teoria

Wielki słownik ortograficzny PWN

teoria -rii, -rię; -rii: teoria Wielkiego Wybuchu

Słownik języka polskiego PWN

teoria
1. «całościowa koncepcja zawierająca opis i wyjaśnienie określonych zjawisk i zagadnień; też: czyjakolwiek koncepcja na określony temat»
2. «dział nauki o literaturze, kulturze, sztuce itp. zajmujący się systematyzowaniem pojęć i twierdzeń leżących u podstaw tych dziedzin»
3. «teza jeszcze nieudowodniona lub nieznajdująca potwierdzenia w praktyce»
dynamiczna teoria ciepła «teoria tłumacząca objawy ciepła ruchem najdrobniejszych ciał – cząsteczek materii»
kinetyczna teoria materii «teoria zakładająca, że materia składa się z atomów będących w ciągłym ruchu»
teoria estymacji «dział statystyki matematycznej poświęcony zagadnieniom szacowania nieznanych parametrów badanej populacji generalnej»
teoria ewolucji «teoria, według której poszczególne gatunki organizmów roślinnych i zwierzęcych powstawały z innych gatunków w drodze powolnych, długotrwałych przemian»
teoria geocentryczna zob. geocentryzm.
teoria gier «dział matematyki zajmujący się badaniem modeli sytuacji konfliktowych na przykładzie gier»
teoria informacji «dział matematyki stosowanej poświęcony zagadnieniom kodowania, przekazywania i przechowywania informacji»
teoria koherencji «teoria filozoficzna, w myśl której prawdziwość sądu polega na jego niesprzeczności względem sądów uprzednio przyjętych»
teoria kontrakcji «teoria, zgodnie z którą przemieszczenia mas skalnych w skorupie ziemskiej są spowodowane kurczeniem się wnętrza Ziemi»
teoria kwantów «teoria fizyczna opisująca procesy, w których biorą udział mikrocząsteczki»
teoria liczb «dział matematyki zajmujący się właściwościami liczb całkowitych, liczb wymiernych oraz liczb algebraicznych»
teoria mnogości «dział matematyki zajmujący się badaniem ogólnych właściwości zbiorów, bez względu na naturę elementów, z jakich się te zbiory składają»
teoria państwa i prawa «dyscyplina prawnicza zajmująca się podstawowymi zagadnieniami państwa i prawa»
teoria poznania «dział filozofii traktujący o przedmiocie, treści, procesach, sposobach, granicach i kryteriach ludzkiego poznania»
• teoriopoznawczy
teoria względności «dział fizyki współczesnej zajmujący się podstawowymi właściwościami przebiegu procesów w czasie i przestrzeni»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

O pisowni szczególna teoria względności, ogólna teoria względności itp.
31.05.2019
Szanowni Państwo,
w jaki sposób (jakimi literami) należy zapisywać nazwy koncepcji czy teorii naukowych? Czy na przykład powinno się pisać Szczególna Teoria Względności czy szczególna teoria względności? Czy jakieś znaczenie ma to, czy nazwa teorii/koncepcji jest ugruntowana w literaturze przedmiotu czy nie? Czy znaczenie ma to, czy nazwa jest długa (trzy wyrazy i więcej) czy krótka? Czy taką samą zasadę przyjmuje się dla nazw koncepcji/teorii w języku polskim i obcym, np. angielskim?
Interpunkcja wyrażenia według/wedle czegoś, kogoś
7.05.2020
Przeglądałam archiwum i znalazłam częściową odpowiedź. Niemniej będę bardzo wdzięczna za pomoc i rozwianie pozostałych wątpliwości, zebranych w poniższych przykładach:
Według aktualnie obowiązującej teorii(,) stawianie tu przecinka jest błędem.
Warto dodać, że według aktualnie obowiązującej teorii(,) stawianie tu przecinka jest błędem.
Według przedstawionej koncepcji(,) „stawianie tu przecinka jest błędem. Nie ma bowiem potrzeby stawiania przecinka po przyimku”.
Dziękuję
Czytelniczka
przymiotniki złożone
18.10.2010
Jaka jest poprawna pisownia słowa: teorio-grupowy czy teoriogrupowy?
Pozdrawiam

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... jednej strony teorię psychologiczną par excellence, a z drugiej strony "teorie" psychologiczne odnoszące się do poszczególnych sfer praktycznej działalności człowieka. Te...
  • ... starano się wyjaśnić mechanizm ruchu lodowców. L. Agassiz propagował „teorię ślizgu”. Zgadzał się z nim matematyk W. Hopkins, który...
  • ... jako procesu motywacyjnego ukierunkowanego na redukcje niezgodności jest rozwinięta w teorii dysonansu poznawczego Leona Festingera. Dążenie do zgodności postaw, działań lub...

Encyklopedia PWN

teoria
[gr., theōría ‘ogląd’, ‘rozważanie’ < theoōreín ‘przyglądać się’, ‘rozważać’, ‘kontemplować’],
metodol. w znaczeniu ogólnym — usystematyzowana wiedza wyjaśniająca daną dziedzinę rzeczywistości.
ekon. zbiór koncepcji dotyczących lokalizacji działalności gosp. w przestrzeni kraju, regionu lub miasta.
naukozn. najstarsza z nauk o nauce;
teoria literatury, właśc. teoria badań literackich, inne nazwy: teoria krytyki literackiej (w szerokim, tj. anglosaskim znaczeniu terminu „krytyka literacka”), metodologia badań literackich (w znaczeniu hist. i kryt. analizy doktryn literaturoznawczych):
dyscyplina nauk., która obok filozofii prawa i anglosaskiej jurysprudencji jest trzecim typem ogólnej refleksji nad prawem.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!