukraińskich
[143] 29.1. Co to są wyrażenia przyimkowe
[372] 90.E.1. Spójniki łączne, rozłączne, wyłączające z przysłówkami i zaimkami
[378] 90.G.3. Przecinek przed spójnikami powtórzonymi, pełniącymi identyczną funkcję
[8] 3.2. Końcówka -ą w wybranych formach deklinacyjnych
[15] 5.3. Końcówkę -om piszemy w celowniku liczby mnogiej rzeczowników wszystkich rodzajów, np.
[399] 93.3. Myślnik przed wyrażeniem, ujmującym w sposób ogólny, to, co zostało wcześniej powiedziane szczegółowo
[114] 20.15. Nazwy sejm, senat, izba, izba ustawodawcza, jeśli są używane w znaczeniu nazw pospolitych
[113] 20.14. Nazwy urzędów, władz, instytucji, organizacji, zakładów używane w znaczeniu nazw pospolitych
[202] 54.6. Podział grupy spółgłoskowej złożonej z dwu jednakowych liter
[356] 88.12. Po skrótach jednostek miar i wag oraz rodzimych jednostek pieniężnych
[170] 46.1. Przed czasownikami
[172] 46.3. Przed imiesłowami przysłówkowymi zakończonymi na -ąc i -łszy, -wszy oraz formami nieosobowymi zakończonymi na -no, -to
[194] 53.6. Przed końcówkami -(e)m, -(e)ś, -(e)śmy, -(e)ście
[176] 46.7. Przed partykułami byle, lada
[171] 46.2. Przed wyrazami brak, można, potrzeba, trzeba, warto, wiadomo, wolno, które mają znaczenie czasownikowe
[410] 94.1. Pytajnik na końcu zdań pytających
[205] 55.1. Skrót, który jest początkową literą lub początkowymi literami skróconego wyrazu
21.1. Stosowanie spacji w skrótach od dwóch i więcej wyrazów

Porady językowe

Ten a to
13.09.2018
Firma, dla której pracuję, rozpoczęła ostatnio w Krakowie nową kampanię reklamową. Tajemnicze hasło na wszystkich plakatach głosi: Kto ma wiedzieć, to wie. Czy przypadkiem nie został popełniony błąd? Która wersja z następujących: Kto ma wiedzieć, to wie i Kto ma wiedzieć, ten wie jest poprawna?
Ten pan łamie ustawę o języku polskim?
28.06.2015
Dzień dobry Państwu!
Mateusz Borek (Polsat) wykreował pojęcia: „Zawodnik jest pod formą”, czyli że nie ma jej, jest bez niej, gra miernie a nawet źle; „Zawodnik jest pod grą”, czyli że jest aktywny, ma tzw. ciąg na bramkę itp.; „Zawodnik jest pod piłką”, czyli że jest przy niej, w jej posiadaniu. Czy jeśli formy te nie są poprawne, to pan ten łamie ustawę o języku polskim?
Pozdrawiam serdecznie
Ten sam a taki sam
4.11.2019
Mam wątpliwości, czy jest różnica między wyrazami ten sam a taki sam.
Z góry dziękuję za odpowiedź!

Ciekawostki

Mówimy „Kto pod kim dołki kopie, (ten) sam w nie wpada”, mając na myśli to, że osoba potajemnie szkodząca innym może sama sobie przynieść szkodę.
Mówimy „Kto nie ma w głowie, ten ma w nogach” , mając na myśli kogoś, kto o czymś zapomniał i musi z tego powodu wracać dokądś.
Mówimy „Kto się lubi, ten się czubi”, mając na myśli to, że tylko ludzie całkowicie sobie obojętni nigdy się nie sprzeczają, gdyż nie mają powodu.
Mówimy „Kto mieczem wojuje, (ten) od miecza ginie”, aby przypomnieć, że bezwzględne metody walki z przeciwnikiem obracają się przeciwko temu, kto ich używa, i przynoszą mu zgubę.
Mówimy „Kto pierwszy, ten lepszy”, mając na myśli to, że im prędzej ktoś coś zrobi lub gdzieś się znajdzie, tym prędzej osiągnie swój cel.
Mówimy „Kto późno przychodzi, (ten) sam sobie szkodzi”, mając na myśli to, że osoba, która się spóźnia, wiele traci.
Mówimy „Ten się śmieje, kto się śmieje ostatni”, mając na myśli to, że nie należy cieszyć się z sukcesu przedwcześnie, gdyż może się okazać, że odniósł go ktoś inny.
Mówimy „Kto się na gorącym sparzył, ten na zimne dmucha”, mając na myśli to, że ludzie, którzy mieli negatywne doświadczenia, są przesadnie ostrożni.
Mówimy „Jak się powiedziało A, to trzeba powiedzieć B”, mając na myśli to, że zaczętych spraw nie powinno się zostawiać w połowie, lecz należy prowadzić je dalej.
Mówimy „Jak trwoga, to do Boga”, mając na myśli to, że ludzie dopiero w nieszczęściu zwracają się do Boga.

Młodzieżowe Słowo Roku

ten, ten ten, tego
Definicja: Słowo-wytrych, w wielu wypowiedziach zastępuje mnóstwo innych słów, pojawia się wielokrotnie, nawet w jednym zdaniu.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... wicestarosta Bogdan Krysiewicz, który zajmuje się tą sprawą. - Nie wynikło to jednak z naszej złej woli. Jeśli został popełniony błąd, naprawimy...
  • ... tu przyjechałem na dziesięć dni urlopu, żeby się zabawić. Anna to, wie pan, stara historia. A pan musi mieć jakieś kontakty...
  • ... przeciwnikom politycznym, licząc na wzajemność w przyszłości". - By skutecznie ścigać tych, którzy proponują korupcję, trzeba zacząć od tych, którzy to tolerują...

Encyklopedia PWN

Tym, Tym’,
rz. w azjat. części Rosji, w obwodzie tomskim i Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Obu;
ci
[chiń.],
filoz. → qi.
ci, cy,
w literaturze chiń. forma utworu poet. o nierównomiernej budowie wiersza, opartej na rytmicznej linii melodii (często lud.), do której wiersz był napisany;
oznaczenie jednostki aktywności ciała promieniotwórczego, → kiur.

Synonimy

na ten raz przestarz.
te pot.
temu (rok, godzinę)
to (wskazujące)
to (życie płciowe) euf.
to (wynikowe)
coraz to (z czasownikiem)
coraz to (z przymiotnikiem)
nie z tej ziemi (mało wiarygodny)
nie z tej ziemi (wysiłek)
to jest (uściślające)
to jest (korygujące)
to znaczy (korygujące wypowiedź)
to znaczy (uściślające)
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!